Кіріспе

Дөңгелек, ашық жоғарғы бөлігі бар ыдыс, көбінесе үстел ыдысы ретінде қолданылады.

Қасық – әдетте дөңгелек пішіндегі ыдыс, немесе тамақ дайындау, беру, сақтау немесе жеу үшін қолданылатын контейнер. Қасықтың ішкі бөлігі әдетте шар пішіндес қақпақтай болып келеді, ал шеттері мен түбі біріккен қисық сызықтан тұрады. Бұл қасықты сұйықтарды және ұсақ тағамдарды ұстауға өте ыңғайлы етеді, себебі ыдыстың ішіндегісі гравитация күшінің әсерінен орталыққа жиналады. Қасықтың сыртқы пішіні көбінесе дөңгелек болады, бірақ тіктөртбұрышты сияқты кез келген пішінде де болуы мүмкін. Қасықтардың мөлшері әртүрлі: бір порция тағамға арналған кішкентай қасықтардан бастап, пунш немесе салат салғыштары сияқты бірнеше порция тағамды ұстауға немесе сақтауға арналған үлкен қасықтарға дейін. Қасықтар, кеселер және табақтардың арасында кейбір ортақ белгілер бар. Өте кішкентай қасықтар, мысалы, шайға арналған қасықтар көбінесе кесе деп аталады, ал терең ойықтары бар табақтарды жиі қасық деп атайды. Көптеген мәдениеттерде қасықтар тамақ беру және жеу үшін қолданылатын ең көп таралған ыдыс түрі болып табылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, кішкентай қасықтар шай мен алкогольдік сусындарға да қолданылған. Батыс мәдениетінде көбінесе табақтар мен кеселер қолданылады.

Өмірбаян

Қазіргі заманғы тостағандар керамикадан, металдан, ағаштан, пластиктен және басқа да материалдардан жасалуы мүмкін. Тостағандар мыңдаған жылдар бойы жасалып келеді. Ең ертедегі тостағандар Қытайда, Ежелгі Грецияда, Критте және кейбір американдық мәдениеттерде табылған. Ежелгі грек керамикасында кішкентай тостағандар, оның ішінде фиалдар мен патералар, сондай-ақ киликс деп аталатын тостаған тәрізді ыдыстар қолданылған. Фиалдар құрбандық шалу үшін пайдаланылған, олардың ортасында саусақпен ұстауға арналған кішкентай ойық болған, бірақ бір дерек бұл хош иіссуды сақтауға арналғанын көрсетеді, шарап емес. Бронза дәуіріндегі Жерорта теңізінің кейбір үлгілері күрделі өрнектермен және жоғары деңгейдегі дизайнмен ерекшеленеді. Мысалы, минойлық Файстос қазбасында көпiрлі тостаған үлгісі табылған. Б.з.д. 4 мыңжылдықта ежелгі Месопотамияның Урук мәдениеті стандартталған өлшемдегі қиық жиекті тостағандарды жаппай өндіргенін дәлелдейтін мәліметтер бар. Сонымен қатар, қытай керамикасында неолит дәуірінен бастап, көптеген әсем суреттелген тостағандар мен басқа да ыдыстар кездеседі. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, ең көне табылған тостағанның жасы 18 000 жылға жетеді. Солтүстік Америкадағы археологиялық қазбалар кезінде табылған тостағандарды зерттеген антрополог Винкас Степонайтис тостағанды оның өлшемдері арқылы анықтайды, тостағанның диаметрі оның биіктігінің жартысынан кем болмайтынын және тарихи тостағандарды жиегі немесе қабырғасы мен пішіні бойынша жіктеуге болатынын жазады.

Коммуналдық ыдыс

Көптеген мәдениеттерде тамақ пен сусын ортақ ыдыс немесе кеседен ішіледі. Малиде Бандиагара (bɑ̃djaɡaʁa) қаласының аты тамақ ішетін ортақ ыдысқа сілтеме жасайды. Бұл атау шамамен "үлкен тамақ жеу ыдысы" деп аударылады. Зимбабведе садза дәстүрлі түрде ортақ ыдыстан жейді, бұл дәстүр әлі де кейбір отбасыларда, әсіресе ауылдық жерлерде сақталып келеді. Оны әдетте шанышқысыз, оң қолымен жейді және түрлі дәмдеуіштерге, мысалы соусқа, қызыл сүтке немесе туылған көкөністерге малып, шар тәрізді етіп алады. Лакх – бұл құймақ ұнынан жасалған, әдетте тәтті ашытылған сүт қосылған қайнатылған ботқа. Оны Сенегалда әдетте ортақ ыдысқа немесе табаққа салып береді. Қытайда егер ортақ ыдыстар болса, тамақ жеушінің жеке таяқшаларымен ортақ ыдыстан тамақ алуы әдепсіз және гигиеналық емес деп саналады. Таяқшалармен ойнау, оларды екіге бөлу (мысалы, әр қолында бір таяқшаны ұстау), тамақты тесу немесе тағамға тік қою – бұл да әдепсіздік саналады. (Соңғысы ерекше әдепсіз, себебі ол жобалау рәсімінде қолданылатын құрбандық шалу үшін жағылатын хош иісті жаққан шырағданды еске салады.) Кейбір мәдениеттерде ортақ ыдысқа қатысты әлеуметтік шектеулер бар, мысалы испан тіліндегі "¿Cuándo hemos comido en el mismo plato?" (Ағылшынша: "Біз қашан бір тағамнан тамақтандық?") деген сөз тіркесі осыны көрсетеді.