Кіріспе

Норвегиялық филолог және тіл білімі маманы Элсеус Софус Бугге (5 қаңтар 1833 – 8 шілде 1907) – норвегиялық филолог және тіл білімі маманы. Оның ғылыми еңбектері рун жазуларын және скандинавиялық филологияны зерттеуге арналған. Бугге рун әрпі, «Поэтикалық Эдда» және «Прозалық Эдда» бойынша жасаған теорияларымен және еңбектерімен әйгілі.

Өмірбаян

Багге Норвегияның Вестфолд округіндегі Ларвик қаласында дүниеге келген. Оның ата-бабалары бірнеше буын бойы Ларвик қаласы үшін саудагерлер, кеме иелері және капитандық қызмет атқарған. Багге 1857 жылы Candidatus magisterii дәрежесін алған және 1860 жылы салыстырмалы тіл білімі мен санскритті зерттеуші болды. Ол Кристиания, Копенгаген және Берлинде білім алған.

Мансап

1866 жылы ол Кристиания университетінде (қазір Осло университеті) салыстырмалы филология, салыстырмалы үнді-еуропа тілдері және көне норвегия тілінің профессоры болды. Норвегия халық әндерін және дәстүрлерін жинаумен, рун жазулары туралы жазумен қатар, ол кельт, роман, оскан, умбрия және этруск тілдерін зерттеуге маңызды үлес қосты. Оның ғылыми еңбегі скандинав филологиясы және руналық зерттеулер үшін маңызды болды. 1880 жылғы "Солтүстік мифологиялық және батырлық әңгімелердің шығу тегі туралы зерттеулер" атты еңбегінде Багге көне скандинав әдебиетіндегі мифтердің көпшілігі христиандық және кейінгі классикалық түсініктерден туындағанын айтты. Багге теориясы көбінесе қатаң сындарға ұшырады, бірақ белгілі бір ықпал етті. Багге филология және фольклор саласында көптеген кітаптардың авторы болды. Оның ең маңызды еңбегі – "Поэтикалық Эдда" (Norrœn Fornkvæði) кітабының сындық басылымы 1867 жылы Кристианияда жарық көрді. Ол Эдда ақындықтары мен ертедегі сагалардың христиандық және латын дәстүріне негізделгенін, олар Англия арқылы скандинав әдебиетіне келгенін мәлімдеді. Оның жазбаларына "Gamle Norske Folkeviser" (1858) – көне норвегия халық әндерінің жинағы, "Bidrag til den ældste skaldedigtnings historie" (Кристиания, 1894), "Helge digtene i den Ældre Edda" (Копенгаген, 1896, ағылш. аудармасы, "Эдда ақындықтарының отаны", 1899), "Norsk Sagafortælling og Sagaskrivning i Island" (Кристиания, 1901) және рун жазулары туралы әртүрлі кітаптар кіреді. 1902 жылдан бастап Баггедің көру қабілеті нашарлап, ол оқи алмайтын болды. Баггеге көмекші болған профессор және тіл білгір Магнус Олсен жаңа табылған жазуларды оқып, сипаттап беретін. Багге руналық жазулардың түпнұсқасына қатысты соңғы еңбектерін өмірінің соңына дейін аяқтаған жоқ. Олар 1910 және 1913 жылдар аралығында профессор Олсеннің күш-жігері арқасында жарық көрді.

Құрметтер

Багге 1858 жылдан бастап Кристиания ғылыми қоғамының (қазіргі Норвегия ғылым академиясы) мүшесі болды (1884 жылы вице-президент), сондай-ақ Тронхеймдегі Норвегия Корольдік ғылыми қоғамының (1865) және көптеген шетелдік қоғамдардың мүшесі болды. 1877 жылы Уппсала университетінің құрметті докторы атанды. 1877 жылы Норвегия Корольдік Сент-Олаф орденінің рыцары, ал 1890 және 1896 жылдары Ұлы кресттің командирі болып тағайындалды.

Жеке өмір

1869 жылы Бугге Карен Софи Шрайнерге (1835–1897) үйленді. Оның ұлы Александр белгілі тарихшы болды.