Кіріспе

1943 жылы түсірілген, толық қара түсті актерлік құрамы бар американдық музыкалық фильм, режиссері Винсенте Миннелли. 2020 жылы Конгресс кітапханасы бұл фильмді "мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды" деп бағалап, АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізуге қаулы етті.

Сюжет

Кішкентай Джо – ізгі ниетті, бірақ әлсіз адам. Оның құтқарылуға жасаған тыраш әрекеттері, үлкен Домино Джонсонның қарыздық даудан оны өлтіруімен тоқтатылады. Өлім төсегінде Кішкентай Джо періштелер күшімен қайта тіріледі және жанынан құтқарылып, Жұмаққа кіруге лайық болу үшін алты ай уақыт беріледі, әйтпесе тозаққа түседі. "Генералдың" (Иеміздің періштесінің) құпия басшылығымен Кішкентай Джо бекерлікке кеткен өмір салтынан бас тартып, бұрын назарсыз қалдырған әйелі Петунияға еңбекқор, жомарт және махаббатқа толы күйеу болады. Алайда, шайтанның ұлы Люцифер кіші, Кішкентай Джоны тозаққа сүйреп әкетуге бекінеді. Люцифер Джоның лотереяда жеңіп бай болуын ұйымдастырады, оны әдемі алтын іздеуші Джорджия Браунмен қайта таныстырады және Джо мен Петуния арасындағы отбасылық жанжалды қоздырады. Кішкентай Джо әйелін тастап, Джорджиямен ләззат пен құмарлыққа толы өмір бастайды. Бір күні кешке Кішкентай Джо мен Джорджия түнгі клубта тойлап отырғанда, Петуния оларды қосылып, Джоны қайтарып алуға ниеттеніп келеді. Кішкентай Джо Петуния үшін Доминомен төбелес жасаса, Петуния оқиғаның бұрылысынан қатты қайғырып, Құдайға түнгі клубты жоюды тілейді. Содан кейін құйын пайда болып, түнгі клубты қиратып жібереді, ал Домино оқтап өлтіргеннен кейін Джо мен Петуния қираған орында жатыр. Джоның жаны мәңгілікке жоғалғандай болғанда, періштелік генерал оған Джорджия Браунның осы қайғылы оқиғаға қатты тигенін, сондықтан ол Джоның оған сыйлаған барлық ақшасын шіркеуге бергенін хабарлайды. Осы формальдық себеппен Кішкентай Джо Петуниямен бірге Жұмаққа барады. Олар Аспан баспақышына көтерілгенде, Джо кенеттен өз төсегінде оянады. Джо алғашқы қарыздық дау кезінде өлмеген, тек жараланған. Оның періштелер мен шайтандармен болған барлық қарым-қатынасы – қызба құмарлықтағы арман ғана еді. Енді шынайы түрленген Кішкентай Джо сүйікті Петуниясымен жаңа, бақытты өмір бастайды.

Өндіріс

Фильмнің саундтрегінің CD қайта шығарылымындағы түсіндірмелерге сәйкес, Фрид пен Миннелли фильмді түсіруге кіріспес бұрын афроамерикандық қоғамдық қайраткерлердің пікірін алған. Сценарий NAACP ұйымына түсірілім басталмас бұрын жіберілді. Фильмнің авторы редакцияға жазған хатында, оларға "осы афроамерикандық ертегіге келгенде, қалыпты стереотиптер мен нәсілдік бейімдемелерден сақтағандары үшін құттықтау" хаты келгенін айтты. "Оз сиқыршысы" фильмінен Арнольд Гиллеспинің әйгілі муслин шұлық торнадосының кадрлары осы фильмде түнгі клубты қиратып жіберген циклон көрінісінде қайта пайдаланылды. Танысқаннан кейін екі жыл өткен соң режиссер Винсенте Миннелли "Аспандағы шатыр" фильмінде Дороти Гейл рөлін ойнаған актриса Джуди Гарландқа үйленді.

Өшірілген әндер

Бір музыкалық номер, Хорн "Айнт Ит Тхертут" әнін қайталап орындағанда көпіршікті ваннада отырып, фильмнен шығарылғанға дейін кесілді, бірақ кейіннен ол 1946 жылы Пит Смиттің "Студиоға сапар" атты қысқаметражды фильмінде пайда болды. Хорн кейіннен "Бұл – ойын-сауық!" деректі фильмінде (1994) айтқандай, онда осы кесілген орындалу да көрсетілді, 1943 жылы қара әйелдің ваннада ән айтуы моральдық нормадан тыс деп саналды. Луи Армстронгтың осы әнді орындауының екінші (көпіршікті ваннасыз) нұсқасы да соңғы нұсқадан алынып тасталды, нәтижесінде әйгілі тромбонші фильмде жеке музыкалық номерге ие болмады. Армстронгтың "Айнт Ит Тхертут" жазбасы сақталды және фильмнің түпнұсқа саундтрегінің кейінгі CD-сіне қосылды. Әннің авторлары мен Лена Хорн бірнеше жылдан кейін Хорнның басты рөлде ойнаған "Jamaica" Бродвей мюзиклінде бірлесіп жұмыс істегенде, әнді оның жеке орындауы ретінде қайта пайдаланды.

Фильмдерді насихаттау

MGM 1943 жылғы 9 ақпанда Денвер, Солт-Лейк-Сити және Сан-Франциско қалаларында фильмнің көрмесін өткізді. 11 ақпанда Портленд, Лос-Анджелес және Сиэтлде тағы бір көрсетім болды. Насихаттау мақсатында екі музыкалық номерге жазбалар жасалды: "Cabin in the Sky" және "Taking a Chance on Love". Дейтон қаласындағы Lowe's қонақ үйінің қызметкері Мариан Маккалоу жергілікті қонақ үйлермен келісіп, әр тіркелу стендіне «Пс-с-с! Егер бөлме болмаса, Lowe's-қа келіңіздер. Бізде үлкен "Cabin in the Sky" бар» деген жарнамалық тақта орнатты. Иллинойс штатының Спрингфилд қаласындағы Orpheum театры газеттердің хабарламалар бөлімінде «Бұл шатыр жалға беріледі, және оның ішінде баршаға көңіл көтеруге жеткілікті ойын-сауық бар» деген жарнама жариялады. Жарияланымға шағын шатырдың суреті қоса берілді. Джек Маттлактың Портлендтегі Broadway театрындағы акциясында театр қызметкерлері қаралап, клеткалы киімдермен шықты.

Шоуменнің саудасына шолу

Фильмнің көрсетілімінде Showmen's Trade Review кинотеатрлар үшін фильмді насихаттауға арналған мүмкін болатын идеяларды жинап, тізімдеді. Газеттер мен радиостанциялар көрермендерден армандары, арзан ингредиенттерді қолданатын рецепттер, идеалды "Аспандағы қабылдауы" (Cabin in the Sky) тұрғынын жабдықтау және салу, сондай-ақ "бақыт әкелетін заттар" туралы оқиғаларды ұсынуды талап ететін конкурстар өткізуге шақырылды. "Жексенбі күні шіркеуге бару" кампаниясы қауымдардың жаңа жамағаттарды әкелуі үшін билеттерге жеңілдік беруді қамтыды. Сахна үшін хор ұйымдары немесе әуесқойлар түні, комедия, ән салу және би кештері ұсынылды. Кіреберісте үш жігіт ән салып, билеп, балалардың 30 см-лік (12 дюйм) кубиктерді лақтыруы ұсынылды. Фильмде Эдди Рочестер Андерсонның галстук тағу қиындығын пайдаланып, манекендерді алып, галстук байлау сайысын ұйымдастыру ұсынылды, онда ең жылдам он қатысушыға тегін кіруге мүмкіндік берілді. Мақалада осы іс-шаралар түрлі нәсілді адамдардың қатысуымен өткізілгені айтылса да, актер құрамының толыққанды қара түсті болуы сатудың басты артықшылығы ретінде көрсетілмеуі керек екеніне назар салынды, өйткені фильм "тұтынушылардың ынталы қарсы алуына сенімділікпен" сатылады.

Қабылдау

1940 жылдары көптеген қалалардағы, әсіресе АҚШ-тың оңтүстігіндегі кинотеатрлар көрнекті қара нәсілді актерлер қатысатын фильмдерді көрсетуден бас тартты. 1943 жылдың 29 шілдесінде Теннесси штатының Маунт-Плезант қаласында жергілікті шерифтің бұйрығымен фильмнің алғашқы 30 минутынан кейін көрсетілуі тоқтатылды. Театрдың сыртында көпшілік жиналды, ал біреу "жарықты өшіріп тастаймыз" деп қорқытты. Фильм Этель Уотерс орындаған "Бақыт – Джо деп аталатын нәрсе" әні үшін "Ең жақсы түпнұсқа ән" номинациясында "Оскар" сыйлығына ұсынылды. MGM деректеріне сәйкес, фильм АҚШ және Канадада 1,719,000 доллар, ал басқа елдерде 234,000 доллар тауып, 587,000 доллар пайда әкелді. Көп жылдық қолжетімсіздіктен кейін Warner Home Video және Turner Entertainment компаниялары 2006 жылдың 10 қаңтарында "Cabin in the Sky" фильмін DVD форматында шығарды. Rotten Tomatoes сайтында фильм 47 рецензия бойынша 81% рейтингке ие және орташа бағасы 7.2/10 құрайды. Сайттағы консенсус: "Cabin in the Sky" фильміндегі нәсілдік стереотиптерді елемеуге болмайды, бірақ оның тартымды музыкалық номерлері мен керемет талантты актерлік құрамы да назар аударуға лайық".