Мобыл округы мектеп тақтасына қарсы сот процесі: «әділдік емес гуманизм» дін емес

Кіріспе

Сот ісі: Смит против Кеңесі мектеп комиссарлары Мобил округі, 827 F.2d 684 (11-ші апелляциялық округ, 1987 ж.) – АҚШ-тың 11-ші апелляциялық округінің соты Мобил округінің мемлекеттік мектеп жүйесіне «әлемдік гуманизмді» насихаттайтын оқулықтарды пайдалануға рұқсат берген сот ісі. Ата-аналар мен басқа азаматтар мектеп тақтасына қарсы сотқа шағымданып, мектеп жүйесі дінге қарсы әлемдік гуманизмнің қағидаларын оқытады деп айыптады. Шағымданушылар бастауыш мектептен жоғары мектепке дейінгі 44 түрлі оқулықты оқу бағдарламасынан алып тастауды сұрады. Алғашқы шешімде федералдық аудандық сот шағымданушылардың пайдасына шешім шығарғаннан кейін, АҚШ-тың 11-ші апелляциялық округінің соты бұл мәтіндер маңызды әлемдік құндылықтарды (қабылдау, өзіңді-өзің құрметтеу, логикалық шешім қабылдау) насихаттайтынын және оқулықтарды пайдалану конституцияға қайшы келіп, дінсіз дінді қолдамайтынын және дінді ұстануға кедері келтірмейтінін анықтады. Бұл жағдай кейде және қате түрде «әлемдік гуманизм» дін екенін дәлелдейтіндей келтіріледі. Төмендегі мәтіннен көрініп тұрғанындай, округтік сот аудандық соттың шешімін күштен шығара отырып, мұндай қорытындыға келген жоқ. Олар екеуі де бұл мәселені қарастырудан бас тартып, тіпті егер ол болса да (бірақ олар олай демейді), ғылымды оқыту әлемдік гуманизммен байланысты болғандықтан жарамсыз деп танылмайды. Округтік сот шешімінен үзінді (жоғарыда сілтеме жасалған): Жоғарғы сот бірінші түзету мақсатында «діни сенім» дегенді анықтау үшін жан-жақты тест белгілемеді, және біз бұл мәселені осы істе қарастырудың қажеті жоқ, өйткені біз тіпті әлемдік гуманизмді құру шарты мақсатында дін деп есептесек те, шағымданушылар Алабама мемлекеттік мектептеріндегі оқулықтарды пайдалану арқылы құру шартын бұзғанын дәлелдемеді.

Lawsuit

Smith v. Board of School Commissioners of Mobile County, 827 F.2d 684 (11th Cir. 1987), was a lawsuit in which the United States Court of Appeals for the Eleventh Circuit held that the Mobile County Public School System could use textbooks which purportedly promoted "secular humanism", characterized by the complainants as a religion. Parents and other citizens brought a lawsuit against the school board, alleging that the school system was teaching the tenets of secular humanism, an anti theistic religion. The complainants asked that forty four different elementary through high school level textbooks be removed from the curriculum. After an initial ruling in a federal district court in favor of the plaintiffs, the U. S. Court of Appeals for the Eleventh Circuit ruled The Court found that the texts in question promoted important secular values (tolerance, self respect, logical decision making) and thus the use of the textbooks neither unconstitutionally advanced a nontheistic religion nor inhibited theistic religions. This case is occasionally and incorrectly cited as proving that 'secular humanism' is a religion. The text below shows the Circuit Court, in overturning the District Court decision, made no such finding. They both set aside the question as moot and offered that even if it were (and they weren't saying it is), the teaching of science is not invalidated purely because of its association with secular humanism. Excerpt below from the Circuit Court decision (cited earlier):

The Supreme Court has never established a comprehensive test for determining the "delicate question" of what constitutes a religious belief for purposes of the first amendment, and we need not attempt to do so in this case, for we find that, even assuming that secular humanism is a religion for purposes of the establishment clause, Appellees have failed to prove a violation of the establishment clause through the use in the Alabama public schools of the textbooks at issue in this case.

Өмірбаян

Дрейлингердің айтуынша, 1980-ші жылдар діни оңшылдардың мәдени соғыстарға үй шаруашылығын (үй экономикасын) әкелген дәуірі болды. 1980-ші жылдары The Heritage Foundation «отбасы» деген сөздің кең анықтамасын және балаларды өздерінің шешімдерін қабылдауға ынталандырғаны үшін Американың үй шаруашылығы қауымдастығын сынаған памфлет жариялады. 1986 жылы Алабама штатының федералды соты қырық төрт оқулықтағы материалдарды сынаған топтық сот ісін қарады. Үй шаруашылығы пәніне негізделген бес оқулық прокурор тарапынан ең нашар деп танылды. Бұл іс бастапқыда-ақ ұлттық назар аударды, Ұлттық құқықтық қор (The National Legal Foundation) айыптау тарапын қаржыландырды, ал жауап ретінде ACLU және «Америка үшін адамдар» (People for the American Way) мемлекеттік мектеп кеңесінің адвокатымен жұмыс істеу үшін қорғаныс командасын қаржыландырды. Сол кезде Пат Робертсон республикалық партияның президенттік үміткерлігіне таласып, сонымен қатар Ұлттық құқықтық қордың негізін қалаушы болды. Бұл істі қараған судья В. Бревард Хэнд діни оңшылдар үшін батыр ретінде сипатталды. Айыптаушылар кітаптар діни адамгершілікке негізделген дінді қалыптастырды, ол Құдайға сенуге ешқандай себеп бермейді деп айыптады. Олар үй шаруашылығы тақырыбы – құндылықтарды түсіндіруге (values clarification), үй шаруашылығының жетекшісі Сэтининг Сент-Маридің сүйікті тақырыбына – талапкерлердің тігін және тамақ дайындау сияқты үй шаруашылығы тақырыптарынан тым алыс кеткені үшін шабуыл жасады. Қорғаушылар Американың үй шаруашылығы қауымдастығынан көмек алудың орнына діни бостандық туралы талаптарға назар аударды және осы мақсат үшін христиан куәгерлерін жинады. Сотталушы және қорғаушы тараптардың көптеген академиялық сарапшылары кітаптарды оқымағанын, үй шаруашылығы сабағын көрмегенін және олардың балалары үй шаруашылығы сабағын оқымағанын мойындады. 1987 жылдың 3 наурызындағы бұл алғашқы шешімде судья Хэнд зайырлы гуманизмнің дін екенін және оқулықтардың оны конституцияға қайшы түрде насихаттағанын айтты. Сондай-ақ оқулықтарды сыныптардан алып тастау керек екені де айтылды. Бірнеше айдан кейін, Алабама губернаторы Гай Ханттың қарсылығына қарамастан, апелляциялық сот үкімді жоққа шығарды.

According to Dreilinger, the 1980s were an era where the religious right brought home economics into the culture wars. In the 1980s, The Heritage Foundation published a pamphlet attacking the American Home Economics Association for a broad definition of the word "family" and for encouraging children to make their own choices. In 1986, an Alabama federal court heard a class action suit which challenged the materials in forty four textbooks. Five of the textbooks, which were based on the subject of home economics, were deemed the worst by a prosecutor. The case brought national attention from the start, with The National Legal Foundation funding the prosecution and in response, the ACLU and the People for the American Way funding a defense team to work with the state school board's attorney. At the time, Pat Robertson was seeking the Republican presidential nomination and was also the founder of The National Legal Foundation. The judge hearing the case, W. Brevard Hand, was described as a hero for the religious right. The plaintiffs charged that the books established a religion of secular humanism which gave no reason to believe in God. They attacked the home economics topic of values clarification a favorite topic of home economics leader, Satenig St. Marie for venturing too far away from what the plaintiffs viewed as home economics topics like sewing and cooking. The defense focused on religious liberty claims rather than accept help from the American Home Economics Association, and gathered Christian witnesses for that purpose. Many of the academic experts on both the prosecution and defense sides of the case admitted they had not read the books, had not seen a home economics class, nor had their children taken home economics. It was in this first ruling on March 3, 1987, that Judge Hand states that secular humanism was a religion and that the textbooks unconstitutionally promoted it. The ruling also said that the textbooks had to be removed from the class rooms. A few months later, over the objection of Alabama governor Guy Hunt, the appellate court overturned the verdict.