Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ішкі каротид артериясының бифуркациясынан жоғары орналасқан кеңейтілген аймақ. Адам анатомиясында каротид синусы – ішкі каротид артериясының табанындағы кеңейтілген аймақ, ол ішкі және сыртқы каротид артерияларының бифуркациясынан жоғары, қалқанша безінің жоғарғы жиегі деңгейінде орналасқан. Каротид синусы бифуркациядан басталып, "нағыз" ішкі каротид артериясына дейін созылады. Каротид синусы осы деңгейде артериялық қан қысымының өзгеруіне сезімтал. Адам және көптеген сүтқоректілерде бұл баррецепцияның басты орны болып табылады.
Dilated area near internal carotid artery above bifurcation
In human anatomy, the carotid sinus is a dilated area at the base of the internal carotid artery just superior to the bifurcation of the internal carotid and external carotid at the level of the superior border of thyroid cartilage. The carotid sinus extends from the bifurcation to the "true" internal carotid artery. The carotid sinus is sensitive to pressure changes in the arterial blood at this level. It is the major baroreception site in humans and most mammals.
Құрылымы
Каротид синусы – қан қысымын қадағалайтын барорецепторлардан құралған каротид артериясының рефлекторлық аймағы.
The carotid sinus is the reflex area of the carotid artery, consisting of baroreceptors which monitor blood pressure.
Функция
Каротид синусы қан қысымын сақтауға арналған көптеген гомеостаздық механизмдер үшін "үлгі алу аймағы" ретінде қызмет ететін көптеген барорецепторларды қамтиды. Каротид синусының барорецепторлары глоссофарингеялық нервтің (CN IX) тармағы болып табылатын каротид синусы нервісімен иннервацияланады. Каротид синусын орталықтан иннервациялайтын нейрондар ми сабағының медулласындағы жалғыз ядроға проекцияланады. Жалғыз ядро гипоталамус арқылы медулла мен көпірдегі симпатикалық және парасимпатикалық нейрондардың белсенділігін жанама түрде модуляциялайды. Бұл нейрондар содан кейін жүрек пен қан тамырларының аутономиялық бақылауын реттейді. Аорталық дуганың барорецепторлары аорталық нервпен (Цион нервісі, Людвиг нервісі) иннервацияланады, ол CN X (вагус нервісі)пен бірігіп, NTS-ке жетеді.
The carotid sinus contains numerous baroreceptors which function as a "sampling area" for many homeostatic mechanisms for maintaining blood pressure. The carotid sinus baroreceptors are innervated by the carotid sinus nerve, which is a branch of the glossopharyngeal nerve (CN IX). The neurons which innervate the carotid sinus centrally project to the solitary nucleus in the medulla of the brainstem. The solitary nucleus indirectly modulates the activity of sympathetic and parasympathetic neurons in the medulla and pons through the hypothalamus. These neurons then regulate the autonomic control of the heart and blood vessels. The aortic arch baroreceptors are innervated by the aortic nerve (nerve of Cyon, Ludwig nerve), which combines with CN X (vagus nerve) and travels to the NTS.
Клиникалық маңызы
Бұл дененің сезімтал аймағы, себебі оны тікелей ынталандыру бүкіл денеде кең ауқымды рефлекстік реакцияларды шақыруы мүмкін. Бұл резистентті гипертонияны барорефлекс белсендіру арқылы емдеуде терапиялық мақсатта қолданылады. Осы аймаққа жасалған күш қолдану, күшті барорефлекстік реакцияны тудырып, қан қысымының күрт төмендеуіне және миға қан жеткізілмеуге (церебральды ишемияға) алып келуі мүмкін. Бұл барорефлекс белсендіру терапиясының әрекет ету механизмі.
It is a sensitive site of the body because stimulation can drive large scale reflex effects throughout the body. This can be used therapeutically in treatment of resistant hypertension by baroreflex activation. Physical assault at this point, producing massive baroreflex activation can cause dramatic falls in blood pressure and cerebral ischemia. This is the mechanism of baroreflex activation therapy.
Ауру
Таяқ безі синусында гемодинамиканың бұзылуы салдарынан (қабырғаға түсетін төмен кернеу, ағынның кері айналуы/қайта айналуы) атеросклероздық плакалар жиі кездеседі. Мұндай плакалар ірі және тұрақсыз болған жағдайда, ишемиялық инсульт пен өткінші ишемиялық шабуылдар қаупін арттырады, сондықтан каротидтік эндартеректомия профилактика мақсатында жиі жасалады.
The carotid sinus often has atherosclerotic plaques because of disturbed hemodynamics (low wall shear stress, flow reversal/recirculation). Since these plaques, if large and unstable, predispose to ischemic strokes and transient ischemic attacks, carotid endarterectomies are frequently done for prophylaxis.
Каротид синустарының сезімталдығы
Каротид синусының барорецепторы каротид бифуркациясындағы каротид синусына қолданылатын қысымнан туындаған қолмен стимуляцияға артық сезімтал болуы мүмкін. Бұл жағдай "каротид синусы гиперсезімталдығы" (CSH), "каротид синусы синдромы" немесе "каротид синусы синкопы" деп аталады, онда қолмен стимуляция жүрек соғу жиілігі мен қан қысымында айтарлықтай өзгерістерге алып келеді, бұл брадикардияға, тамырлар кеңеюіне және гипотензияға ұшыратуы мүмкін. Бұл көбінесе науқастың қырқу кезінде немесе каротид синусымен басқадай байланысқа түскенде бірнеше рет "есінен тануы" (іс жүзінде пресинкоп) ретінде көрінеді. Осыған ем ретінде денервация жасалады. Көбінесе синкоп пен түсіндірілемейтін құлауларға шалдыққан егде жастағы пациенттерде каротид синусы гиперсезімталдығы, ортостатикалық гипотензия және вазовагалды синкоп сияқты бірге болатын жағдайлар жиі кездеседі.
The carotid sinus baroreceptor can be oversensitive to manual stimulation from the pressure applied at the carotid sinus at the carotid bifurcation. It is a condition known as 'carotid sinus hypersensitivity' (CSH), 'carotid sinus syndrome' or 'carotid sinus syncope', in which manual stimulation causes large changes in heart rate and blood pressure, which can result in bradycardia, vasodilation, and hypotension. This classically presents as a patient who has "fainted" (actually a presyncope) on several occasions while shaving, or in some other way coming into contact with their carotid sinus. Denervation is performed as treatment for this. Usually older patients with syncope and unexplained falls often have coexisting conditions such as carotid sinus hypersensitivity, orthostatic hypotension, and vasovagal syncope.
Каротид синусы синдромы
Каротид синусы синдромы (CSS) – бір немесе екі каротид синусында қысымның артуынан каротид синусы рефлексінің күшті болуы салдарынан кейде конвульсивті ұстамалармен бірге жүретін уақытша ес-түс жоғалту.
Carotid sinus syndrome (CSS) is a temporary loss of consciousness that sometimes accompanies convulsive seizures because of the intensity of the carotid sinus reflex when pressure builds in one or both carotid sinuses.
Резистентті гипертонияны емдеу
Каротид синусындағы барорецепторларды стимуляциялау барорефлексті белсендіру арқылы резистентті гипертензияны емдеу үшін қолданылуы мүмкін. Рецепторларды созылмалы түрде электрлік стимуляциялау үшін кардиостимуляторға ұқсас құрылғы имплантациялануы мүмкін, бұл қан қысымын 15-25 мм рт.ст. төмендетуге көмектеседі. Бұл, верапамил немесе аденозинмен SVT-ні дәрі-дәрмекпен емдеуге қарағанда тиімділігі төмен, бірақ гемодинамикалық тұрақты пациенттерде бірінші таңдау емдеу әдісі болып табылады.
Stimulation of baroreceptors at the carotid sinus can be used to treat resistant hypertension via activation of the baroreflex. A pacemaker like device can be implanted to electrically stimulate the receptors chronically, which is found to lower blood pressure by 15–25 mmHg. It is less effective than pharmaceutical management of SVT with verapamil or adenosine, but it is still the preferred first line of treatment in a hemodynamically stable patient.
Таяқ безінің рефлексі өлімі
Каротид синусы рефлексінен болатын өлім – кенеттен өлімнің мүмкін себебі, онда каротид синусын қолмен стимуляциялау күшті тіл-жұтқыншақ жүйкесінің (вагус жүйкесі аорталық доғаның барорецепторлары үшін) импульстарын тудырып, соңында жүрек тоқтауына алып келеді. Каротид синусы рефлексінен болатын өлім, мойын қысып өлтіру, асылу және автоэротикалық мойын қысып өлтіру жағдайларында өлімнің ықтимал себебі ретінде қарастырылған, бірақ мұндай қорытындылар әлі де даулы. Каротид синусын массаж жасау – терапиялық мақсатта, диагностикалық және емдік тексеру құралы ретінде, қысқа мерзімді, жеңіл қысым қолдану арқылы жүргізіледі. Медициналық әдебиетте бұл процедурадан туындауы мүмкін қауіпті асқынулар сирек кездеседі. Каротид артериясын массаждау тромбты немесе тақташаны жылдыруы мүмкін. Бұл инсульт сияқты өмірге қауіпті салдарларға әкелуі мүмкін.
Carotid sinus reflex death is a potential etiology of sudden death in which manual stimulation of the carotid sinus allegedly causes strong glossopharyngeal nerve (Vagus nerve is for aortic arch baroreceptors) impulses leading to terminal cardiac arrest. Carotid sinus reflex death has been pointed out as a possible cause of death in cases of strangulation, hanging and autoerotic strangulation, but such deductions remain controversial. Medical literature examining the use of carotid sinus massage involving brief gentle pressure of the carotid sinus in therapeutic settings as a diagnostic and therapeutic examination tool have reported few potentially fatal complications. A carotid massage can also possibly dislodge a thrombus, or some plaque. This could lead to any number of life threatening effects, including stroke.
Жауынгерлік өнер мен өзін-өзі қорғау
Жақ қуысының шапалақтау немесе соққы арқылы ынталандырылуы, сананың жоғалуына (әдетте уақытша, бірақ кейде өлімге әкелетін) соқтырады – бұл өзін қорғау техникасы және көбінесе каратэ сияқты жартылай жекпе-жек өнерінде үйретіледі.
Stimulation of the carotid sinus via a slap or a strike, to induce (usually temporary, but sometimes lethal) loss of consciousness is a self defense technique, and is often taught in martial arts such as karate.