Кіріспе

Гипоксантин – табиғи түрде кездесетін пурин туындысы. Ол кейде нуклеин қышқылдарының құрамына кіреді, онда ол тРНК-ның антикодонында инозин нуклеозиді түрінде болады. Оның 6-гидроксипурин деп аталатын таутомері бар. Гипоксантин – кейбір жасушалар, бактериялар және паразиттер мәдениеттерінде субстрат және азот көзі ретінде қажетті қосымша. Мысалы, ол көбінесе маляриялық паразиттер мәдениетінде қажетті реагент болып табылады, себебі Plasmodium falciparum нуклеин қышқылын синтездеу және энергия алмасу үшін гипоксантин көзіне мұқтаж. 2011 жылдың тамызында НАСА-ның Жерде табылған метеориттермен жүргізген зерттеулеріне негізделген хабарламада гипоксантин және оған байланысты органикалық молекулалар, соның ішінде ДНК және РНК компоненттері – аденин мен гуанин, ғарыш кеңістігінде пайда болған болуы мүмкін екендігі айтылды. Қытай медицинасында қолданылатын Pheretima aspergillum құртының құрамында гипоксантин бар.

Реакциялар

Ол ксантин оксидазасының ксантинге тигізетін әсерінің бір өнімі. Дегенмен, пуриннің ыдырауы кезінде ксантин көбінесе ксантин оксидорредуктаза ферменті арқылы гипоксантиннің тотығуынан пайда болады. Гипоксантин-гуанин фосфорибозилтрансферазасы нуклеотидтерді қайта пайдалану барысында гипоксантинді IMP-ге айналдырады. Гипоксантин – адениннің спонтанды деаминациялану өнімі. Оның гуанинге ұқсас болуына байланысты, адениннің спонтанды деаминациялануы ДНК транскрипциясы/репликациясында қателіктерге алып келуі мүмкін, себебі ол цитозинмен жұптасады. Гипоксантин ДНК-дан N-метилпурин гликозилазасы (MPG), сондай-ақ алкил аденин гликозилазасы (Aag) бастаған базалық экзизиялық жөндеу арқылы жойылады.