Торонто университетінің Робертс кітапханасы: Брутализм архитектурасының символы

Кіріспе

Канадалық университет кітапханасы

Джон П. Робартс ғылыми-зерттеу кітапханасы, көбінесе Робартс кітапханасы деп аталады, Торонто университеті кітапханаларының негізгі гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар кітапханасы және университеттегі ең ірі жеке кітапхана. 1973 жылы ашылған және Онтарионың 17-ші премьер-министрі Джон Робарттың құрметіне аталған кітапханада 4,5 миллионнан астам кітап, 4,1 миллион микроформа және 740 000 басқа да материалдар бар. Кітапхана ғимараты брутализм архитектурасының көрнекті үлгісі. Оның алып негізгі құрылысы теңқабырлы үшбұрышты негізде тұрғызылған және кең аумағында үшбұрышты геометриялық өрнектер жиі қолданылған. Кітапхана үш мұнаралы кешеннің орталық бөлігін құрайды, сонымен қатар Томас Фишердің сирек кітаптар кітапханасы мен Ақпарат факультеті орналасқан Клод Т. Бисселл ғимараты да осы кешенге кіреді. Кітапхананың әсерлі келбеті оған «Кітап бекінісі» және «Тауыс/Индейка» деген есімдерді сыйлады.

Сәулет

Робартс кітапхана кешенінің дизайнын Mathers & Haldenby Architects басқарды, ал кеңес беруші ретінде Нью-Йорк архитектура фирмасы Warner, Burns, Toan & Lunde тартылды. Олардың бұрынғы жұмыстарына Корнелл және Браун университеттерінің кітапханалары кірді және олар алдын ала құйылған бетон ғимараттар саласында мамандандырылған. Канаданың 100 жылдығын мерекелеумен бірге, бастапқы жоспарға тағы үш қабат қосылып, кеңейтілді. Кітапхананың құрылысы 1968 жылы басталды және 1973 жылы 40 миллион доллардан астам қаржыға аяқталды. Робартс кітапханасы ашық кеңістікте және жасыл желекке оранған ағаштардың арасында орналасқан. Ғимарат теңқабырлы үшбұрыштың негізінде тұрғызылған, әр қабырғасы 330 фут (101 м) – қанадалық футбол алаңының екі қақпасы арасындағы қашықтыққа тең. Ғимараттың бір жағы батысқа, ал қалған екі жағы солтүстік-шығысқа және оңтүстік-шығысқа қаратылған. Оңтүстік-шығыс бұрышынан қарағанда ғимарат танадай сияқты көрінеді. Ғимараттың сыртқы қабырғасы көбінесе бетоннан тұрады, бірақ текстурасы мен бағыты әртүрлі: қасбетін көлденең бетон жолақтары жабады, ал тік бетон қабаттары оған керіс тіреу береді. Болаттан жасалған терезелер қасбеттен сәл шығып тұрады және ортағасырлық қамалдардағы мұнараларды еске салады. Терезелер жоғары қарай көтеріліп, екі төменгі қабатты болаттан жасалған шынымен жабылған кеңістікке ашады, бұл элементтер көздің алдында жеңілдеп көрінеді. Одан әрі қиялдауға берілсек, бұл элементтер – "жаппай баспасөздің шуы мен қырқысынан қашып құтылуға асыққан ғалымдарды" қасиетті құпияларында сөздің күшін сақтайтын арман сарайына жеткізетін лифттер сияқты. Он төрт қабаты мен екі жер асты қабаты бар бруталистік және футуристикалық құрылыста көтерілген подиумдар мен аспалы төртінші қабат бар. Мезонин деңгейі Робартс кітапханасын оңтүстік-шығыс жағындағы Томас Фишер сирек кітаптар кітапханасымен және солтүстік-шығыс жағындағы Клод Т. Бисселл ғимаратымен (Ақпарат факультеті орналасқан) байланыстырады. Бетонды вафельді плиталар үшбұрышты өрнектермен әсемделген. Ғимараттың ортасында және мезонин деңгейінің ортасында алтыбұрышты орталық циркуляциялық атриум орналасқан. 2008 жылы университет Робартс кітапханасының жаңғырту жұмыстарын жүргізетінін хабарлады, оның бірінші кезеңі 2011 жылдың көктемінде аяқталды. Осы жылдары Робартста үлкен өзгерістер бірте-бірте жүрді, ол 2008 жылы әр қабаттағы қабаттарды жаңартудан (2010 жылы аяқталды), 2009 жылы 5-ші қабаттағы карталар мен деректер кітапханасынан, 2010 жылы 3-ші қабаттағы Медиа орталығынан және 2011 жылы екінші қабаттағы портиктерден басталды. Жаңғырту мақсаты – бейресми оқу кеңістігін ұсынатын және ғимараттағы барлық қызметтер мен ресурстар туралы хабарлайтын ыңғайлы орта жасау болды. Кітапхананың және оның ресурстарын пайдалануды жақсарту үшін ғимараттың барлық жеріндегі бағыттар қайта жоспарланды және жаңартылды, ал жаңа сенсорлық экрандар студенттермен байланысты жақсартады, әр қабаттағы қол жетімді жұмыс орындарының саны туралы ақпаратты ұсынады. Robarts сыртқы бағыттарын смартфондағы Layar қосымшасымен сканерлеуге болады, ол толықтырылған шындық сілтемелерін ашады.

The design of the Robarts Library complex was headed by Mathers & Haldenby Architects with consultation from Warner, Burns, Toan & Lunde, the New York architectural firm whose earlier works included the libraries at Cornell and Brown universities and who specialized in precast concrete buildings. Coinciding with the Canadian Centennial celebrations, the initial plan was expanded to add three more storeys to the original design. Construction of the library began in 1968 and completed in 1973, at a cost of over $40 million. Robarts Library occupies a site on a field of open space and mature tree cover. The building rests on an equilateral triangle footprint with each side measuring 330 feet (101 m), the same length as a Canadian football field from goal post to goal post. The building is oriented such that one side of the equilateral triangle faces west while the other two sides face northeast and southeast. From the southeast corner, the building appears as a peacock. The elevation is mostly concrete, albeit differing in textures and directionality: smooth concrete lines the façade in a horizontal manner, the rough concrete lining vertically. The steel framed windows are situated onto the bays protruding from the façade, and are reminiscent of overhanging towers in medieval castle architecture. The bay windows seem to elevate upwards, opening up the two lowermost levels into voids enclosed with steel framed glazing, making these elements seem lighter than they really are. To stretch further one's imagination, it is as if these elements are elevators that transport the "scholar[s] anxious to escape the noise and turmoil of the vulgar press [into] a dream palace enshrining in its holy mysteries the power of the word." Comprising fourteen storeys, plus two underground floors, the brutalist and futurist structure features raised podia and a suspended fourth floor. A mezzanine level physically connects Robarts Library to the Thomas Fisher Rare Book Library building at its southeastern side, and to the Claude T. Bissell Building, housing the Faculty of Information, at its northeastern side. The concrete waffle slab floor plates are adorned with triangular patterned tessellation. A hexagonal central circulation atrium is enclosed at the core of the building and through the middle of the mezzanine level. In 2008, the university announced that Robarts Library would be receiving a significant upgrade, the first phase of which was completed in the spring of 2011. During these years a major transformation gradually took place at Robarts, beginning with the renovation of the apexes on each stack floor in 2008 (finished in 2010), the Map & Data Library on the 5th floor in 2009, the Media Commons on the 3rd floor in 2010, and the second floor porticos in 2011. The renovations were intended to create a welcoming environment that would both provide informal study space and function to let people know about the services and resources available throughout the building. Signage throughout the building was redesigned and refreshed to improve navigation and usability of the library and its resources, and new touch screens are already improving communication with students, providing information such as the number of available workstations on each floor at any given time. Robarts outdoor signage can be scanned with the smartphone app Layar for augmented reality links.

Жалпы таралған робарттар

Жаңартудың келесі кезеңі бес қабатты павильонды қосу болды, ол Robarts-тың жаңа бейнесіне айналды, ғимараттың батыс жағын көшеге ашты, төменгі қабаттарға көп мөлшерде табиғи жарық кіргізіп, жалпы ортаны студенттер үшін тартымды, қолжетімді және өнімді етеді. Жаңа павильон 2022 жылдың қыркүйегінде Robarts Common атымен ашылды, Robarts-қа 1200 жаңа жұмыс және оқу орны қосылып, кітапханадағы оқу орындарының жалпы саны 6000-нан асты. Жаңарту жобасын Diamond and Schmitt Architects Incorporated компаниясы жүзеге асырды.

Өзгешеліктер мен коллекциялар

1974 жылы «Canadian Architect» журналында жарияланған мақалада кітапхананың қала сияқты үлкен университет қауымдастығына қызмет ету маңыздылығы, сондай-ақ адамзаттың жазбалары мен шабыттарының орталық сақталымы ретіндегі рөлі баяндалған. Кітапхана бастапқыда тек аспиранттар үшін жоспарланған, бірақ студенттердің наразылығынан кейін, оның ішінде ғимаратты заңсыз басып алу оқиғасынан соң, бакалавр студенттеріне де кіруге рұқсат берілді. Кітапхананың алғашқы жобасында кітапхана қызметкерлерінің кітаптарды жылдам жинауына мүмкіндік беретін механикалық кітап жеткізу жүйесі көзделген, содан кейін кітаптар төменгі қабатқа жіберіліп, оқушыларға таратылатын еді. Robarts кітапханасының есіктері барлық студенттерге ашылғаннан кейін конвейер жүйесінен бас тартылды, бірақ конвейердің іздері әлі де сөрелердің үстінде көрініп тұр. Кітапхана қазіргі студенттерге, оқытушылар мен қызметкерлерге, сыртқы зерттеушілерге, серіктес мүшелерге, төлем жасаған түлектерге және Торонто университеті мектебінің қауымдастығының мүшелеріне ғана ашық. Ол жалпы жұртшылыққа жабық. Ғимаратта бірнеше арнайы жинақтар бар, соның ішінде Му жинағы (қытай тілінде: 慕氏藏書) – Қытайдан алынған сирек кітаптар жиынтығы, Чэн Ю Тунг Шығыс Азия кітапханасы, Гонконгтан тыс Гонконгты зерттеу бойынша ең ірі жинақ Ричард Чарльз Ли Канада Гонконг кітапханасында, ал орыс, поляк, чех және словак, украин және басқа Шығыс Еуропа тілдеріндегі үлкен жинақ Петро Жасик Орталық және Шығыс Еуропа ресурстық орталығында сақталған. Кітапханада кең көлемде мәтіндер жинағынан өзге, оқу жылында, демалыс күндерін қоспағанда, студенттерге кешкі уақытта оқуға арналған шектеулі орын қарастырылған. Кітап қоймалары кешкі уақытта жабық. 2010 жылдың тамызында Адаптивтік технология ресурстық орталығы Robarts кітапханасының бірінші қабатынан OCAD университетіне көшірілді, ол мүгедектігі бар студенттермен бірге, жақын орналасқан Торонто метрополитендік университеті мен Сенека колледжінің студенттерімен де бөліседі. Канаданың Интернет-архивінің бас кеңсесі жетінші қабатта орналасқан.

A 1974 article in the Canadian Architect magazine outlines the library's significance to serving a campus community the size of a town, as well as by being a central storage for humankind's recorded thoughts and inspiration. The library was initially intended for use by graduate students only, but following a student protest that included an illegal occupation of the building, undergraduate students were also granted access. The library's initial design was for a mechanical book conveyor belt system to allow for faster collection by library staff, who would then send books downstairs for pickup. After Robarts was opened to all students, the conveyor system was discarded, although the tracks used by the conveyor system are still visible above the shelves. The library is open only to current students, faculty, and staff, external researchers, associate members, and alumni with paid privileges, as well as members of the University of Toronto School community. It is closed to members of the public. The building houses a number of special collections, including the Mu Collection (Chinese: 慕氏藏書) which is a set of rare books from China in the Cheng Yu Tung East Asian Library, the largest research collection for Hong Kong and Canada Hong Kong studies outside of Hong Kong at the Richard Charles Lee Canada Hong Kong Library, and a sizable collection in Russian, Polish, Czech and Slovak, Ukrainian, and other East European languages at the Petro Jacyk Central & East European Resource Centre. In addition to an extensive collection of texts, the library provides limited after hours study space to students during the academic year with the exception of weekends. The book stacks are off limits after hours. In August 2010, the Adaptive Technology Resource Centre moved from the first floor of Robarts Library to OCAD University, which is shared with students with disabilities from that college, as well as from nearby Toronto Metropolitan University and Seneca College. The Internet Archive Canada headquarters are located on the seventh floor.

Танымал мәдениетте

Робарт кітапханасы Умберто Эконың "Гүлдің аты" романындағы құпия кітапхананың үлгісі болған болуы мүмкін. Эко романды жазудың көп бөлігін Торонто университетінде өткізді, және құпия кітапхананың баспалдағы Робарт кітапханасындағы баспалдаққа ерекше ұқсас.