Кіріспе

2002 жылы түсірілген американдық-француздық фильм, Тодд Хейнстің «Жаннаттан алыс» фильмі – 2002 жылы түсірілген тарихи романтикалық драма. Оны Тодд Хейнс жазып, режиссерлік етті, басты рөлдерде Жюлианна Мур, Деннис Куэйд, Деннис Хейсберт және Патрисия Кларксон ойнады. Фильмнің тұңғыш көрсетілімі Венеция кинофестивалінде болды, онда Мур «Үздік әйел актері» номинациясы бойынша «Вольпи кубогын» жеңіп алды, ал оператор Эдвард Лакман «Ерекше жеке үлес» үшін жүлде алды. Фильм 1950-ші жылдардағы бай Коннектикут штатының шалғай маңында тұратын Кэти Уитакер деген үй шаруасымен айналысатын әйелдің өмірін баяндайды. Ол өзінің әдемі көрінетін өмірінің қирап бара жатқанын көреді. Хейнс Дуглас Сирк фильмдеріне (әсіресе 1955 жылғы «Көктегі барлық нәрсе», 1956 жылғы «Желге жазылған» және 1959 жылғы «Өмірді еліктеу») құрмет көрсетеді және 1950-ші жылдардағы Америка қоғамындағы нәсіл, гендерлік рөлдер, сексуалдық бағдар және әлеуметтік жіктелу мәселелерін зерттейді. «Жаннаттан алыс» фильмі көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде төрт «Оскар» номинациясына ұсынылды. Мур «Оскар», «Алтын глобус» және «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлықтарында «Үздік әйел актері» номинациясына ұсынылып, «Сыншылар таңдауы» сыйлығын жеңіп алды, ал Куэйд «Алтын глобус» және «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлықтарында «Үздік қосалқы актер» номинациясына ұсынылды.

Сюжет

1957 жылы Коннектикут штатының маңындағы Кэти Уитакер кемелді әйел, ана және үй шаруасын атқаратын әйел сияқты көрінеді. Оның күйеуі Фрэнк теледидар жарнамасы шығаратын "Магнитек" компаниясының жетекшісі. Бір күні кешке Кэтиге Фрэнкті ұстап тұрған жергілікті полициядан телефон соғылады. Ол оны алып кеткенде, ол бәрі түсініспеушілік екенін айтады, бірақ ол Хартфордтағы гей-барлардың заңсыз жер асты әлемін зерттеген екен. Осы оқиғалардың ортасында Кэти бір күні үйінің ауласында таныс емес қара түсті ер адамды көріп қалды. Ол Реймонд Диган болып шығады, ол - оның бағбандарының ұлы, ол әкесімен бірге жұмыс істейді. Фрэнк жиі кешке дейін жұмыс істейді. Бір күні кешке ол жұмыс істеп жатыр деп айтса, Кэти оған кешкі ас әкелуге шешім қабылдайды, ол оны бір еркекті құмарлықпен сүйіп жатқанын көреді. Ол жас кезінде "мұқтаждары" болғандығын мойындайды және қайтадан сенімге келу терапиясына жазылуға келіседі. Алайда олардың қарым-қатынастары бұзылып, жұмысына да қиындық туып, ол ішімдікке де жиі ауырады. Кейти жергілікті көркемөнер көрмесіне қатысып, онымен қазіргі сурет салу туралы әңгімелеседі. Тойдан кейін Фрэнк Кэтимен жыныстық қатынасқа түсуге тырысады, бірақ ол қозғай алмайды және ол оны жұбатуға тырысқанда, оған кездейсоқ соққы береді. Келесі күні Реймонд Кэтидің жылап жатқанын көріп, онымен бірге бірдеңе істеуді сұрайды. Ол келіседі, олар қара түстердің маңындағы барға барады, онда Кэти жалғыз ақ адам. Олар бірге көшеде Кэтидің уәдешіл танысы көрінеді, ал әйел дереу жаңбырды қоздыра бастайды. Кейти қызының балет қойылымына барғанда, басқа қыздардың аналары одан аулақ болады. Фрэнк Кэти мен Реймонд туралы да естіп, оның ашуына жауап ретінде Кэти Реймондпен кәсіби қарым-қатынастан басқа қарым-қатынаста болғанын жоққа шығарады және оны уәделерді жою үшін жұмыстан шығарды дейді. Содан кейін ол Реймондке олардың достығы жалғаса алмайтынын айтады, өйткені бұл "әдетті емес". Кэти мен Фрэнк жаңа жыл мерекесінде некелерін қалпына келтіруге тырысу үшін Майамиге барады, бірақ қонақ үйде Фрэнк жас жігітпен танысып, тағы бір гомосексуалды кездесуге ұшырайды. Олар жоқ кезде үш ақ жігіт Реймондтың қызы Сараны мазақтайды және физикалық соққы береді, бұл оның әкесі Кэтимен қарым-қатынаста болғандығы туралы айтылғандықтан, қыздың басына тасталған тас оның миын сілкіндіреді. Фрэнк Кэтиге жылап-сықтап, бір жігітке ғашық болып, ажырасуды қалайтынын айтады. Кэти Сараның не болғанын білгенде, Реймондке барады. Ол екі аптадан кейін Балтиморға көшетінін айтады, өйткені уәделер оның бизнесін құртты және оның африкалық америкалық көршілері терезелеріне тас лақтырып жіберді. Кейті Реймондке бойдақ болатынын айтып, онымен бірде-бір кездесіп қалуға болатынын сұрағанда, ол оны қайтпай, бірақ жұмсақ түрде, сабағын үйреніп, қызы үшін дұрыс нәрсені істеу керек деп, оны қабылдамайды. Кейти Реймондті шығарып салу үшін вокзалға келеді, ал пойыз стансадан шығып бара жатқанда олар бір-біріне үнсіз қол сілтейді.

Өндіріс

Хейнс фильмнің сценариін Мур мен Джеймс Гандольфиниді Кэти мен Франк рөлдерінде көріп, осылай жазды. Мур жобаға дереу қосылса, Гандольфини «The Sopranos» сериалына берген міндеттемелеріне байланысты қол жетімді болмады. Хейнстің келесі таңдауы Рассел Кроу болды, ол рөлдің тым шағын екенін ойлады, ал Джефф Бриджес тым көп ақы талап етті.

Тақырыптар мен талдау

Far From Heaven ХХ ғасырдың ортасындағы расизм, нәсілдік араласу, сондай-ақ гомосексуализмге деген көзқарас және сол кезеңдегі қашқындық сияқты бірнеше даулы мәселелерді қарастырады. Бұл мәселелер 1950-ші жылдарғы стильдегі мелодраманың сахналық безендірілісі мен кинематографиялық тәсілдері арқылы көрсетіледі. Нақты кезеңге тән мелодраманың ностальгиялық құралдарын қолдана отырып, фильм жанрдың әдеттегі көңіл көтеруге бағытталған сипатына қарсы тұрып, басты кейіпкерлер Кэти мен Фрэнк Уитакердің басты қақтығыстарын айқын көрсетуге тырысады. Сонымен қатар, бұл фильм американдық мәдениетте әдетте романтикалық бейнеленетін сол дәуірдегі американдық өмірдің идеалды суретін қиратып жібереді.

Расизм және нәсілдік араласқандық

«Жаралы Жұпар» фильмінде басты кейіпкер Кэти Уитакердің басты қақтығыстарының бірі – жақында қайтыс болған бағбанның ұлы Реймонд Диганға деген тартымдылығы және күйеуі Фрэнк Уитакердің гомосексуалистік бейімділіктерімен күресіп жатқанда, олардың арасының суынуынан туындайды. Фильмде көк түс Фрэнк пен Кэтидің ажырасып бара жатқан некесін бейнелеу үшін жиі қолданылады, мысалы, Кэтиге Фрэнк пен оның «көшеде жүргені» туралы Хартфорд полициясынан телефон қоңырауы түскен сахнада және кейіннен Фрэнк пен Кэти Фрэнктың гомосексуалистік бейімділіктерін басу үшін алғашқы кездесуден кейін психиатрдың кабинетінен шыққанда. Осы сәттердің екіншісінде Фрэнк Кэтиге қатысты фильмдегі жалғыз дөрекі сөзді айтады, бұл оның әйеліне деген суықтығы мен ашуын одан әрі көрсетеді және осы көрініс кезінде оларды қоршап тұрған түстер палитрасымен толық үйлеседі. Metacritic сайтында фильмнің салмақты орташа бағасы 100 балдан 84-ке жетеді, бұл «көпшіліктің жоғары бағалауын» көрсетеді. Джонатан Розенбаум фильмді шедевр деп атады және оны Хейнстің бұрынғы «Safe» (1995) фильмінің серігі деп санайды, себебі ол «сол талантты актрисаны салыстырмалы түрде зор тұтынушылық ортада қала маңындағы жалғыздық сезімін зерттеу үшін» пайдаланған. Реймонд рөліне қатысты The Guardian газетінің журналисі Питер Брэдшоу «Хейсберт Пуатьеге тән қадір-қасиет пен осалдық әкеледі» деп жазды. Фильм 75-ші «Оскар» сыйлықтарында төрт номинация бойынша ұсынылды: басты рөлдегі үздік әйел актрисасы (Джулианна Мур), үздік түпнұсқа сценарийі (Тодд Хейнс), үздік операторлық жұмысы (Эдвард Лахман) және үздік түпнұсқа музыкасы (Эльмер Бернштейн). Венеция кинофестивалінде ол «Алтын арыстан» сыйлығына ұсынылды, ал Мур «Үздік әйел актриса» номинациясы бойынша «Волпи кубогын» жеңіп алды, ал Лакман «Ең көрнекті жеке үлес» сыйлығын жеңіп алды. «Олар сурет түсіреді, солай емес пе?» веб-сайты, түрлі сыншылардың сауалнамаларын жинап, «Жаралы Жұпар» фильмін 21-ғасырдың ең жоғары бағаланған 56-шы фильмі деп тапты. 2016 жылдың тамызында BBC Magazine 21-ғасырдың 100 ең үздік фильмі бойынша сауалнама жүргізді, онда «Жаралы Жұпар» 86-шы орынды иеленді. 2019 жылы The Guardian фильмді 21-ғасырдың ең жақсы фильмдерінің тізімінде 13-ші орынға қойды.

Басқа медиада

Театрлық әндер жазушылар тобы Скотт Франкель мен Майкл Кори Ричард Гринбергпен бірге Бродвейден тысқары қойылымға арналған музыкалық адаптация үстінде жұмыс істеді. Мюзикл 2013 жылдың көктемінде Playwrights Horizons сахнасында дебют жасады. Келли О’Хара басты рөлде ойнады.