Мексика-Америка соғысының алғашқы ірі шайқасы: Пало Альто шайқасы

Кіріспе

Мексика-Америка соғысының негізгі шайқасы Пало-Альто шайқасы (lang es) Мексика-Америка соғысының алғашқы ірі шайқасы болды және 1846 жылдың 8 мамырында қазіргі Браунсвилл қаласынан 8 шақырым қашықтықтағы даулы аймақта өтті. Генерал Мариано Ариста басқарған шамамен 3700 мексикалық әскер – Солтүстік армиясының көп бөлігі, генерал Закари Тейлор басқарған 2300 шамасындағы АҚШ әскерімен – оккупациялық армиясымен кездесті. 30 сәуірде Торнтон оқиғасынан кейін, мексикалық генерал Мариано Аристаның әскері Рио-Гранде өзенін кесіп өтуге кірісті. 3 мамырда әскерлер Форт-Техастағы американдық бекетін қоршауға алды. Тейлор қоршауды жеңілдету үшін оккупациялық армиясын оңтүстікке қарай жылжытты. Ариста оның жақындап келе жатқанын білген соң, көптеген бөлімшелерін қоршаудан алып, Тейлордың әскерімен кездесуге жіберді. Шабуыл 8 мамырда, АҚШ Мексикаға соғыс жариялағанға дейін үш күн бұрын болды. Ариста екі кавалериялық шабуылға бұйрық берді, біріншісі американдықтардың оң фланкіна, ал екіншісі сол фланкіна бағытталды. Екеуі де сәтсіз аяқталды. Американдықтардың жеңісі артықшылықты артиллерияға байланысты болды, себебі АҚШ-тың "жеңіл" артиллериясы мексикалық әскерлерге қарағанда әлдеқайда жылдам және дәл болды. Сол күні кешке Ариста оңтүстікке шегінуге мәжбүр болды. Әскерлер келесі күні Ресака-де-ла-Пальма шайқасында қайтадан қақтығысты.

Өмірбаян

Америкалықтар Матаморостан Рио-Гранде өзенінің арғы жағында, кейін Форт Браун деп аталған жерге бекінді. 24 сәуірде Ариста Матаморосқа келді, генерал Анастасио Торрежонды армияның бір бөлігімен өзеннен бірнеше шақырым жоғарырақ, Матаморостан өзеннің арғы жағына жіберді. Оның жоспары – американдықтар басып алған позициялардың үстінен және астынан Рио-Гранде өзенінен әскерлерді өткізіп, Point Isabel-ге шабуыл жасау: Атлантика жағалауындағы Тейлордың жабдықтау желісінің базасы, Тейлорды жабдықтаудан қиып, шайқасқа мәжбүрлеу. Торрежонды жібергеннен кейін Ариста әскердің қалған бөлігімен және он екі артиллериялық құралмен өзеннен шығысқа қарай бес лигадай жердегі Лонгореньоға беттеді. Франсиско Мехиаға Матаморостағы шағын гарнизонды басқаруды тапсырды. Лонгореньодағы өту ұзаққа созылды, себебі қайықтар жетіспеді, бұл Аристаның күтпеген шабуылын әлсіретті, бірақ Тейлор оның жоспарынан хабардар болды. Торрежон өзеннен өтіп, батысқа қарай жылғанын капитан Торнтон мен оның драгундары өзен жоғары жіберілген кезде анықтады. Олар тіксікке түсіп, тұтқынға алынды, бұл оқиға Торнтон ісі деп танылды. Кейін Тейлор мексикалық күштердің өзінің позициясынан төмен өзеннен өтуге дайындалып жатқанын білді және Аристаның оның бекініске тікелей шабуыл жасайтынына сенбеді, сондықтан Point Isabel – нағыз мақсат деп шешті. 1 мамырда Тейлор лагерін нығайтып, келесі күні жеткен Point Isabel-ге қарай жолға шықты. Осы уақытта Ариста армиясымен өзеннен өтіп, Тейлор оның әрекеттерін күтіп отырғанын білді. Ол Матаморос батареяларына Форт Браунға оқ атуға бұйрық берді және Педро де Ампудияны төрт зеңбірекпен оны қоршауға жіберді. 3 мамыр күні таңғы сағат бесте оқ жаудырды. Сонымен қатар Ариста Торрежонның күштерімен бірігіп, Point Isabel-дің шығысында және Форт Браунның солтүстігіндегі Пало-Альтода орналасты, осылайша Форт Браун мен Point Isabel арасындағы байланысты үзіп тастады. Тейлор мен оның әскерлері Форт Браунды бомбалауды естіп, капитан Уокерді шағын кавалериялық эскортпен Форт Браунмен байланыс орнатуға жіберді. Ол Аристадан айналып өтіп, адамдарын шапаралда жасырып, түнде жалғыз өзі Форт Браунға жетті, бірақ американдық әскерлер бомбалаудан аз ғана зақым шеккенін анықтады. 5 мамыр күні таңертең ол осы жаңалықпен Point Isabel-ге оралды. Тейлор енді фортқа қару-жарақ пен азық-түлікпен көмектесуге бел буды және 7-сі күні екі мың үш жүз адамымен Матаморосқа қайта жолға шықты. 8 мамыр күні шамамен түскі уақытта Тейлордың әскерлері Аристаның әскерлерімен кездесіп, екеуі де шайқасқа дайындала бастады.

The Americans ended up ensconced at what came to be known as Fort Brown right across the Rio Grande from Matamoros. On April 24, Arista arrived at Matamoros, having sent General Anastasio Torrejon with a portion of the army across the river to a point a few miles up the river from Matamoros. His plan was to throw troops across the Rio Grande, above and below the positions occupied by the Americans, and advancing to Point Isabel: the base of Taylor’s supply line on the Atlantic Coast, cut off Taylor from his supply line forcing him into an engagement. After having dispatched Torrejon, Arista marched with the remainder of the troops and twelve pieces of artillery to Longoreño about five leagues east down the river. Leaving Francisco Mejia with only a small garrison in command at Matamoros. The crossing at Longoreño was long delayed due to a lack of boats thus reducing Arista’s element of surprise, but Taylor was already on to him. The fact that Torrejon had crossed the river and was already further up west was discovered when Captain Thornton and his dragoons who had been sent up the river, fell into an ambuscade and were captured, which came to be known as the Thornton Affair. Later Taylor received intelligence that Mexican forces were preparing to cross the river below his position and not believing that Arista would make a direct assault on his fortified camp, concluded that Point Isabel was the true target. On May 1, Taylor left his camp well fortified and marched toward Point Isabel which he reached the following day. Meanwhile Arista was crossing the river with his army and received intelligence that Taylor was anticipating his moves. He then gave orders for the batteries at Matamoros to fire upon Fort Brown and sent Pedro de Ampudia with four guns to besiege it. The cannonade began at five in the morning on May 3. Meanwhile Arista united his forces with those of Torrejon and took up a position at Palo Alto east of Point Isabel and North of Fort Brown thus cutting off communications between Fort Brown and Point Isabel. Taylor and his troops however heard the shelling of Fort Brown and Captain Walker was sent with a small cavalry escort to make contact with Fort Brown. By making a very wide turn he evaded Arista and then hid his men in the chaparral making his way alone by night to Fort Brown only to discover that the American troops there were enduring the bombardment with little damage. By the morning of May 5, he was back at Point Isabel with this news. Taylor now determined to go to the relief of the fort with supplies of ordnance and provisions and on the 7th now set off again for Matamoros with two thousand three hundred men. On May 8 at around noon Taylor’s forces crossed paths with Arista’s forces and both began to prepare for battle.

Шайқас

Солтүстікке қарай солдан оңға қарай қозғалған генерал Аристаның армиясы генерал Антонио Каналес Росильоның 400 ретсіз атты әскерінен, Анастасио Торрехонның 8-ші, 7-ші және Жеңіл атты әскерлерден тұратын атты әскер бригадасынан құралды, олар Point Isabel жолында орналасқан. Содан кейін генерал Хосе Мария Гарсияның 4-ші және 10-шы жаяу әскер бригадасы екі 8 фунттық зеңбірекпен, одан кейін генерал Ромуло Диас де ла Веганың 10-шы және 6-шы жаяу әскер бригадасы бес 4 фунттық зеңбірекпен, сосын Тампико корпусы, 2-ші Жеңіл жаяу әскер және 4 фунттық зеңбірекпен сапер батальоны келді. Осы қатардың артында полковник Каетано Монтероның жеңіл атты әскері тұрды. Оңтүстікке қарай оңнан солға қарай жылжыған Тейлор 2300 сарбаз бен 400 арбадан тұратын күшімен полковник Дэвид Э. Твиггсті, подполковник Джеймс С. Макинтоштың 5-ші жаяу әскерімен және майор Сэмюэл Ринггольдтың артиллерия батареясымен бірге орналастырды. Кейін капитан Льюис Н. Морристің 3-ші жаяу әскері, лейтенант Уильям Х. Черчилльдің 18 фунттық екі зеңбірегімен бірге жолды басып өтті, одан кейін капитан Джордж В. Алленнің 4-ші жаяу әскері, лейтенант Томас Чайлдстың артиллерия батальоны, подполковник Уильям Г. Белкнаптың тобы, Джеймс Дунканның батареясы, сосын капитан Вильям Р. Монтгомеридің 8-ші жаяу әскері американдықтардың сол жағында орналасты. Полковник Чарльз А. Мейдің драгун эскадрильясы сол жақ фланкті күзетті, ал капитан Кроган Кер керуенді күзетті. Монтгомери шайқас кезінде онға жуық басқа офицерлермен бірге жеңіл жарақат алды, олардың кейбіреулері ауыр жарақаттанды. Тейлор колонналарын тоқтатып, мексикалық артиллерия күндізгі сағат 14:00-де атыс бастағанда батареяларының артында қатар құрды. Америка артиллериясы өте тиімді болды, ал мексика артиллериясы көбінесе жетіспеді. Ариста Торрехонның атты әскеріне американдықтардың оң жағына шабуыл жасауға бұйрық берді, бірақ Твиггс 5-ші жаяу әскерін шаршы құрастырып, бірнеше залппен қарсы тұруға мүмкіндік берді.

Салдары

9-шы күні таң мексикалық әскердің оңтүстікке баяу жылжып келе жатқанын көрсетті. Тейлор Макколл басқаратын 220 адамдық бөлімді мексикалықтардың орналасқан жерін анықтау үшін алға жіберді. Содан кейін Ресака-де-ла-Пальма шайқасы болды. Майор Рингольд шайқас кезінде пушка ядросынан жарақат алып, қаза болды. Генерал Закари Тейлор соғыстан ұлттық батыр ретінде оралды. Шайқас болған жер қазір Пало-Альто шайқасы ұлттық тарихи паркі деп аталады және Ұлттық парктер қызметімен күтіледі. Айова штаты шайқастан кейін көп ұзамай округтеріне ат қойды, және бірнеше Айова округтері шайқас пен оның қатысушыларының құрметіне, соның ішінде Пало-Альто, Ринггольд, Пейдж және Тейлор аталды. Айова штатындағы Пало қаласы да осы шайқастың құрметіне аталған.

Америка

Оккупациялық әскер – Брига. Генерал Закари Тейлор

1-бригада "Сол қанат" – Подполковник Уильям Г. Белкнап
Артиллерия батальоны (жаяу әскер ретінде әрекет етеді) – Подполковник Томас Чайлдс
Батарея А, 2-ші АҚШ артиллериясы – Капитан Джеймс Дункан
8-ші жаяу әскері – Капитан Уильям Р. Монтгомери
Вагон колоннасы – Капитандар Джордж Х. Кросман және Абрахам С. Майерс

2-бригада "Оң қанат" – Полковник Дэвид Э. Твиггс
5-ші жаяу әскері – Лейтенант-полковник Джеймс С. Макинтош
3-ші АҚШ артиллериясының C батареясы – Сэмюэл Ринггольд (mw)
3-ші жаяу әскері – Капитан Льюис М. Моррис
Артиллерия батареясы (2x 18 фунттық) – Лейтенант Уильям Х. Черчилль
4-ші жаяу әскері – Майор Джордж У. Аллен
2-ші драгун – Капитандар Кроган Кер және Чарльз А. Мэй

Форт Полк

Закари Тейлор 1846 жылғы 24 наурызда Форт Полкты қазіргі Браунсвилль қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 23 миль қашықтықта, кемелердің құлауына ыңғайлы Мексика шығанағы арқылы, Пало-Альто шайқасына дейінгі операциялары үшін жабдықтау базасы ретінде салған және 1850 жылға дейін пайдаланған. Ол майор Джон Манро басқаратын екі артиллериялық ротамен гарнизонмен қамтамасыз еткен. Майор Чарльз Томас – Тейлорға жабдықтар жеткізу үшін арбалар мен өзен кемелерін пайдаланған депоның квартермейстері болған. Тейлор еріктілерге шақыруын қабыл алғандар үшін Бразос аралының солтүстік жағасындағы Пойнт-Изабельде, Барита мен Форт-Браун арасындағы Рио-Гранде өзені бойында Белкнап лагері деп аталатын жерде лагерьлер құрған.