Кіріспе

Музыка жанры, музыка жанры.

Outsider музыка ("outsider art") – өздігінен үйренген немесе қарапайым музыканттар жасаған музыка. Бұл термин көбінесе дәстүрлі музыкалық білімі аз немесе жоқ, музыкасында балалық сипаттарды көрсететін, немесе интеллектуалдық кемістігі немесе психикалық аурулары бар музыканттарға қолданылады. Термин 1990-шы жылдары журналист және WFMU ди-джейы Ирвин Чусид тарапынан танымал болды. Outsider музыканттар жиі lo-fi артистерімен қабаттасады, себебі олардың туындылары кәсіби жазба студияларында сирек жазылады. Мысалдарға Дэниел Джонстон, Уэсли Уиллис және Джандек кіреді, олардың әрқайсысы 2000-шы жылдары деректі фильмдердің нысаны болды.

Этимология

"Outsider music" термині "outsider art" және "naïve art" анықтамаларымен байланысты. "Outsider art" 1920-ші жылдардағы француздық "L'Art Brut" ("шикі өнер") тұжырымына қатысты. 1972 жылы ғалым Роджер Кардинал "outsider art" терминін "L'Art Brut" тұжырымының американдық баламасы ретінде енгізді, ол бастапқыда балалар немесе психикалық аурулары бар адамдар жасаған туындыларды білдірді. 1970-ші жылдары "outsider music" Еуропадағы музыка сыншылары арасында "әзілде айтылатын сөз" болды. 1980-ші және 1990-шы жылдары "outsider" мәдени лексикада кеңінен таралды және "өздігінен үйренген", "оқымаған" және "алғашқы" синонимі ретінде қолданылды. 1980-ші жылдары Нью-Джерсидегі WFMU радиостанциясында диджей болып жұмыс істеген ол тәуелсіз музыка саласындағы ықпалды тұлға болды. "Z кілтіндегі әндер" кітабында Чусид "танымал емес", "коммерциялық емес" немесе "жер асты" артистерін талқылаудан жалтарды және "оркестрді немесе топты бірге ұстай алатын кез келген адамды" қанағаттандырмады. Ол жаңалыққа ие болған кейбір артистерді анықтамаға қосты; мысалы, Tiny Tim музыка индустриясында үш онжылдық мансапқа ие болды, соның ішінде ірі хиттерге ие болды, Джо Мик 1960-шы жылдардағы Ұлыбританияның ең ықпалды және табысты дыбыс инженерлерінің бірі болды, ал Легендарлы Stardust Cowboy 1960-шы жылдары бірнеше ұлттық телешоуда кең танылды. Beach Boys тобының мүшесі Брайан Уилсон аутсайдер музыкантының ең танымал мысалы ретінде қарастырылады. Чусид Уилсонның танымалдылығына байланысты оны аутсайдер деп санау "қиын" екенін айтты, бірақ оның психикалық аурумен күресі және 1970-ші және 1980-ші жылдардағы шығарылмаған демо-жазбаларының кең таралған бутлегтері "оның аутсайдер мәртебесін растайды" деп мойындады. Чусид аутсайдер музыканттарды дуб реггидің ("outsider Ли "Скретч" Перри ойлап тапқан"), K Records және Sub Pop лейблдерінің және "1970-ші жылдардың ортасынан соңына дейін панк / жаңа толқын / no wave көтерілісінің" пайда болуына байланыстырады, ол прог-рок пен airbrush попты жоққа шығарды және "техникалық біліміне қарамастан, кез келген адам музыка жасай алады, егер ол шынайы, табиғи өзін-өзі көрсете білсе" деген ұранмен өзін жариялады. Қазіргі танымал музыкаға тікелей және жанама түрде елеулі үлес қосқан" белгілі бір артистерге Сид Барретт, Капитан Бифхарт, The Shaggs, Гарри Парч, Роберт Грейтингер, Тонетта және Дэниел Джонстон жатады. "Faking It: Популярлы музыкадағы шынайылықты іздеу" (2007) кітабында "жанкүйерлері мақтайтын аутсайдерлердің көпшілігін жаңашыл деп атау қиын; олардың көпшілігі жай ғана наив" делінген. Музыка тарихшысы Джон Энкарнакаоның айтуынша, Скип Спенстің "Oar" (1969), Бифхарттың "Trout Mask Replica" (Фрэнк Заппа продюсерлік еткен, 1969) және Барретттің "The Madcap Laughs" (1970) "аутсайдерлік жазбаларды түсінуге көмектесетін аяны анықтауға көмектесті. [Олар] көптеген идеялар мен тәжірибелерді тұқымдады, оларды рок мифологиясы аясында қажет деп растады". 1969 жылы Заппа "маңызды дискі компаниялары сізге тыңдауға мүмкіндік бермейтін музыкалық және әлеуметтану материалдарына" арналған Bizarre Records лейблін құрды және "Trout Mask Replica" өндірісіне антропологиялық өрістегі жазба сияқты қарады. Бифхарт "Bizarre" лейблінде болмаған, бірақ Ларри "Wild Man" Фишер болды. Фишер Заппа ашқан көше орындаушысы болды және кейде "outsider music-тың әкесі" деп саналады. 1968 жылы шыққан "An Evening with Wild Man Fischer" альбомының жазбасында Заппа былай деп жазады: "Осы альбомды ұнаған-оспағанға немесе Wild Man Fischer туралы не ойлағаныңызға шешім қабылдамас бұрын бірнеше рет тыңдаңыз. Ол сізге айтары бар, тіпті сіз оны тыңдағыңыз келмесе де". Музыкатанушы Адам Харпердің айтуынша, бұл жазу "сондай-ақ психикалық ауруға шалдыққан Дэниел Джонстонға" қатысты ұқсас пікірді алдын ала көрсетеді. 1980 жылы NRBQ Red Rooster Records-те қайта шығарылғаннан кейін (Rounder Records таратты), The Shaggs 1969 жылы шыққан "Philosophy of the World" альбомымен танымал болды, ол ұлттық деңгейде кеңінен жарияланды. Ол "New York Times" газетінде "қазіргі кезде жасалған ең нашар рок альбомы" деп аталып, кейіннен "барлық уақыттағы ең ықпалды 100 альтернативтік альбом", "20 ғасырдың ең керемет гараждық жазбалары" және "50 ең маңызды инди-жазбалар" сияқты жарияланған тізімдерде жарық көрді. Лестер Бангс топты Битлзден жақсы деп мақтаған, ал Заппа да топты жоғары бағалаған, бұл жазбадан ұялған The Shaggs-тың өзінен әлдеқайда жоғары. 1990-шы жылдары аутсайдерлік музыкаға қызығушылықты "Incredibly Strange Music" (1994) және B. J. Snowden, Wesley Willis, Lucia Pamela және Eilert Pilarm сияқты белгісіз музыканттарға арналған жинақтар сияқты кітаптар қоздырды.

Ло-фи музыкасы

Шетелдік музыканттар көбінесе "ло-фи" суретшілерімен үйлеседі, себебі олардың туындылары кәсіби студияларда сирек жазылады. Lo fi/DIY музыкасын қадағалаушы R. Stevie Moore, Ирвин Чузидпен байланыста болды және "outsider" (шектен шыққан) деген белгімен танылды. Ол былай деп еске алады: "Мені Весли Уиллис немесе Дэниел Джонстон сияқты, немесе миында бір қызықтылығы бар, ерекше қабілеті бар адамдар ретінде көрсетуге Ирвин тырыспады. Мен аутсайдер музыкасын жақсы көремін, бірақ олар Брайан Уилсон сияқты ән жазудың немесе аранжировкалаудың қыр-сырын білмейді". (Мурдың әкесі, Боб Мур, Нэшвиллдің A командасында сессиялық музыкант ретінде жұмыс істеген, өте тәжірибелі музыкант болған.)