Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1=Химикалық топ (–OSO2CF3) немесе анион (заряд –1)
1=Chemical group (–OSO2CF3) or anion (charge –1)
Органикалық химияда трифлат (жүйелі атауы: трифторметансульфонат) – формуласы R\sOSO2CF3 және құрылымы R\sO\sS(O)2\sCF3 функционалдық топ. Трифлат тобы көбінесе |\sOTf арқылы бейнеленеді, ал −Tf – трифлил тобы, |R\sSO2CF3. Мысалы, n-бутил трифлаты CH3CH2CH2CH2OTf деп жазылуы мүмкін. Сәйкес трифлат анионы |CF3SO3 – өте тұрақты полиатомдық ион; мұның себебі трифлик қышқылының (CF3SO3H) суперқышқыл екендігінде, яғни ол таза күкірт қышқылынан да күшті қышқыл.
In organic chemistry, triflate (systematic name: trifluoromethanesulfonate), is a functional group with the formula |R\sOSO2CF3 and structure |R\sO\sS(\dO)2\sCF3. The triflate group is often represented by |\sOTf, as opposed to −Tf, which is the triflyl group, |R\sSO2CF3. For example, n butyl triflate can be written as |CH3CH2CH2CH2OTf. The corresponding triflate anion, |CF3SO3 , is an extremely stable polyatomic ion; this comes from the fact that triflic acid (|CF3SO3H) is a superacid; i. e. it is more acidic than pure sulfuric acid, already one of the strongest acids known.
Қолданбалар
Трифлат тобы – нуклеофилдік орынбасу, Сузуки байланысы және Хек реакциялары сияқты белгілі бір органикалық реакцияларда қолданылатын өте жақсы кететін топ. Алкил трифлаттары SN2 реакцияларында өте реактивті болғандықтан, оларды нуклеофилдерден (мысалы, судан) сақтау қажет. Анион өзінің тұрақтылығын резонанстық тұрақтандыруға қарыздан, бұл теріс зарядты үш оттек атомына симметриялы түрде бөлуге мүмкіндік береді. Күкірт атомын көпір ретінде пайдалана отырып, күшті электронды тартып алу тобы ретінде әрекет ететін трифторметил тобы қосымша тұрақтандыруға қол жеткізеді. Трифлаттар 11 және 13 топтарының металдары үшін, сондай-ақ лантаноидтармен бірге лигандтар ретінде де қолданылады. Литий трифлаттары кейбір литий-иондық аккумуляторларда электролит құрамының бір бөлігі ретінде қолданылады. Жұмсақ трифляциялау реагенті – фенил трифлимид немесе N,N-бис(трифторметансульфонил)анилин, онда түзілетін қосалқы өнім – [CF3SO2N−Ph]−.
A triflate group is an excellent leaving group used in certain organic reactions such as nucleophilic substitution, Suzuki couplings and Heck reactions. Since alkyl triflates are extremely reactive in SN2 reactions, they must be stored in conditions free of nucleophiles (such as water). The anion owes its stability to resonance stabilization which causes the negative charge to be spread symmetrically over the three oxygen atoms. An additional stabilization is achieved by the trifluoromethyl group, which acts as a strong electron withdrawing group using the sulfur atom as a bridge. Triflates have also been applied as ligands for group 11 and 13 metals along with lanthanides. Lithium triflates are used in some lithium ion batteries as a component of the electrolyte. A mild triflating reagent is phenyl triflimide or N,N bis(trifluoromethanesulfonyl)aniline, where the by product is [CF3SO2N−Ph]−.
Трифлат тұздары
Трифлат тұздары жылу тұрақтылығы жоғары, әсіресе сусыз күйде натрий, бор және күміс тұздарының балқу температурасы 350 °C-қа дейін жетеді. Оларды трифлик қышқылы мен металл гидроксиді немесе металл карбонатынан суда тікелей алуға болады. Балама ретінде, оларды металл хлоридтерін таза трифлик қышқылымен немесе күміс трифлатымен, немесе судағы металл сульфаттарымен барий трифлатын реакцияластыру арқылы алуға болады:
Triflate salts are thermally very stable with melting points up to 350 °C for sodium, boron and silver salts especially in water free form. They can be obtained directly from triflic acid and the metal hydroxide or metal carbonate in water. Alternatively, they can be obtained from reacting metal chlorides with neat triflic acid or silver triflate, or from reacting barium triflate with metal sulfates in water:
Металл трифлаттары органикалық химияда Льюис қышқылы катализаторлары ретінде қолданылады. Лантаноидтардың Ln(OTf)3 типіндегі трифлаттары ерекше пайдалы. Бұған байланысты, кең таралған катализатор – скандий трифлаты альдоль және Дильс-Альдер реакциялары сияқты реакцияларда қолданылады. Мысалы, бензальдегид пен циклогексаноның силил-энол эфирі арасындағы Мукайяма альдол қосылысы реакциясының химиялық шығымы 81% құрайды. Иттрий тұзымен жүргізілген сәйкес реакция сәтсіз аяқталады:
Metal triflates are used as Lewis acid catalysts in organic chemistry. Especially useful are the lanthanide triflates of the type |Ln(OTf)3 (where Ln is a lanthanoid). A related popular catalyst scandium triflate is used in such reactions as aldol reactions and Diels–Alder reactions. An example is the Mukaiyama aldol addition reaction between benzaldehyde and the silyl enol ether of cyclohexanone with an 81% chemical yield. The corresponding reaction with the yttrium salt fails:
Трифлат – жиі қолданылатын, нашар координациялық байланысқа түсетін анион.
Triflate is a commonly used weakly coordinating anion.