Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Ұлттық тарихи паркі – Пало-Альто шайқасы алаңы Ұлттық тарихи паркі, Техас штатындағы Браунсвилл қаласының жанында орналасқан. Бұл 1846 жылғы 8 мамырдағы Пало-Альто шайқасының жерін сақтап қалған Ұлттық парктер қызметінің бөлімшесі. Бұл, мексикалық-американ соғысына бастап кеткен шекаралық даудың алғашқы маңызды қақтығысы болды. АҚШ армиясының осы жердегі жеңісі Мексикаға басып кіруге мүмкіндік берді. Тарихи орын шайқасты және соғысты, оның себептерін мен салдарына АҚШ және Мексика тарапынан қарап, көрсетеді. Ұлттық парктер қызметі парк үшін бекітілген жердің үштен бірінен астам бөлігін сатып алды, соның ішінде Пало-Альто шайқасы кезінде мексикалық әскерлерінің орналасқан жері болған оңтүстік негізгі майдан учаскесі де бар. Шайқас алаңының бір бөлігі әлі де жеке меншік иелерінің бақылауында. Бал мескит (Prosopis glandulosa) өте көп мөлшерде кездесетін жергілікті өсімдік, ол мәдени ландшафты өзгертіп, парктердегі табиғи және мәдени ресурстарға қауіп төндіреді. Парктегі келушілер орталығында шайқас және мексикалық-американ соғысы туралы көрмелер, сондай-ақ "Рио-Грандедегі соғыс" атты 15 минуттық видеофильм көрсетіледі. Жарты мильдік жол шайқас алаңына жетелейді және ақпараттық тақталармен жабдықталған.

Өмірбаян

Пало-Альто шайқасы 1846 жылдың 8 мамырында қазіргі Браунсвилл (Техас штаты) маңында Мексика-Америка соғысының алғашқы шайқасы болды. 1846 жылдың 30 сәуірінде генерал Мариано Ариста басқаратын мексикалық федералды әскерлер Рио-Гранде өзенінен арғы жағындағы даулы аймаққа өтіп, американдық генерал Закари Тейлордың Форт-Техас алдыңғы базасына шабуыл жасау ниетімен келді. Тейлор Форт-Техасқа шабуыл жасалатынын күтіп, өзінің негізгі күштерін шамамен 20 миль шығысқа, негізгі жабдықтау базасы Форт-Полкты қорғауға алып кетті, ал майор Джейкоб Браун басқаратын 500 сарбазды алдыңғы базада қалдырды. Аристаның Форт-Техасқа жасаған шабуылы 3 мамырда басталды және бірнеше күнге созылды. Осы уақытта майор Браун қаза тапты. 7 мамырда Тейлор Порт-Изабель маңындағы жағалаудағы Форт-Полктан шығып, Форт-Техасқа көмекке батысқа қарай жолға шықты. Ариста Тейлордың кететінін білген соң, өзінің негізгі күштерін Порт-Изабель жолында Тейлорды тоқтатуға жіберді. Екі армия келесі күні, 8 мамырда кездесті, Тейлордың колонналары сағат 14:00 шамасында мексикалық шепке шабуыл жасады. Америкалықтар оң жақтағы атқыштардың алғашқы шабуылын тойтарып, содан кейін 1000 ярда алға жылжыды, бірақ шөп өрті Аристаның шебін кері шегінуге мәжбүр етті. Екінші сәтсіз атқыштар шабуылынан кейін Ариста американдықтардың сол жағына шабуыл жасады, бірақ американдық жеңіл артиллерияның жылдам және дәл атысымен кері қайтарылды. Аристадан бастаманы тартып алуға құштар, жаяу әскер мен драгундардың аралас күші шегініп келе жатқан мексикалық оң жаққа қарсы шабуыл жасап, оларды майданнан ығыстырды. Күн батқаннан кейін шайқас аяқталды, Ариста өз күштерін майданнан алып, оңтүстікке қарай құрғақ өзен арнасына, қорғануға қолайлырақ жерге тартты. Тейлор ертесіне қуа жорғалап, 9 мамырда Ресака-де-ла-Пальма шайқасына жеткізді. Шайқаста американдықтар толық жеңіске жетті, шығын аз болды – 5 қаза тапты және 43 жараланды. Қаза тапқандардың арасында Форт-Техас командирі майор Браун және жаңашыл артиллерия офицері майор Сэмюэл Ринггольд болды. Оның жылдам және икемді "ұшатын артиллериясы" наурыз бойында Тейлорға үлкен көмек көрсетті.

Әкімшілік тарихы

Пало-Альто шайқас алаңы 1960 жылғы 19 желтоқсанда Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 1978 жылғы 10 қарашада ол Пало-Альто шайқасының ұлттық тарихи орнына айналды, ал 1992 жылғы 23 маусымда оның шекарасы өзгертілуіне рұқсат берілді. 1991 жылғы заң жобасын конгрессмен Соломон Ортиз ұсынды. 2009 жылғы 30 наурызда бұл орын Ұлттық тарихи парк ретінде қайта бекітілді және парк Браунсвилл қала шегінде орналасқан 34 акр жерді құрайтын Ресака-де-ла-Пальма шайқас алаңын қоса кеңейтілді. 2023 жылғы біріктірілген қаржыландыру заңы зерттеу нәтижелері оны мүмкін деп көрсетсе, Пало-Альто шайқасының ұлттық тарихи паркіне Форт Браун (166 акр) қосылуына рұқсат берді.