Кіріспе

Минералдың түрі – химиялық термин. Хлориттің типік жалпы формуласы |(Mg,Fe)3(Si,Al)4O10(OH)2*(Mg,Fe)3(OH)6 болып табылады. Бұл формула топтың құрылымын көрсетеді, ол TOT O ретінде сипатталады және кезектесіп TOT және O қабаттарынан тұрады. TOT қабаты (Төртбұрышты Октаэдрлі Төртбұрышты = T O T) көбінесе талк қабаты деп аталады, себебі талк толығымен жиналған TOT қабаттарынан құралған. Талқтың TOT қабаттары электрлік тұрғыдан бейтарап болып келеді және салыстырмалы түрде әлсіз ван дер Ваальс күштерімен ғана байланысады. Ал хлориттің TOT қабаттарында кремнийдің орнына алюминий болады, бұл қабаттарға жалпы теріс заряд береді. Бұл TOT қабаттары оң зарядталған O қабаттарымен біріктіріледі, олар кейде бруцит қабаттары деп аталады. Мика да алюминийге бай, теріс зарядталған TOT қабаттарынан тұрады, бірақ олар оң зарядталған бруцит қабатының орнына жеке катиондармен (мысалы, калий, натрий немесе кальций иондары) байланысады. Хлорит саз минералы болып саналады. Бұл қабаттаспайтын саз минералы, себебі су қабаттар аралық кеңістіктерге сіңірілмейді және оның катион алмасу қабілеті салыстырмалы түрде төмен.

Пайда болуы

Хлорит - метаморфты, магмалық және шөгінді тау жыныстарында кездесетін кең таралған минерал. Ол мафикалық немесе пелитикалық тау жыныстарының метаморфизмі нәтижесінде пайда болған төмен және орташа дәрежелі метаморфикалық тау жыныстарындағы маңызды тау жыныстарын құраушы минерал болып табылады. Хлорит магмалық тау жыныстарында да жиі кездеседі, әдетте екіншілік минерал ретінде, биотит, мүйізді бленда, пироксен немесе гранат сияқты мафикалық минералдардың өзгеруінен пайда болады. Теңіз түбіндегі кілемді базальттың шыны жиектері көбінесе теңіз суымен химиялық элементтер алмасу арқылы таза хлоритке айналады. Көптеген магмалық тау жыныстарының, тақташалардың және шидтердің жасыл түсі тау жынысының ішінде тараған хлориттің ұсақ бөлшектерінен туындайды. Хлорит - кең таралған тозу өнімі және сазды және саз минералдары бар шөгінді тау жыныстарында кеңінен таралған. Хлорит кварц, альбит, серицит және гранатпен бірге пелиттерде кездеседі, сондай-ақ актинолит және эпидотпен байланысты кездеседі. Шотландияның жоталарындағы метаморфикалық фациялар туралы пионерлік зерттеулерінде Г.М. Барроу хлорит аймағын ең жұмсақ метаморфизм аймағы деп анықтады. Қазіргі заманғы петрологияда хлорит – көк шитті фацияның диагностикалық минералы. Бұл фация шамамен 5 кбар қысымда және температурада сипатталады. Жоғары температурада хлориттің көп бөлігі калийлік дала шпатымен немесе фенгит слюдасымен реакцияласып жойылады, нәтижесінде биотит, мусковит және кварц пайда болады. Одан да жоғары температурада қалған хлорит басқа реакциялар арқылы жойылады, көбінесе су буын бөліп шығарады. Хлорит – гидротермальдық жүйелердің пропилитикалық өзгеруінен пайда болатын ең көп таралған минералдардың бірі, ол эпидот, актинолит, альбит, гематит және кальцитпен бірге «жасыл тау жынысы» ортасында кездеседі. Зерттеулер көрсеткендей, хлорит Жер мантиісінің перидотитінде теңіз литосферасымен бірге субдукция арқылы төмен түскенде тұрақты болуы мүмкін, және хлорит тіпті аралдық магмалардың пайда болатын мантиі көлемінде де болуы мүмкін.

Қолданылуы

Хлориттің ешқандай маңызды өндірістік қолданысы жоқ. Хлориттен тұратын кейбір тау жыныстары, мысалы хлорит шистасы, көбінесе сәндік мақсатта немесе құрылыс тасы ретінде пайдаланылады. Дегенмен, хлорит - көптеген қолданысқа ие қыш құрамында кең таралған минерал. Хлорит шистасы, жасыл түсінің арқасында, асфальт шатыр материалдарына жабысатын шатыр жабын түйіршіктері ретінде қолданылған. Ол АҚШ-тың Миннесота штатындағы Эли қаласының жанында синтетикалық материалдармен ауыстырылғанға дейін өндірілген.