Кіріспе

Үндістандағы шаруалар қозғалысы

Тебхага қозғалысы (1946–1947 жж.) – Үндістан Коммунистік партиясының шаруалар фронтының Бүкіл Үндістан Қисан Сабхасы Бенгалда бастаған маңызды шаруалар көтерілісі болды.

Тарих

Сол кезде жерді жалға алған шаруалар өнімдерінің жартысын жер иелеріне беруге келісім жасасқан. Тебхага (үштен бір бөлісу) қозғалысы жер иелерінің үлесін үштен бірге дейін төмендетуді талап етті. Көптеген аймақтарда наразылықтар зорлыққа ұшырады, жер иелері қашып кетіп, елдің бір бөлігі "Кісан Сабха" қолына өтті. 1946 жылы жерді жалға алған шаруалар өнімнің үштен бірін ғана төлейтінін және бөлісу алдында өнімнің жотедарлардың емес, өздерінің қоймаларында сақталады деп мәлімдеді. Бенгал жер салығы жөніндегі комиссия үкіметке ұсынған баяндамасында осылай деп ұсынғандықтан шаруалар рухтанды. Қозғалыстың нәтижесінде жотедарлар мен баргадарлар (жерді жалға алған шаруалар) арасында қақтығыстар болды. Наразылыққа жауап ретінде провинциядағы Мұсылман лигасы министрлігі Баргадари заңын қабылдады, ол жер иелеріне берілетін өнім үлесінің жалпы өнімнің үштен бірінен аспауын қамтамасыз етті. Бірақ заң толыққанды жүзеге асырылмады. Бенгал жер салығы жөніндегі комиссия, көбінесе "Флоуд" комиссиясы деп танылатын, жерді жалға алған шаруалардың пайдасына ұсыныс жасады.

24 Парганадағы қозғалыстың

1943 жылы Бенгалиядағы ашаршылық кезінде Үндістан Коммунистік партиясы Сундарбан аймағындағы шаруаларға көмек көрсетті. 1946 жылдың қыркүйек айында Бангия Прадешик Кисан Саба Тебхага қозғалысын бастауды шешті. Шаруалар қозғалысы Какдуип, Сонарпур, Бхангар және Каннинг қалаларында басталды. Какдуип және Намхана қозғалыстың орталықтары болды. Қозғалыстың мақсаты – жерді жалға алып өңдейтін шаруалардың үлесін арттыру еді. Бұл қозғалыс 1950 жылға дейін жалғасты, сол кезде Баргадари заңы қабылданды. Заң бойынша, егер шаруа өндіріс құралдарын қамтамасыз етсе, ол өнімнің үштен екісіне құқылы болды. 1946-1950 жылдары 24 Паргана ауданының бірнеше аймағындағы Тебхага қозғалысы Баргадари заңының қабылдануына әкелді. 1950 жылғы Баргадари заңы жерді өңдейтін шаруалардың өнімнен үлкен үлес алу құқығын мойындағанымен, ол іске асырылмады. Жердің белгіленген лимитінен артық үлкен алқаптар бай жер иелерінің қолында қалды. 1967 жылы Батыс Бенгалияда жер реформасы заңдарын орындамауға қарсы шаруалар көтерілісі болды, ол Сонарпур ауданындағы Кхедаха ауылдық кеңесінен басталды. 1977 жылдан бастап Батыс Бенгалияда Солшыл Фронт үкіметі кезінде маңызды жер реформалары жүргізілді. Жердің лимитінен артық жерлер сатып алынып, шаруаларға таратылды. Содан кейін "Барга" операциясы шаруалардың жерді жалға алу құқығын қамтамасыз етуге бағытталды.

Бенгалдың екі аймағында

Бұл шаруалар қозғалысына индустар да, мұсылмандар да қатысып, қырық алты жылғы қырқыстар мен қауымдық араздықтың алдын алды. Үндістан Коммунистік партиясының негізгі қағидасы – шаруалардың бірлігі болды, осының арқасында Тебхага қозғалысы барлық туысқандық дұшмандықтарды еске алмай, ауданнан ауданға тарады. Шығыс және Батыс Бенгалиядағы шаруалар күресі бірлестіктер құру, әйелдер жұмысшылар ұйымдастыру, күрес қоры құру және саяси сабақтар арқылы бірікті. Сандарбанның шалғай аймақтарынан бастап Солтүстік Бенгалияның әртүрлі бөліктеріндегі шаруалар Тевага талабын көтерді. Бұл қозғалыстың басшылары: Кансари Халдер, Ганеш Дас, Ажит Бос, Бишну Чаттопадхяй, Ила Митра, Хажи Мұхаммед Данеш, Дебапрасад Гош (Патал Гош), Сушил Сен, Нур Джалал, Кришнавинод Рой, Бимал Дасгупта, Бупал Панда, Рупанараян Рой, доктор Ганендраннат Саркар, Кали Саркар. Тевага қозғалысының ерекшелігі – әйелдердің кең қатысуы болды. Тевага қозғалысының алғашқы шейіттері – Динажпур ауданы, Чирирбандар ауданының Талпукур ауылының тұрғындары Самир Уддин мен Шиврам Мажи. Самир Уддин мұсылман, ал Шиврам Мажи хасда тайпасынан шыққан адам еді.

Әсері

Харе Кришна Конар ірі жер иелерінің жер заңдарының шегінен артық иелігіндегі және "бенами" (немесе жалған есімдермен) тіркелген жерлерін мемлекеттік меншікке беруде жетекші рөл атқарды. Осылайша мемлекетке өткен жердің көлемі шамамен бір миллион акр (4,000 км²) жақсы егістік жерді құрады. Кейін Беной Чоудхуридің басшылығымен бұл жерлер 2,4 миллион жерсіз және кедей шаруаларға таратылды.