Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшаның муниципалдық деңгейдегі әкімшілік бөлінісі
Municipal level administrative division of Poland
Гмина (поляк тілінде: gmina, көпше түрі gminy) – Польшаның муниципалитетке ұқсас әкімшілік бөлінісінің негізгі бірлігі. 2019 жылғы мәлімет бойынша, ел бойынша 2477 гмина бар, олар 43 000-нан астам ауылды қамтиды. 940 гмина қалалар мен кенттерді қамтиды, олардың ішінде 302-сі жеке қалалық гминаны (gmina miejska) құрайды, ол тек жеке қаладан немесе 107 қаланың бірінен тұрады, соңғысы қала әкімі (prezydent miasta) басқарады. Гмина 1974 жылдан бері Польшадағы аумақтық бөліністің негізгі бірлігі болып табылады, ол бұрынғы кіші громаданы (топты) алмастырды. Үш немесе одан көп гминалар powiat деп аталатын жоғары деңгейлі бірлікті құрайды, бірақ қала құқықтары бар powiat мәртебесіне ие болғандардан басқа. Әрбір powiat-тың орталығы қала немесе кент болып табылады, соңғы жағдайда – қалалық гмина немесе қалалық-ауылдық гминаның бір бөлігі.
The gmina (Polish: , plural gminy ) is the basic unit of the administrative division of Poland, similar to a municipality. as of 2019, there were 2,477 gminy throughout the country, encompassing over 43,000 villages. Nine hundred and forty gminy include cities and towns, with 302 among them constituting an independent urban gmina (gmina miejska) consisting solely of a standalone town or one of the 107 cities, the latter governed by a city mayor (prezydent miasta). The gmina has been the basic unit of territorial division in Poland since 1974, when it replaced the smaller gromada (cluster). Three or more gminy make up a higher level unit called a powiat, except for those holding the status of a city with powiat rights. Each and every powiat has the seat in a city or town, in the latter case either an urban gmina or a part of an urban rural one.
Үкімет
Польшаның кминиялары әкімшілік кеңес үкіметімен басқарылады. Әрбір кминияның заң шығару және бақылау органы – сайланған муниципалды кеңес (rada gminy), ал қалалық-ауылдық кминияларда – қала және кминия кеңесі (rada miasta i gminy) деп аталады, қалалық кминияларда – қала кеңесі (rada miasta). Ұлттық заңнамаға қайшы келетін жергілікті заңдар тиісті воевода тарапынан жойылуы мүмкін, ал оның шешімдеріне әкімшілік сотқа шағымдануға болады. Жеке істер бойынша қабылданған шешімдер өз кезегінде, жергілікті үкімет апелляциялық кеңесі [pl] деп аталатын сотқа теңестірілген органдарға шағымдануға жатады, олардың шешімі де әкімшілік сотқа шағымдануға болады. Муниципалитеттерде атқару билігі тікелей сайланған лауазым иесінде болады, ол ауылдық кминияларда – wójt, қалалық-ауылдық және көптеген қалалық кминияларда, қалалары бар кминияларда – қала әкімі (burmistrz), ал қалалары бар 107 қалалық кминияларда – қала мэрі (prezydent miasta) болып табылады. Бұл мәртебе 100 000-нан астам халқы бар немесе powiat құқықтарына ие қала мәртебесіне ие болған барлық қалалық кминияларға автоматты түрде беріледі, ал тарихи себептерге байланысты бұрын берілген атағын сақтауға рұқсат етілгендері де бар. Қала немесе қала әкімі кеңес тарапынан тексеруден өтуі немесе жобаларына қаржыландырудан бас тартуы мүмкін, бірақ ол саяси жауапкершілікке тартылмайды және лауазымында қалуы үшін оның сенімі қажет емес; сондықтан, биліктегілердің арасында келіспеушілік жиі кездеседі. Powiat құқықтары бар қалада қала әкімі сонымен қатар powiat атқару комитетінің және starosta-ның өкілеттіктері мен міндеттерін қоса атқарады, ал қалалық кеңес – powiat (округтік) кеңесінің өкілеттіктері мен міндеттерін қоса атқарады; екеуі де округтік сайлау ережелеріне емес, муниципалды сайлау ережелеріне сәйкес сайланады. Wójt/қала әкімі/қала мэрі немесе муниципалды кеңес туралы қайта шақыру референдумына қатысу үшін кемінде 1/10 сайлауға құқылы сайлаушылар қолдауымен арыз беру арқылы бастама көтерілуі мүмкін, бірақ референдумның жарамдылығы мен міндеттілігі үшін қайта шақыру референдумына қатысу көрсеткіші бастапқы сайлауда дауыс бергендердің кемінде 3/5 құрауы керек. Сонымен қатар, кез келген муниципалитеттің сайланған органдары Польша премьер-министрі тарапынан заң бұзушылықтар немесе немқұрайлылық анықталған жағдайда тоқтатылуы мүмкін, нәтижесінде муниципалитет басқаруға беріледі. Кминиялар көмекші бірліктерді (jednostki pomocnicze) құруы мүмкін, олардың рөлі бағынышты әкімшілік рөлді атқару болып табылады. Ауылдық жерлерде олар sołectwa деп аталады, қалаларда – dzielnice немесе osiedla, ал қалалық-ауылдық кминияларда қаланың өзі көмекші бірлік ретінде тағайындалуы мүмкін. Жарғы бойынша көмекші бірліктерге ие болуға міндетті жалғыз кминия – Варшава, ол 2002 жылдан бері 18 округке бөлінген, олар кейбір өкілеттіктерді жүзеге асырады, бірақ жекеленген құрылымдар болып саналмайды.
Polish gminy operate under a mayor council government. The legislative and oversight body of each gmina is the elected municipal council (rada gminy), in an urban rural gmina called the town and gmina council (rada miasta i gminy), while in an urban gmina it is called the town/city council (rada miasta). Any local laws considered non compliant with the national ones may be invalidated by the respective voivode, whose rulings may be appealed to an administrative court. Decisions in individual cases may in turn be appealed to quasi judicial bodies named local government board of appeal [pl], their ruling subject to appeal to an administrative court. Executive power is held in the municipality by a directly elected official, called wójt in rural gminy, a town mayor (burmistrz) in urban rural and most urban gminy which contain towns, or a city mayor (prezydent miasta) in the 107 urban gminy containing cities, the status awarded automatically to all urban gminy over 100,000 inhabitants or those with a status of a city with powiat rights, with some others allowed to retain the earlier awarded title due to historical reasons. A town or city mayor may be scrutinized or denied funding for his/her projects by the council, but is not politically responsible to it and does not require its confidence to remain in office; therefore, cohabitation is not uncommon. In a city with powiat rights, the city mayor additionally has the powers and duties of a powiat executive board and a starosta, while the city council has the powers and duties of a powiat (county) council; both nevertheless being elected under the municipal election rules rather than those applicable to county elections. A recall referendum may be triggered either in respect to the wójt/town mayor/city mayor or to the municipal council through a petition supported by at least 1/10 of eligible voters, but the turnout in the recall referendum must be at least 3/5 of the number of people voting in the original election in order for the referendum to be valid and binding. In addition, elected bodies of any municipality may be suspended by the prime minister of Poland in case of persisting law transgressions or negligence, resulting in such case in the municipality being placed under receivership. A gmina may create auxiliary units (jednostki pomocnicze), which play a subordinate administrative role. In rural areas these are called sołectwa, in towns they may be dzielnice or osiedla and in an urban rural gmina, the town itself may be designated as an auxiliary unit. The only gmina which is statutorily obliged to have auxiliary units is Warsaw, which is divided since 2002 into 18 boroughs exercising some devolved powers, though not considered separate entities.
Өз міндеттері
Өз міндеттеріне кеңістіктік үйлесімділік, жылжымайтын мүлікті басқару, қоршаған ортаны қорғау және табиғатты сақтау, су шаруашылығы, ауылдық жолдар, қоғамдық көшелер, көпірлер, алаңдар және көлік жүйелері, сумен жабдықтау жүйелері мен көздері, канализация жүйесі, қалалық қалдықтарды шығару, суды тазарту, тазалық пен тәртіпті сақтау, санитарлық құрылыстар, қоқыс тастау орындары және қалалық қалдықтар, электр және жылу энергиясы мен газбен жабдықтау, қоғамдық көлік, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру, күтім үйлері, бағасы төмендетілген тұрғын үй, қоғамдық білім беру, мәдени мекемелер, оның ішінде қоғамдық кітапханалар және басқа мәдени орталықтар, тарихи ескерткіштерді сақтау және қорғау, спорттық нысандар мен туризм, демалыс алаңдары мен құрал-жабдықтары, базарлар мен жабық сауда орындары, жасыл аймақтар мен қоғамдық саябақтар, коммуналдық зираттар, қоғамдық тәртіп және қауіпсіздік, өрттен және су тасқынынан қорғану, жабдықтарды күтіп ұстау және сақтау, қоғамдық пайдалану және әкімшілік ғимараттарды күтіп ұстау, отбасылық саясатты қолдау, жүкті әйелдерге әлеуметтік қолдау, медициналық және құқықтық көмек көрсету, өзін-өзі басқару бастамаларын қолдау және дамыту, коммуна ішіндегі және басқа да мемлекеттік емес ұйымдармен ынтымақтастық, өңірлік қауымдастықтармен, соның ішінде басқа елдермен өзара әрекеттесу сияқты мәселелер кіреді.
Own tasks include matters such as spatial harmony, real estate management, environmental protection and nature conservation, water management, country roads, public streets, bridges, squares and traffic systems, water supply systems and source, the sewage system, removal of urban waste, water treatment, maintenance of cleanliness and order, sanitary facilities, dumps and council waste, supply of electric and thermal energy and gas, public transport, health care, welfare, care homes, subsidised housing, public education, cultural facilities including public libraries and other cultural institutions, historic monuments conservation and protection, the sports facilities and tourism including recreational grounds and devices, marketplaces and covered markets, green spaces and public parks, communal graveyards, public order and safety, fire and flood protection with equipment maintenance and storage, maintaining objects and devices of the public utility and administrative buildings, pro family policy including social support for pregnant women, medical and legal care, supporting and popularising the self government initiatives and cooperation within the commune including with non governmental organizations, interaction with regional communities from other countries, etc.
Тапсырылған міндеттер
Тапсырылған міндеттер мемлекеттің заңды қажеттіліктерінен туындаған және орталық үкіметтің жергілікті өкімет органдарына орындау үшін жүктеген қалған мемлекеттік міндеттерді қамтиды. Міндеттер заңдарға, жарғыларға және қағидаларға сәйкес немесе өзін-өзі басқару органдары мен орталық мемлекеттік басқару арасындағы келісімдер арқылы тапсырылады.
Commissioned tasks cover the remaining public tasks resulting from legitimate needs of the state, commissioned by central government for the units of local government to implement. The tasks are handed over on the basis of statutory by laws, charters and regulations, or by way of agreements between the self government units and central government administration.