Квебек тәуелсіздігі қозғалысының тарихы: 1800 жылдан бері Квебек ұлттығы, 1960 жылдардағы «Тыныш революция», екі референдум және конституциялық келісімдер талқыланады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Квебек егемендігі қозғалысының тарихы 1867 жылдан бері Канаданың провинциясы болып табылатын Квебекке саяси тәуелсіздік ұсынуға бағытталған әртүрлі қозғалыстарды қамтиды. Квебектік ұлтшылдық саясатта шамамен 1800 жылдары пайда болды. «Егемендік» және «егемендікшілдік» терминдері 1960-шы жылдардағы «Тыныш революция» кезінде бастау алған қазіргі Квебек егемендігі қозғалысымен енгізілді. Квебек мүдделерін қолдайтын саяси партиялар провинциялық және федералдық деңгейде өкілдік атқарды, сондай-ақ егемендік туралы екі референдум өткізді, екеуі де сәтсіз аяқталды. Бұған қоса, Квебек тұрғындарының алаңдаушылығын тудырған мәселелер бойынша Канада Конституциясына түзетулер енгізуге бағытталған екі келісім де қабылданбады.
The History of the Quebec sovereignty movement covers various movements which sought to achieve political independence for Quebec, which has been a province of Canada since 1867. Quebec nationalism emerged in politics c. 1800. The terms sovereignty and sovereignism were introduced by the modern Quebec sovereignty movement which began during the Quiet Revolution of the 1960s. Pro sovereignty political parties have represented Quebec at the provincial and federal level, and have held two referendums on sovereignty which were both defeated. Additionally, two accords to amend the Canadian Constitution on issues of concern to Quebecers were also defeated.
Шығу тегі
Жаңа Франция британдықтар тарапынан басып алынғаннан кейін, Квебек национализмі саясатта пайда болды. Патриоттық қозғалыс (1800–1838) Шато кликасының ассимиляциялық бағыттарына қарсы тұру мақсатымен Parti Canadien партиясының құрылуымен басталды. Қозғалыстың ең маңызды нәтижесі – Төменгі Канаданың тәуелсіздік жариялануы және Төменгі Канада көтерілісі (патриоттар соғысы) болды. Өзін-өзі жариялаған Төменгі Канада Республикасы тез Британдық Канаданың құрамына қайта енгендіктен, бөліну ешқашан іске аспады. Суверенизм және егемендік терминдері Квебектің саяси тәуелсіздігін жақтаушы қазіргі заманғы қозғалысты білдіреді, оның тамырлары 1957 жылғы Лаурентиан Альянсына, 1920 жылдардағы тарихшы Лионель Грульдің еңбектеріне, 1917 жылғы Франкуер қозғалысына және Квебек премьер-министрі Оноре Мерсьенің 1890 жылдары өзін-өзі анықтау идеясын көтеруіне жетеледі. Квебектегі «Тыныш революция» 1960 жылдары ауқымды өзгерістерге әкелді. Басқа өзгерістермен қатар, Квебек тәуелсіздігіне қолдау көрсету күшейе бастады. Квебек тәуелсіздігіне арналған алғашқы ұйым – 1957 жылдың 25 қаңтарында Реймонд Барбо құрған Альянс Лорантиан. 1960 жылдың 10 қыркүйегінде «Ұлттық тәуелсіздік үшін жиналыс» (Rassemblement pour l'indépendance nationale, RIN) құрылды. Сол жылдың 9 тамызында Рауль Рой Квебек тәуелсіздігі үшін социалистік әрекет (ASIQ) ұйымын құрды. 1962 жылдың қазан және қараша айларында RIN мүшелері Comité de libération nationale және Réseau de résistance ұйымдарын құрды. Олар вандализм және азаматтық наразылық сияқты зорлық-зомбылықсыз, бірақ заңсыз әрекеттерді ұйымдастырды. 1962 жылдың қараша айында Квебектегі жалпы сайлаудан кейін RIN мүшесі Марсель Шапут қысқа ғұмырлы Parti républicain du Québec партиясын құрды. 1964 жылы RIN провинциялық саяси партияға айналды. 1965 жылы консервативті «Ralliement national» (RN) партиясы да құрылды. 1967 жылдың қазан айында Квебек либералды партиясы партиялық съезде егемендік мәселесін талқылаудан бас тартқан кезде, министрлер кабинетінің мүшесі Рене Левеск партиядан шығып, Mouvement souveraineté association (MSA) ұйымын құрды. Ол егемендікті жақтаушы күштерді біріктіруге кірісті, ал 1968 жылдың қазан айында өткен съезде RN және MSA Квебек партиясын (PQ) құруға келісті. Бұл сөз Квебек егемендігінің лозунгіне айналды, де Голльдің оны айтуы Канаданың федералды үкіметін қатты ренжітті, олар оны сынады. Де Голль сапарын қысқартып, елден кетіп қалды. 1963 жылдың ақпан айында Жорж Шотерс, Реймонд Вильнёв және Габриэль Худон – үш RIN мүшесі, Réseau de résistance құрамында танысқаннан кейін, Квебекті азат ету майданы (FLQ) ұйымын құрды. Олар ASIQ-тің «тәуелсіздік + социализм» жобасының саяси идеяларымен шабыттанды, RIN жеткілікті радикалды емес деп санады және тәуелсіздікке қол жеткізу үшін зорлық-зомбылықты қолдану туралы шешім қабылдады. 1963 және 1970 жылдар аралығында FLQ 8 адамның өліміне әкелген 160-тан астам зорлық-зомбылық оқиғасын жасады және Канада үкіметі оларды террористік ұйым деп таныды. FLQ онжылдық бойы біртіндеп қолдауға ие болғанмен, 1970 жылғы қазан дағдарысы, онда Квебек кабинетінің министрі мен британдық дипломатты ұрлап кетті, зорлық-зомбылыққа қарсы наразылықты күшейтті және тәуелсіздікке қол жеткізудің саяси жолдарын қолдауды арттырды.
Following the British conquest of New France, Quebec nationalism emerged in politics as a result of the Canadien movement (1760–1800). The Patriote movement (1800–1838) began with the founding of the Parti Canadien to counter the Château Clique's agenda of assimilation. The movement culminated in the Declaration of Independence of Lower Canada and the Lower Canada Rebellion ( Guerre des patriotes). The secession never materialized, as the self proclaimed Republic of Lower Canada was quickly re absorbed into British Canada. Sovereigntism and sovereignty are terms that refer to the modern movement in favour of the political independence of Quebec, which can be traced to the Alliance Laurentienne of 1957, the writings of historian Lionel Groulx in the 1920s, the Francoeur Motion of 1917, and premier of Quebec Honoré Mercier's raising the idea of self determination in the 1890s. The Quiet Revolution of Quebec brought widespread change in the 1960s. Among other changes, support for Quebec independence began to form and grow. The first organization dedicated to the independence of Quebec was the Alliance Laurentienne, founded by Raymond Barbeau on January 25, 1957. On September 10, 1960, the Rassemblement pour l'indépendance nationale (RIN) was founded. On August 9 of that year, Raoul Roy founded the Action socialiste pour l'indépendance du Québec (ASIQ). In October and November 1962, RIN members formed the Comité de libération nationale and the Réseau de résistance to organize non violent but illegal actions, such as vandalism and civil disobedience. Shortly after the November 1962 Quebec general election, RIN member Marcel Chaput founded the short lived Parti républicain du Québec. In 1964, the RIN became a provincial political party. In 1965, the more conservative Ralliement national (RN) also became a party. In October 1967, when the Parti libéral du Québec refused to discuss sovereignty at a party convention, cabinet minister René Lévesque left the party to form the Mouvement souveraineté association (MSA). He set about to unite pro sovereignty forces, and at a congress in October 1968 the RN and MSA agreed to merge to form the Parti Québécois (PQ). The phrase was a slogan of Quebec sovereignty, and its delivery by de Gaulle deeply offended the Canadian federal government, which derided him. De Gaulle cut short his visit and left the country. In February 1963, the Front de libération du Québec (FLQ) was founded by Georges Schoeters, Raymond Villeneuve and Gabriel Hudon, three RIN members who had met as part of the Réseau de résistance. They were inspired by the political ideas of the ASIQ's "independence + socialism" project, and felt the RIN was not extreme enough, making the decision to use violence in order to achieve independence. Between 1963 and 1970, the FLQ conducted over 160 violent incidents resulting in 8 deaths, and were considered a terrorist group by the Canadian government. While the FLQ had gradually gained support over the decade, the October Crisis of 1970, in which a Quebec cabinet minister and a British diplomat were kidnapped, galvanized support against violence while increasing support for political means of attaining independence.
ПК-ның алғашқы жылдары
Экономист Жак Паризо және саясаткер Жером Проулк 1969 жылы ПК-ға қосылды. Проулк Ұлттық Одақ партиясымен Ассамблеяға сайланған, бірақ 63-ші заң жобасына наразылық білдіріп, партиясын ауыстырды. 1970 жылғы провинциялық сайлауда ПК Квебектің Ұлттық Ассамблеясына алғашқы жеті мүшесін сайлады. Рене Левеск Лориер округінде либерал Андре Маршадан жеңілді. 1973 жылғы сайлауда ПК халық дауысының үлесі айтарлықтай өскеніне қарамастан, алты орынға дейін азайды. 1976 жылғы сайлауда ПК 71 орын жеңіп, көпшілік үкімет құрды, бұл квебектіктер мен басқа канадалықтарды таң қалдырды. Провинция тарихындағы ең жоғары сайлауға қатысу көрсеткіштерінің бірінде, сайлаушылардың 41,4 пайызы ПК-ға дауыс берді. 1977 жылдың 26 тамызында ПК екі маңызды заң қабылдады: бірі корпорациялар мен кәсіби одақтардың саяси партияларға қаржылай көмектесуіне тыйым салды және жеке тұлғалардың қайырымдылықтарына шектеу қойды. Екіншісі – француз тілінің хартасы, онда француз тілінің негізгі құқықтары қамтамасыз етілді. 1979 жылдың 17 мамырында Роберт Бернс ПК-дан кетті. Ол ПК-ның солшыл фракциясының бейресми жетекшісі және сайлау реформаларының негізгі авторы болды. Кейін ол бұқаралық ақпарат құралдарына алдағы тәуелсіздік референдумында ПК жеңіліп, содан кейін қайта сайлана алмайтынына сенімді екенін айтты.
Economist Jacques Parizeau and politician Jérôme Proulx joined the PQ in 1969. Proulx had been elected to the assembly with the Union Nationale party but switched parties in protest of controversial language law Bill 63. In the 1970 provincial election, the PQ elected its first seven members of the National Assembly of Quebec. René Lévesque was defeated in the Laurier riding by Liberal André Marchand. In the 1973 election the PQ was reduced to six seats, though its share of the popular vote had significantly increased. In the 1976 election, the PQ won 71 seats and formed a majority government, shocking Quebecers and other Canadians. With one of the highest voting turnouts in the province's history, 41.4 per cent of the electorate voted for the PQ. On August 26, 1977, the PQ passed two important laws: one prohibited contributions by corporations and unions to political parties and set a limit on individual donations. The second was the Charter of the French Language which provided for fundamental French language rights. On May 17, 1979, Robert Burns resigned from the PQ. He had been unofficial leader of the PQ's left wing faction and a key architect of electoral reforms. He later told the media that he was convinced the PQ would lose its upcoming sovereignty referendum and fail to be re elected afterward.
1980 жылғы референдум
1979 жылы маусымда өткен жетінші ұлттық съезде тәуелсіздік жақтастары алдағы референдумға қатысты стратегияларын қабылдады. PQ содан кейін Канаданың қалған бөлігімен экономикалық қатынастарды қамтитын, оның ішінде Канада мен Квебек арасындағы еркін сауда, импортқа ортақ тарифтер және ортақ валюта туралы ұсыныстар (әлі келісілмеген) беру арқылы Тәуелсіздік қауымдастығын насихаттауға белсенді күш салды. Бұған қоса, осы экономикалық келісімдерді басқару үшін бірлескен саяси институттар ұсынылды. 1980 жылғы Квебек референдумында Квебек халқына Тәуелсіздік қауымдастығы ұсынылды. Бұл ұсынысты Квебек сайлаушыларының 60 пайызы қабылдамады. Қыркүйек айында PQ ағылшын тілділердің ұлттық комитетін және этникалық азшылықтармен байланыс комитетін құрды. Референдумда жеңіліске ұшырағанына қарамастан, PQ 1981 жылғы сайлауда күшті көпшілікпен қайтадан билікке оралды, дауыс берудің 49,2 пайызын алып, 80 мандат жеңіп алды. Алайда, олар тәуелсіздікке ұмтылмады және "жақсы үкімет" құруға уәде еткен мақсатына назар аударды. Рене Левеск 1985 жылы зейнетке шықты. 1985 жылғы сайлауда оның ізбасары Пьер Марк Джонсон басшылығымен PQ либералдардан жеңілді.
At its seventh national convention in June 1979, the sovereigntists adopted their strategy for the coming referendum. The PQ then began an aggressive effort to promote Sovereignty Association by providing proposed details (which had yet to be negotiated) on how economic relations with the rest of Canada would include free trade between Canada and Quebec, common tariffs against imports, and a common currency. In addition, joint political institutions were proposed to administer these economic arrangements. Sovereignty Association was proposed to the population of Quebec in the 1980 Quebec referendum. The proposal was rejected by 60 per cent of the Quebec electorate. In September, the PQ created a national committee of anglophones and a liaison committee with ethnic minorities. Despite having lost the referendum, the PQ was returned to power in the 1981 election with a stronger majority, obtaining 49.2 per cent of the vote and winning 80 seats. However, they did not pursue sovereignty and concentrated on their stated goal of "good government". René Lévesque retired in 1985. In the 1985 election under his successor Pierre Marc Johnson, the PQ was defeated by the Liberals.
Мич көлі келісімдері
Мич-Лейк келісімі – 1982 жылғы Конституция актісіне енгізілген конституциялық түзетулер жиынтығы. 1987 жылы премьер-министр Брайан Малрони және провинциялық премьерлер келіссөздер жүргізіп, Квебектің барлық талаптарын қанағаттандырды. Ол федералды үкіметтің билігін орталықтандырып, провинцияларға саясат қабылдауда үлкен әсер етуге мүмкіндік берді. Келісімде Квебектің бес маңызды мәселесі қарастырылды: Квебектің конституциялық түрде «ерекше қоғам» ретінде танылуы, иммиграция саласындағы провинциялық рөлдің конституциялық қорғалуы, Жоғарғы сотқа тағайындаулардағы провинциялық рөл, федералды билікке шектеулер, провинциялық құзыретке жататын шығындар және Квебекке болашақ конституциялық түзетулерге вето құқығы берілуі. Прогрессивті консерваторлардың конституциялық келісім арқылы «ұлттық келісімге» жету және федералды-провинциялық қатынастардағы үйлесімді байланыстарды қалпына келтіру туралы бастамасына қоса, либералдар мен жаңа демократтар да Парламенттің Төменгі палатасында келісімді қолдады. 1982 жылғы Конституция актісінде белгіленген түзетуді ратификациялау тәртібіне сәйкес, келісім он провинциялық заң шығарушы жиналысқа бекітуге жіберілді. Алайда, 1990 жылғы үш жылдық мерзім ішінде Манитоба және Ньюфаундленд үкіметтері келісімді ратификацияламағандықтан, ол сәтсіз аяқталды. Сәтсіз келісімнің салдары француз тілді квебектер мен ағылшын тілді Канада арасындағы айырықтарды күшейтті. Келісімнің сәтсіздігіне бірнеше себептер айтылды, соның ішінде келіссөздердің жанама және элиталық сипаты, азшылықтардың мүдделерін тиісті түрде ескермеу, маңызды мәселелер бойынша тұспалдаулы талқылаудың болмауы, федералды үкімет тарапынан әлсіз насихаттау және саясаткерлердің бұқаралық ақпарат құралдарын және қоғамдық пікірді қолдау және қарсылық таныту мақсатымен қасақана манипуляциялауы. Квебек премьер-министрі Роберт Бурассаның «Ағылшын Канадасы айтылған немесе жасалған нәрсеге қарамастан, Квебек бүгін де әрқашан өзінің дамуын қабылдай алатын және еркін болатын ерекше қоғам болып қалатынын түсінуі керек» деген сөздері келісімнің сәтсіздігінен кейін Квебектегі жалпы консенсусты көрсетеді. Провинциядан тыс жердегі канадалықтар «ерекше қоғам» ережесіне наразылық білдірді. Келісімнің тек француз тілді халыққа ғана пайда әкелетіні және басқа конституциялық мәселелерді қарастырмайтыны туралы пікір кең тараған. Ньюфаундленд премьері Клайд Уэллс Квебектің «ерекше қоғам» ережесін федералды құзыретке жататын мәселелер бойынша үлкен және ерекше құзыреттілік беру үшін пайдаланады деп қорқыды. Бұл ағылшын канадалықтарының көпшілігінің пікірін көрсетті, олар Мич-Лейк келісімінің мақсаты теңдікті орнату болса да, құқықтар мен өкілеттіктерде теңсіздікке және айырмашылыққа әкеледі деп санайтын.
The Meech Lake Accord was a set of constitutional amendments to the Constitution Act, 1982. In 1987, Prime Minister Brian Mulroney and the provincial premiers negotiated the accord, which satisfied all of Quebec's demands. It decentralized the authority of the federal government, allowing the provinces greater influence over policy making. Quebec's five principal concerns addressed in the accords dealt with the constitutional recognition of Quebec as a 'distinct society', a constitutionally protected provincial role in immigration, a provincial role in Supreme Court appointments, limitations on federal power, spending in areas of provincial jurisdiction, and an affirmed veto for Quebec over any future constitutional amendments. In addition to the Progressive Conservatives' initiative in pledging to reach 'national reconciliation' through constitutional rapprochement and re establishment of harmonious ties in federal–provincial relations, the Liberals and New Democrats also supported the accord in a House of Commons vote. Adhering to the procedure to ratify an amendment as outlined in the Constitution Act of 1982, the accord was sent to the ten provincial legislatures for approval. However, the accord collapsed due to the failure of the Manitoba and Newfoundland governments to ratify it before the three year deadline in 1990. The implications of the failed accord caused a greater divide between French Quebecers and English Canada. Several reasons have been attributed to the accord's downfall, including the indirect and elitist manner in which negotiations were handled, the lack of proper recognition concerning minorities' interests, vague discussion about key issues, weak promotion by the federal government, and deliberate manipulation of the media and public by politicians in support and in opposition. Quebec Premier Robert Bourassa's remarks that "English Canada should understand that no matter what is said or done, Quebec remains today as always a distinct society that is capable and free to assume its own development", which indicated the general consensus in Quebec after the failure of the accord. Canadians outside of the province expressed resentment towards the 'distinct society' clause. There was a widespread sense that only the French benefited from the accord and that it did not address other constitutional issues. Newfoundland Premier Clyde Wells feared that Quebec would use the 'distinct society' clause to assert greater and special jurisdictional authority over what would otherwise be under federal jurisdiction. This was reflective of the commonly perceived notion, held by English Canadians, that the Meech Lake Accord would bring unevenness and difference to rights and powers, where the intended effect was to introduce equality.
Шарлоттаун келісімі
1992 жылғы Шарлоттаун келісімі – Мулроуни үкіметінің Квебекті ұлттық референдум арқылы реформалар жасау жолымен конституциямен келісуге жасаған екінші әрекеті болды. Келісімде Канаданың басқа да мәселелерін шешуге бағытталған түрлі шаралар қарастырылды. Басты талаптар парламенттік реформа, аборигендердің өзін-өзі басқаруы, федералды-провинциялық биліктердің жаңа бөлінісі және Квебекке ерекше мәртебе беру болды. Квебекке қатысты, жаңа келісім Квебектің конституциялық талаптарын (Мейч-Лейк келісімінде ұсынылғандай) қанағаттандыруға бағытталды. Осы мақсатта Квебекке Жоғарғы сотта өкілдік етуге кепілдік берілді, федералды институттарға конституциялық түзетулерге вето қою құқығы берілді, сондай-ақ бірлескен қаржыландыру бағдарламаларына қатысты федералды билікті шектеу туралы ереже енгізілді, бұл провинцияларға толық өтемақы алу арқылы олардан бас тартуға мүмкіндік берді. Сондай-ақ, Квебекке Канада Төменгі палатасының жиырма бес пайызы кепілденді. Сенат әр провинциядан алтыдан және әр территориядан бірден сайланатын мүшелерден тұратындай қайта құрылатын болды. Әр провинция сенаторларды қалай сайлау керектігін өзі шешеді. Провинциялық және федералды биліктер саласында келісімде еңбек нарығында оқыту және мәдениет саласындағы билікті провинцияларға беру, сондай-ақ провинциялардың өтініші бойынша орман шаруашылығы, кен өндіру, демалыс, туризм, тұрғын үй шаруашылығы, қалалық және аймақтық мәселелер жөніндегі министрлік жауапкершілікті беру қарастырылды. Дауыс беру нәтижесінде тек қана ағылшын канадалықтарының провинциялық теңдік, жеке теңдік, ерекше мәртебе және Құқықтар мен бостандықтар Хартиясының қолданылмайтыны туралы алаңдаушылықтары ғана емес, сонымен қатар квебектердің келісімнің Квебектің Конфедерациядағы орнына аз ғана әсер ететіні және федералды үкіметте Квебектің автономиясын қамтамасыз ету үшін жеткіліксіз екені туралы пікірлері де көрінді. Квебек сепаратистері үшін конституциялық реформаға жасалған кезекті әрекеттің сәтсіздігі, Квебек үшін тек екі таңдау бар екенін – қазіргі жағдайды сақтау немесе Квебек егемендігін жариялау – деген ұстанымдарын растады. Алайда, Квебектен тыс Канаданың көптеген азаматтары «жоқ» деп дауыс беруді егемендікке емес, қазіргі жағдайды сақтауға қолдау көрсету деп қарастырды.
The 1992 Charlottetown Accord was the second attempt by Mulroney's government to bring Quebec into agreement with the constitution through reforms in a national referendum. The accord included a variety of provisions to deal with other Canadian issues. The main terms included parliamentary reform, aboriginal self government, a new division of federal–provincial powers, and a distinct society status for Quebec. Regarding Quebec, the new accord set out to satisfy Quebec's constitutional demands (as presented in the Meech Lake Accord) by providing assurances of Quebec representation on the Supreme Court, a veto over constitutional amendments on federal institutions, and a provision limiting federal powers concerning shared cost programs, allowing provinces to opt out with full compensation. Quebec was also guaranteed twenty five percent of the seats in the House of Commons of Canada. The Senate would be restructured to have six elected members from each province and one each representing the territories. Each province would decide how the senators would be selected. In the realm of provincial and federal powers, the accord outlined a transfer of jurisdiction over labour market training and culture to the provinces as well as handing over authority, by provincial request, over the ministerial responsibilities of forestry, mining, recreation, tourism, housing, and municipal and urban affairs. The vote reflected not only English Canadians' concern over provincial equality, individual equality, unique status, and the inviolability of the Charter of Rights and Freedoms, but Quebeckers' perception that the accord would only slightly affect Quebec's place within Confederation while not doing enough to ensure Quebec's autonomy within the federal government. For Quebec separatists, the failure of a further attempt at constitution reform affirmed their position that there were only two choices available in Quebec: the status quo or Quebec sovereignty. though outside of Quebec, many Canadians saw the 'No' vote as an assertion of the status quo, not sovereignty.
1995 жылғы референдум
PQ 1994 жылғы сайлауда Жак Паризо басшылығымен қайтадан билікке оралды, бұл жолы ол халықтың дауысының 44,75% -ын алды. Осы аралық жылдарда Мич көлі және Шарлоттаун келісімдерінің сәтсіздігі 1980-жылдардың көп бөлігінде маңызды мәселе болып көрінбеген тәуелсіздікке қолдауды жаңартты. Мич көлінің сәтсіздігінің тағы бір салдары – бұрынғы прогрессивті консервативті федералды кабинет министрі Люсьен Бушар басшылығымен тәуелсіздікті жақтаған Bloc Québécois (BQ) партиясының құрылуы болды. PQ алғаш рет федералды сайлауда тәуелсіздікке қолдау білдіретін күштерді қолдады, бұл нәрсеге Левеск әрқашан қарсы болған. Халықтық одақ 1979 және 1980 жылдарғы федералды сайлауларда, ал Квебек ұлттық партиясы 1984 жылғы федералды сайлауларда кандидаттарды тікелей ұсынды. Бұл партиялардың ешқайсысы PQ-ның ресми қолдауын алмады және Квебек сайлаушылары арасында айтарлықтай қолдауға ие болған жоқ. 1993 жылғы федералды сайлауда Прогрессивті консервативті партияның құлауынан кейін BQ парламенттегі Ұлыбритания патшасының адал оппозициясы болу үшін жеткілікті орындар жеңіп алды. Паризо дереу жаңа референдумды жариялады. 1995 жылғы референдум сұрағы 1980 жылғы сұрақтан Канадамен серіктестік туралы келіссөздер енді міндетті емес болуымен ерекшеленді. Бұл жолы «Иә» жақтастары өте тартысты дауыс беруде бір пайыздан аспайтын айырмамен жеңіліске ұшырады. Алдыңғы референдумдағыдай, Квебектегі ағылшын тілді азшылық (шамамен 90%) тәуелсіздікті қабылдамады, ал иммигранттар қауымдастығындағы және бірінші буын ұрпақтарындағы аллофондар арасында тәуелсіздікке қолдау әлсіз болды. Керісінше, Квебек франкофондарының барлық тегінен шамамен 60 пайызы «Иә» деп дауыс берді (франкофондар Квебек халқының 82 пайызын құрайды). Премьер-министр Жак Паризо резолюцияның жеңілісін «ақша мен этникалық дауысқа» байланыстырды.
The PQ returned to power in the 1994 election under Jacques Parizeau, this time with 44.75% of the popular vote. In the intervening years, the failures of the Meech Lake and Charlottetown Accords had revived support for sovereignty, which had seemed a non issue for much of the 1980s. Another consequence of the failure of Meech Lake was the formation of the pro sovereigntist Bloc Québécois party (BQ) under former Progressive Conservative federal cabinet minister Lucien Bouchard. For the first time, the PQ supported pro sovereigntist forces in federal elections, something Lévesque had always opposed. The Union Populaire had nominated candidates in the 1979 and 1980 federal elections, and the Parti nationaliste du Québec had nominated candidates in the 1984 federal election. Neither of these parties had official support of the PQ or significant support among Quebec voters. In the 1993 federal election following the collapse of the Progressive Conservative Party, the BQ won enough seats to become Her Majesty's Loyal Opposition in the House of Commons. Parizeau promptly called a new referendum. The 1995 referendum question differed from the 1980 question in that the negotiation of an association with Canada was now optional. This time, the Yes camp lost in a very close vote, by less than one percent. As in the previous referendum, the anglophone minority in Quebec overwhelmingly (about 90%) rejected sovereignty, and support for sovereignty was also weak among allophones in immigrant communities and first generation descendants, while by contrast almost 60 per cent of Quebec francophones of all origins voted Yes (francophones are an 82 per cent majority of Quebecers). Premier Jacques Parizeau attributed the defeat of the resolution to "money and the ethnic vote".
Референдумнан кейінгі жағдай
ПК 1998 жылғы Квебек провинциясының жалпы сайлауында бұрынғы сайлаудағы орын санында шамалы өзгеріспен қайта сайланды. Дегенмен, егемендікке қолдау деңгейі PQ үшін тағы бір референдум өткізуді қарастыруға жеткіліксіз болды. Осы уақытта, федералды үкімет болашақ референдум сұрақтарының формулировкасын және егемендік үшін берілген дауыс заңды деп танылуының шарттарын реттеу мақсатында «Түсініктілік заңы» қабылдады. Федералды либерал саясаткерлер 1995 жылғы референдум сұрағының беймаздылығы осы заң жобасын жасауға түрткі болды деп мәлімдеді. 2003 жылғы сайлауда ПК билікті либералдық партияға жоғалтты. Алайда, 2004 жылдың басында беделсіз либералдық үкімет пен федералды либералдық партияның демеушілікке байланысты дауы орнықты, бұл BQ-ның қайта өркендеуіне әсер етті. 2004 жылғы федералды сайлауда Квебек блогы Квебек провинциясындағы 75 федералды орынның 54-ін жеңіп алды (бұрын 33 орын болған). Егемендікке қарсылар референдумдағы жеңістеріне қуанғанмен, көптегендер Квебек ішінде әлі де терең даулар мен Квебек пен Канаданың қалған бөлігі арасындағы қарым-қатынаста проблемалар бар екенін мойындады.
The PQ won re election in the 1998 Quebec general election with little change in seats from the previous election. However, public support for sovereignty remained too low for the PQ to consider holding another referendum. Meanwhile, the federal government passed the Clarity Act to govern the wording of any future referendum questions and the conditions under which a vote for sovereignty would be recognized as legitimate. Federal Liberal politicians stated that the ambiguous wording of the 1995 referendum question was the primary impetus in the bill's drafting. In the 2003 election, the PQ lost power to the Liberal party. However, in early 2004 the unpopular Liberal government combined with the federal Liberal Party sponsorship scandal contributed to a resurgence of the BQ. In the 2004 federal elections, the Bloc Québécois won 54 of the 75 federal seats in Quebec (compared to 33 held previously). While opponents of sovereignty were pleased with their referendum victories, most recognized that there were still deep divides within Quebec and problems with the relationship between Quebec and the rest of Canada.
Айқындық туралы заң
1999 жылы Парламент «Түсініктілік туралы» заңды қабылдады, ол Канададан кету туралы дауыс берген кез келген провинциядан кейін федералды үкімет мүмкін болатын бөліну туралы келіссөздерге кірісетін шарттарды белгіледі. Заң Канада Парламентіне ұсынылған референдум сұрағының анық екендігін шешу құқығын берді және барлық провинциялар мен территориялардан сайланған Канада азаматтарына кез келген референдумда нақты көпшіліктің пікірін білдірген-білдірмегенін анықтау мүмкіндігін ұсынды. БҰҰ санкциялағанмен, тәуелсіздік жақтастары бұл заңды қорғауға болмайтын және осылайша қолдануға келмейтін деп санайды. Квебек халқының және Квебек мемлекетінің негізгі құқықтары мен құқықтарын іске асыруға қатысты қайшылықты, бірақ міндетті емес және символдық заң, «Түсініктілік туралы» заң Халық палатасында ұсынылғаннан кейін екі күн өткен соң Квебек Ұлттық Ассамблеясына енгізілді. «Түсініктілік туралы» заң қабылданған кезде премьер-министр болған Кретиен бұл заңды өзінің ең маңызды жетістіктерінің бірі деп атады.
In 1999, Parliament passed the Clarity Act, which established the conditions under which the federal government would enter into negotiations for possible secession following a vote by any province to leave Canada. The act gave the Parliament of Canada the power to decide whether a proposed referendum question was considered clear, and allowed the elected representatives of all Canadians from all provinces and territories to decide whether a clear majority had expressed itself in any referendum. It is widely considered by sovereigntists as indefensible, and thus inapplicable, despite being sanctioned by the United Nations. A contradictory, but non binding and symbolic Act respecting the exercise of the fundamental rights and prerogatives of the Québec people and the Québec State was introduced in the National Assembly of Quebec only two days after the Clarity Act had been introduced in the House of Commons. Former Prime Minister Chrétien, under whom the Clarity Act was passed, has remarked that the act is among his most significant accomplishments.
Қайта құрулар
"Егемендік қауымдастығы" қазіргі кезде көбінесе жай ғана "егемендік" деп аталады. Дегенмен, ол PQ бағдарламасының құрамдас бөлігі болып қала береді және көптеген квебектіктердің санасында ұлттық тәуелсіздікпен байланысты. Бұл мәселе әрқашан даулы болды, себебі кейбір Квебек федералистері мен Квебектен тыс Канада саясаткерлері Канаданың қалған бөлігінің егемен немесе тәуелсіз Квебекпен қауымдастық немесе серіктестік келісіміне баруы қиын екенін айтты. Сондай-ақ, Канада Квебек үкіметі келіссөздер жүргізуден бас тартатын мәселелерді, мысалы Квебектің бөлінуін талқылауға ниетті болмас деп санайды. 2003 жылы PQ "Идеялар маусымы" (Saison des idées) атты қоғамдық тыңдауды бастады, мақсаты – квебектіктердің егемендік жобасы, жаңа бағдарлама және 2005 жылғы құрылтайда қабылданған жаңартылған егемендік жобасы туралы пікірлерін жинау. Квебекте Leger және Mainstreet Research жүргізген сауалнамалар тәуелсіздікке қолдаудың артып, 2020 жылдың желтоқсанындағы 27%-дан 32%-ға жеткенін көрсетті. Алайда, бұл өсімді жас сайлаушылардың егемендік қозғалысының жетекші күші болмай қалуы баяулатты. 18-ден 34 жасқа дейінгі сайлаушылардың шамамен жартысы егемендікке қарсы болды, ал 55 жастан асқандар арасында статистикалық теңдік байқалды.
"Sovereignty Association" is nowadays more often referred to simply as "sovereignty". However, it remains a part of the PQ program and is tied to national independence in the minds of many Quebecers. It has always been controversial, since some Quebec federalists and Canadian politicians outside Quebec have argued that it is unlikely that the rest of Canada would make an association or partnership agreement with a sovereign or independent Quebec. or that Canada would want to negotiate issues that the Quebec government would refuse to negotiate, such as a partition of Quebec. In 2003, the PQ launched the Saison des idées (Season of ideas), a public consultation to gather the opinions of Quebecers on its sovereignty project, the new program and the revised sovereignty project adopted at the 2005 Congress. Polls conducted by Leger and Mainstreet Research in Quebec indicated a rise in support for independence, reaching around 32% from 27% in December 2020. However, this uptick was tempered by the fact that younger voters were no longer the driving force behind the sovereignty movement. Almost half of voters aged 18 to 34 were against sovereignty, while those over 55 showed a statistical tie.