Жергілікті түрлердің жоғалуы және оның себептері

Кіріспе

Тақсонның бұрын қоныстанған аймақта жойылуы – дене мүшесін кесіп тастау немесе хирургиялық жолмен жою. Жергілікті жойылу, сондай-ақ жоғалу – бұл белгілі бір географиялық аймақта түрдің (немесе басқа таксонның) жойылуы, бірақ ол басқа жерлерде сақталады. Жергілікті жойылулар жаһандық жойылулардан өзгеше. Жергілікті жойылулар аймақтың экологиялық жағдайындағы өзгерістерді көрсетеді. Кейде бұл басқа аймақтардан келген түрлермен алмасуға алып келеді, мысалы, қасқырларды қайта орналастыру сияқты.

Талқылау

Мұздықтар жергілікті жойылуға алып келетін факторлардың бірі болып табылады. Бұл Солтүстік Америкадағы плейстоцен мұз басу оқиғасы кезінде орын алған. Осы кезеңде Солтүстік Американың тума құрт түрлерінің көпшілігі мұз басуға ұшыраған жерлерде қырылды. Бұл оларды Еуропадан әкелінген еуропалық құрттардың қоныстануына мүмкіндік берді. Уақыт өте келе аралдардағы түрлер табиғи түрде жойылады. Аралдың қолдау көрсете алатын түрлер саны оның географиялық өлшемімен шектеледі. Көптеген аралдар климаттың өзгеруі салдарынан плейстоценнің соңында теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты салыстырмалы түрде жақында пайда болғандықтан, оларда материктегідей түрлер тобы болған болуы мүмкін. Сондықтан, статистикалық тұрғыдан жеткілікті түрлер саны бар аралдарда әлі де тірі қалған түрлерді санау, белгілі бір аралда белгілі бір уақыт аралығында өсімдіктер немесе құстар сияқты түрлер тобының биологиялық әртүрлілігінің төмендеуіне қатысты параметрлерді анықтауға мүмкіндік береді. Осы есептеулерді табиғи саябақтарда ("аралдар" мағынасында), тау шатқалдары мен үстірттерде (көк аралдарды қараңыз), орман қалдықтарында немесе басқа да таралу ошақтарында түрлердің қашан жоғалатынын анықтау үшін де қолдануға болады. Бұл зерттеулер сонымен қатар кейбір түрлердің басқаларына қарағанда жойылуға бейім екенін көрсетеді, әр түрдің өзіндік жойылу қабілеті болады (пайда болу жиілігі). Кейбір түрлер көктемгі су тобындары, адам ішегі немесе орман өрттерінен кейін күйген орман сияқты уақытша немесе бұзылған орталарда тіршілік етеді немесе оларды қажет етеді және олардың популяция санының үнемі өзгеруімен және таралу үлгілерінің ауысуымен сипатталады. Көптеген табиғи экожүйелер стандартты жаңару кезеңінен өтеді, экожүйе жетіліп, кульминациялық қоғамдастыққа жеткен кезде пионерлік түрлер бір аймақтан жоғалады. Жергілікті жойылу зерттеу үшін пайдалы болуы мүмкін: мысалы, Бай шашкалы көбелегінің жағдайында ғалымдар, соның ішінде Пол Р. Эрлих, процесті зерттеу үшін популяция аймақтан жоғалған кезде араласпауды жөн көрді. Көптеген крокодилдер жергілікті жойылуға ұшырады, әсіресе тұз су крокодилі (Crocodylus porosus), ол Вьетнамнан, Таиландтан, Явадан және басқа да көптеген аймақтардан жойылды. Үлкен экологиялық оқиғалар, мысалы, жанартау атқылаулары, көптеген жергілікті жойылуларға әкелуі мүмкін, мысалы, 1980 жылғы Сент-Хеленс тауының атқылауы папоротниктердің жапсарылуына (fern spike) алып келді. Ыстық толқындар жергілікті жойылуға әкелуі мүмкін. Жаңа Зеландияда 2017–2018 жылдардың жазында Оңтүстік аралдың кейбір бөліктеріндегі теңіз бетінің температурасы қалыптыдан әлдеқайда жоғары 0,7 градусқа жетті. Бұл жоғары температуралар, сондай-ақ толқындардың кішкентай биіктігі, Pile Bay-ден бұқа келпісінің (Durvillaea spp.) жергілікті жойылуына әкелді. Бразилияның Санта-Лагоа қаласында орналасқан Санта-Лагоа көлінде соңғы 150 жыл ішінде жергілікті балық түрлерінің шамамен 70% жоғалды. Оларға Acestrorhynchus lacustris, Astyanax fasciatus және Characidium zebra жатады. Бұл лагунаға Talapia rendalli сияқты жергілікті емес түрлердің енгізілуіне, су деңгейінің өзгеруіне және органикалық ластануға байланысты болуы мүмкін. Жергілікті жойылулар кейде жасанды түрде кері қайтарылуы мүмкін. Қасқырлар – тарихи ареалдарының кейбір бөліктеріне қайта енгізілген түрлердің бірі. Бұл 1980-ші жылдардың соңында АҚШ-та қызыл қасқырлар (Canis rufus) және 1990-шы жылдардың ортасында Йеллоустоун ұлттық паркінде сұр қасқырлармен орын алды. Шотландия, Жапония және Мексикада қасқырларды қайта енгізу туралы пікірлер айтылуда.

Glaciation is one factor that leads to local extinction. This was the case during the Pleistocene glaciation event in North America. During this period, most of the native North American species of earthworm were killed in places covered by glaciation. This left them open for colonization by European earthworms brought over in soil from Europe. Species naturally become extirpated from islands over time. The number of species an island can support is limited by its geographical size. Because many islands were relatively recently formed due to climate change at the end of the Pleistocene when the sea level rose, and these islands most likely had the same complement of species as found on the mainland, counting the species which still survive at present on a statistically large enough amount of islands will give the parameters with which certain groups of species such as plants or birds will become less biodiverse on a given island over a given period of time, depending on its size. The same calculations can also be applied to determine when species will disappear from nature parks ('islands' in many senses), mountain tops and mesas (see sky islands), forest remnants or other such distributional patches. This research also demonstrates that certain species are more prone to extinction than others, a species has an intrinsic extinction ability (incidence function). Some species exploit or require transient or disturbed habitats, such as vernal pools, a human gut, or burnt woodland after forest fires, and are characterised by highly fluctuating population numbers and shifting distributional patterns. Many natural ecosystems cycle through a standard succession, pioneer species disappear from a region as the ecosystem matures and reaches a climax community. A local extinction can be useful for research: in the case of the bay checkerspot butterfly, scientists, including Paul R. Ehrlich, chose not to intervene as a population disappeared from an area in order to study the process. Many crocodilian species have experienced localized extinction, particularly the saltwater crocodile (Crocodylus porosus), which has been extirpated from Vietnam, Thailand, Java, and many other areas. Major environmental events, such as volcanic eruptions, may lead to large numbers of local extinctions, such as with the 1980 Mount St. Helens eruption, which led to a fern spike extinction. Heat waves can lead to local extinction. In New Zealand, during the summer of 2017–2018, sea surface temperatures around parts of South Island exceeded , which was well above normal. Air temperatures were also high, exceeding These high temperatures, coupled with small wave height, led to the local extinction of bull kelp (Durvillaea spp.) from Pile Bay. Lagoa Santa, a lake located in Lagoa Santa, Brazil, has lost almost 70% of the local fish species over the last 150 years. These include Acestrorhynchus lacustris, Astyanax fasciatus, and Characidium zebra. This could be caused by the introduction of non native species, like Talapia rendalli, into the lagoon, changes in water level and organic pollution. Local extinctions can be reversed, in some cases artificially. Wolves are a species that have been reintroduced into parts of their historical range. This has happened with red wolves (Canis rufus) in the United States in the late 1980s and also grey wolves in Yellowstone National Park in the mid 1990s. There have been talks of reintroducing wolves in Scotland, Japan, and Mexico.