Кіріспе

Құранның кейбір сүрәлерінің басындағы араб әріптерінің комбинациялары Османдық мемлекеттік шығыстарды қаржыландыру құралы. Бұл әріптер (муқаттағат, حُرُوف مُقَطَّعَات ḥurūf muqaṭṭaʿāt, "үзіліс әріптері" немесе "бөлінген әріптер") Құранның 114 сүрәсінің 29-ының басында, "Бисмиллах" Ислам фразасынан кейін пайда болатын бірден бес арап әрпінен тұрады. Бұл әріптер фаватих (فَوَاتِح) немесе "ашушылар" деп те аталады, себебі олар тиісті сүрәлердің бастапқы аятын құрайды. Төрт (немесе бес) сүрә өздерінің муқаттағаттарымен аталған: Та Ха, Я Син, Сад, Қаф және кейде Нүн. Бұл әріптердің бастапқы мағынасы белгісіз. Тафсир (түсіндіру) оларды Алланың есімдері немесе қасиеттері, немесе тиісті сүрәнің аты мен мазмұнының аббревиатурасы ретінде түсіндіреді. Көптеген мұсылмандардың жалпы сенімі бойынша, олардың мағынасы тек Аллаға ғана мәлім.

Акрофония

Әбу Хайян әл Гарнати өзінің "Бахр әл Мухит" кітабында келтіргендей, Абдалла ибн Аббас пен Абдулла ибн Масуд бұл әріптер Аллаға және Оның сипаттарына қатысты сөздерді немесе тіркестерді білдіреді деген пікірді ұстаған.

Сура мазмұны

Құранның классикалық түсіндірмешісі Фахр әл-Дин әл-Рази осы әріптерге қатысты жиырмаға жуық пікірді атап өтеді және бұл әріптер Құдай белгілегендей сүрелердің аттарын көрсететін бірнеше пікірді айтады. Одан әрі, ол арабтардың мұндай әріптермен заттарға ат қойғанын (мысалы, 'көз' - 'ع', бұлттар - 'غ', ал кит - 'ن') айтады. Әмин Ахсан Ислахи әл-Разидің пікірін қолдап, осы әріптер сүренің аттары болғандықтан, олар есімдер екенін дәлелдейді. Хамидуддин Фарахи да әріптерге символдық мағыналар береді, мысалы, Нун (ن) - "балықты" білдіреді, ол Юнусқа арналған сүрені анықтайды, ал Та (ط) - "жыланды" білдіреді, ол Мұса пайғамбар мен жыландар туралы айтылатын сүрелерді ұсынады. Ахсан ур Рехман (2013) префикс әріптері мен тараулардың мәтіні арасында дыбыстану, синтаксис және мағыналық байланыстар бар екенін мәлімдейді.

Сандар туралы түсінік

Сандық тұжырымдамалар беруге талпыныстар жасалған. Лот (1888) оны Гематриямен байланыстырды. Рашад Халифа (1974) осы әріптер мен 19 санына негізделіп, Құранда математикалық код, атап айтқанда Құран кодын немесе 19-код деп аталатын кодты тапқанын мәлімдеді. Оның сөзіне сүйенсек, бұл әріптер тиісті тарауларында он тоғыздың еселігінде кездеседі. 19 саны "Әл-Муддассир" сүресінің 30-аятында тікелей айтылады, ол тозақтың 19 күзетші періштесіне сілтеме жасайды. Баб өз "Қайюмул Асма" еңбегінде муқаттааттарды пайдаланған. Ол ертедегі түсіндірмесінде және "Далаил и Сабих" (Жеті дәлел) атты еңбегінде Мұхаммед әл-Бакирдің, бесінші шииттік имамның хадисі туралы жазды, онда алғашқы жеті сүренің муқаттааттарының сандық мәні 1267-ге тең екендігі айтылады, одан 1844 жылды (Бабтың жариялану жылы) шығаруға болады.

Мистикалық

Суфизмде әрпілерге мистикалық мән беру дәстүрі бар. Суфизм мектептері арасында егжей-тегжейі әртүрлі; суфизм дәстүрі әдетте әріптерді Құдайдың тоқсан тоғыз есімінің кеңейтілуі ретінде қарастырады, ал кейбір авторлар жеке әріптерге нақты «жасырын» мағыналар береді. 1857–58 жылдары Бахаи дінінің негізін қалаушы Бахаулла өзінің «Жекеленген әріптерге түсіндірме» (Tafsír i Hurúfát i Muqattaih, сондай-ақ Lawh i Áyiy i Núr, Нұр аятының тақташасы) атты еңбегін жазды. Онда ол Құдайдың әріптерді қалай жаратқанын баяндайды. «Қара көз жасы» алғашқы қаламнан «Айқын, қардай ақ тақташаға» құлап түсті, осы арқылы нүкте пайда болды. Содан кейін нүкте Алифке (тік сызық) айналды, ол қайтадан өзгертілді, содан кейін Мукаттаат пайда болды. Бұл әріптер кейін ажыратылды, бөлінді, содан кейін қайтадан жиналып, біріктірілді, жаратылыстың «аты мен қасиеттері» ретінде пайда болды. Бахаулла «алиф, лам, мим» әріптеріне түрлі түсіндірмелер береді, көбінесе Алла, уәлилік (қамқорлық) және Мұхаммед пайғамбарлық (нубуа) туралы. Ол Алланың барлық әлемдеріндегі алифтің орталық рөлін баса көрсетеді.

Ән айту

Девин Дж. Стюарт әріптердің мәтін үшін маңызды екенін, олар рифма мен ырғақты құратынын айтады, бұл сиқырлау, дұға жасау немесе мистикалық нәрселермен байланысты әндерге ұқсас.