Магний және темірге бай силикатты минералдар мен тау жыныстары
Mafic
Магний және темірге бай мафикалық минералдар мен тау жыныстары: оливин, пироксен, амфибол, биотит, базальт, диабаз, габбро сияқтылары. Геология терминдері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Магний мен темірге бай силикатты минерал немесе жанартау жынысы.
Silicate mineral or igneous rock that is rich in magnesium and iron
Мафикалық минерал немесе жыныс – магний мен темірге бай силикатты минерал немесе жанартау жынысы. Көптеген мафикалық минералдар қара түсті болады, ал тау жыныстарын құрайтын кең таралған мафикалық минералдарға оливин, пироксен, амфибол және биотит жатады. Базальт, диабаз және габбро – кең таралған мафикалық жыныстар. Мафикалық жыныстарда көбінесе кальцийге бай плагиоклаз фельдшпатының түрлері де кездеседі. Мафикалық материалдарды ферромагнезиан деп те атауға болады.
A mafic mineral or rock is a silicate mineral or igneous rock rich in magnesium and iron. Most mafic minerals are dark in color, and common rock forming mafic minerals include olivine, pyroxene, amphibole, and biotite. Common mafic rocks include basalt, diabase and gabbro. Mafic rocks often also contain calcium rich varieties of plagioclase feldspar. Mafic materials can also be described as ferromagnesian.
Тарих
Мафикалық термин – «магний» және «темір» сөздерінің қосылуынан пайда болған сөз. Оны 1912 жылы Чарльз Уитман Крос, Джозеф П. Иддингс, Луис В. Пирссон және Генри Стивенс Вашингтон ойлап тапқан. Кросс тобы бұрын магмалық тау жыныстарында кездесетін маңызды тау жыныстарын құрайтын минералдарды кварц, фельдшпат немесе фельдшпатоидтар сияқты саликті минералдарға және оливин мен пироксен сияқты темірлі минералдарға бөлген болатын. Бірақ, микалар мен алюминийге бай амфиболдар тізімнен алынып тасталды, ал аз темір және магнийі бар кальцийлі минералдар, мысалы волластонит немесе апатит, темірлі минералдарға қосылды. Кейін Крос және оның әріптестері микалар мен алюминийлі амфиболдардың альферлік минералдардың жеке тобына жататынын нақтылады. Олар 1911 жылы А. Йоханссен ұсынған femag терминін ұнатпай, барлық типтегі ферромагнезиялық минералдарды белгілеу үшін mafic терминін енгізді.
The term mafic is a portmanteau of "magnesium" and "ferric" and was coined by Charles Whitman Cross, Joseph P. Iddings, Louis V. Pirsson, and Henry Stephens Washington in 1912. Cross' group had previously divided the major rock forming minerals found in igneous rocks into salic minerals, such as quartz, feldspars, or feldspathoids, and femic minerals, such as olivine and pyroxene. However, micas and aluminium rich amphiboles were excluded, while some calcium minerals containing little iron or magnesium, such as wollastonite or apatite, were included in the femic minerals. Cross and his coinvestigators later clarified that micas and aluminium amphiboles belonged to a separate category of alferric minerals. They then introduced the term mafic for ferromagnesian minerals of all types, in preference to the term femag coined by A. Johannsen in 1911, whose sound they disliked.
Минералдар
Мафикалық термин қара түсті ферромагнезиялық минералдарды белгілеу үшін бүгінгі күнге дейін жиі қолданылады. Нақты жіктеу үшін циркон немесе апатит сияқты қосымша минералдар да мафикалық минералдар құрамына қосылуы мүмкін.
The term mafic is still widely used for dark colored ferromagnesian minerals. Accessory minerals, such as zircon or apatite, may also be included in the mafic mineral fraction for purposes of precise classification.
Тастар
Тау жыныстарына қатысты қолданылғанда, мафикалық термин көбінесе қара түсті магмалық тау жыныстарын сипаттау үшін далалық термин ретінде қолданылады. Көптеген мафикалық жанартаулық тау жыныстары нақтырақ базальттар деп жіктеледі. Химиялық тұрғыдан алғанда, мафикалық тау жыныстары кейде 45-55% аралығындағы кремний мөлшеріне ие тау жыныстары ретінде анықталады, бұл TAS классификациясындағы базальттың кремний мөлшерімен сәйкес келеді. Мұндай тау жыныстары темірге, магнийге және кальцийге бай және әдетте қара түсті болады. Керісінше, фелсикалық тау жыныстары көбінесе ақшыл түсті болады және алюминий мен кремнийге, сондай-ақ калий мен натрийге бай. Мафикалық тау жыныстары, әдетте, фелсикалық тау жыныстарына қарағанда тығыздығы жоғары. Бұл термин шамамен ескі негізгі тау жыныстары класына сәйкес келеді. Мафикалық лава, суыну алдында, мафикалық магмадағы кремнийдің төмен мөлшеріне байланысты, фелсикалық лаваға қарағанда төмен тұтқырлыққа ие. Су және басқа ұшқыш заттар мафикалық лавадан оңай және біртіндеп шыға алады. Осының салдарынан, мафикалық лавадан құралған жанартаулардың атқылауы, фелсикалық лаваның атқылауына қарағанда, азырақ жарылыс күшіне ие.
When applied to rocks, the term mafic is used primarily as a field term to describe dark colored igneous rocks. Most mafic volcanic rocks are more precisely classified as basalts. Chemically, mafic rocks are sometimes defined as rocks with a silica content between 45 and 55 wt%, corresponding to the silica content of basalt in the TAS classification. Such rocks are enriched in iron, magnesium and calcium and typically dark in color. In contrast, the felsic rocks are typically light in color and enriched in aluminium and silicon along with potassium and sodium. The mafic rocks also typically have a higher density than felsic rocks. The term roughly corresponds to the older basic rock class. Mafic lava, before cooling, has a low viscosity, in comparison with felsic lava, due to the lower silica content in mafic magma. Water and other volatiles can more easily and gradually escape from mafic lava. As a result, eruptions of volcanoes made of mafic lavas are less explosively violent than felsic lava eruptions.