Кіріспе
Америкалық баскетбол жаттықтырушысы және ойыншы (1956 жылы туған)
Морис Эдвард Чикс (8 қыркүйек 1956 жылы туған) – американдық кәсіби баскетбол жаттықтырушысы және бұрынғы ойыншы, қазір Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) «Чикаго Буллз» командасының көмекші жаттықтырушысы. Ол бұрын «Портленд Трейл Блейзерс», «Филадельфия 76ers» және «Детройт Пистонс» командаларының бас жаттықтырушысы болған. Чикс 2018 жылы ойыншы ретінде Naismith Memorial Basketball Hall of Fame-ге енгізілді.
Ерте өмір
Чикс Чикаго қаласында дүниеге келді және ДюСейбл орта мектебін бітірді. 1974 жылдан 1978 жылға дейін Батыс Техас мемлекеттік университетінде оқыды. Чикс үш маусым қатарынан Миссури аңғары конференциясының үздік ойыншысы атанды, орта есеппен ойын басына 16,8 ұпай жинап, студенттік карьерасында шамамен 57% нәтиже көрсетті. WTSU/WTAM тарихындағы ең көп ұпай жинаған ойыншылардың үшіншісі ол.
Ойын мансабы
Колледжден кейін Чикс 1978 жылғы НБА драфтының екінші раундында «Филадельфия 76ers» командасымен 36-шы нөмірмен таңдалды. Ол НБА-да 15 жыл ойыншы ретінде ойнады, оның ішінде 11 жылын «Филадельфия 76ers» командасында өткізді. Ол төрт мәрте НБА «Жұлдыздар ойынына» (All-Star Game) қатысты және «76ers» командасының 1980-ші жылдардың басында (1980, 1982 және 1983 жылдары) үш рет НБА финалдарына жолдануына көмектесті, соның ішінде 1983 жылы НБА чемпионы атанды. Кейде Жюлиус Эрвинг, Мозес Малоун, Эндрю Тони және Чарльз Баркли сияқты жұлдыздар құрамындағы «Сиксерс» командасының бас қорғаушысы болған Чикс, командалық ойынымен және қорғаныс дағдыларымен жоғары бағаланды. Ол 1983 жылдан 1986 жылға дейін қатарынан төрт мәрте НБА-ның үздік қорғаушылар құрамына (All-Defensive) енді және 1987 жылы екінші құрамға ілікті.
Филадельфия 76ers (1978-1989)
Чикс 1978 жылғы НБА драфтының екінші турында «Филадельфия 76ers» командасымен 36-шы нөмірмен таңдалды. Ол «76ers» командасындағы ең жақсы маусымдарын өткізді. 22 жасында ол «76ers» командасында маңызды рөл атқарып, бастапқы қорғаушы ретінде бекітіліп, өзіне бағалы ойын уақытын жеңіп алды. «76ers» командасы ол командада болған жылдары, 1987-88 маусымынан басқа, плей-оффқа үміткер болып келді. Лигадағы бесінші жылы ол алғашқы «All Star» ойынына шақырылып, 1982-83 маусымында орташа есеппен 12,5 ұпай, 6,9 нәтижелі пас және 2,3 доп ұрлады. «76ers» осы кезеңдегі ең жақсы маусымын өткізіп, 65-17 есебімен жеңіс тіркеді, бұл «76ers» командасының тарихындағы екінші үздік маусымдық көрсеткіш. Олар сол жылы НБА чемпионатында жеңіске жетті, бұл Чикстің алғашқы және жалғыз чемпионаты болды. Ол Филадельфиядағы қалған уақытында «76ers» командасының ажырамас бөлігі болды, бірақ «76ers» 1982-83 маусымында қол жеткізген жетістік деңгейін қайталай алмады. Ол 1986 жылдан 1988 жылға дейін тағы үш рет «All Star» ойындарына қатысты. 1986 жылғы плей-оффта ол бүкіл плей-офф кезеңінде орташа есеппен 20,8 ұпай жинады. 1986-87 маусымында ол мансабындағы ең жақсы маусымын өткізіп, 15,6 ұпай жинады. Алайда «76ers» енді элиталық титул иегерлеріне жатпады және 1987 жылғы плей-оффтың бірінші турында жеңіліске ұшырады. Келесі жылы олар плей-оффқа ілікпеді, бұл Чикстің соңғы «All Star» ойыны болды. Чикс «76ers» үшін тағы бір маусым ойнады; олар қайтадан плей-оффқа ілікті, бірақ бірінші раундта «Нью-Йорк Никс» командасынан жеңіліс көріп, турнирден шықты.
Сан-Антонио Спёрс (1989-1990)
1989 жылғы маусым аралығында «Филадельфия 76ers» командасы Морис Чикс, Крис Уэлп және Дэвид Уингейтті «Сан-Антонио Спёрс» командасына Джонни Доукинс пен Джей Винсентке айырбастады. 33 жасында Чикс қартайып, карьерасының соңына жақындады, бірақ ол «Спёрс» үшін бәрібір жақсы ойнады және «Сан-Антониода» өткен уақытында орташа есеппен ойын басына 10,9 ұпай жинады. Ол клуб үшін 50 ойын өткізді және негізгі ұпай беруші ойыншы болды. Дегенмен, ол «Спёрс» үшін 1989–90 маусымын аяқтауға үлкермеді.
Нью-Йорк Никс (1990-1991)
1990 жылдың 21 ақпанында Чикс Род Стриклендке айырбасталды және «Нью-Йорк Никс» командасына өтті. Чикс маусымның қалған бөлігін Нью-Йоркте ойнады, команда үшін 31 ойында орташа есеппен 7,9 ұпай жинады. «Никс» сол жылы 45–37 есебімен плей-оффқа қатысты, бірақ екінші раундта «Детройт Пистонс» командасынан 1–4 есебімен жеңілді. Келесі жылы «Никс» қайтадан плей-оффқа шықты, бірақ бірінші раундта «Буллс» командасынан таза жеңілді.
Атланта Хокс (1991-1992)
1991 жылғы маусым аралығында «Нью-Йорк Никс» командасы Морис Чиксті «Атланта Хоукс» командасына Тим Маккормик және 1994 жылғы бірінші раундтағы драфт таңдауы (кейіннен Чарли Уордқа айналды) арқылы айырбастады. Чикстің орташа ұпай көрсеткіші күрт 4,6-ға төмендеді және ол енді негізгі құрамға сай деңгейдегі ойыншы болмады. 1992 жылғы маусым аралығында ол шектеусіз еркін агент мәртебесіне ие болды және «Хоукс» командасымен жаңадан келісімшарт жасаспады. 1991–92 жылғы маусымның соңғы екінші ойынында, «Атланта Хоукс» командасы «Нью-Йорк Никс» командасына қарсы ойнаған кезде, Чикс 2272 ұрлық бойынша ABA және NBA рекордтарын ұзақ жылдар бойы «Филадельфия» командаласы Джулиус Эрвингтен басып өтті. Сол ойында командаласы Кевин Уиллис «Атланта Хоукс» командасының маусымдық қайталау рекордын жаңартты.
Нью-Джерси Нетс (1992-1993)
1993 жылғы 7 қаңтарда «Нью-Джерси Нетс» Cheeks-ті еркін агент ретінде шартқа алды. Ол маусым бойы мансабындағы ең төмен көрсеткіш – 3.6 ұпай жинады және франшиза үшін бар болғаны 35 ойын ойнады. «Нетс» плей-оффқа ілікті, бірақ бірінші раундта «Кливленд Кавальерс» командасына 2:3 есебімен жеңіліп қалды.
Жаттықтырушылық мансап
Зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Чикс 1994 жылы 76ers бас бапкерінің көмекшісі болғанға дейін Continental Basketball Association’s Quad City Thunder командасының жаттықтырушысы болды. Ол бас бапкерлер Джон Лукас (1994–96), Джонни Дэвис (1996–97) және Ларри Браунның басшылығымен жаттықтырды және 2001 жылы НБА финалына жеткен Филадельфия командасының маңызды мүшесі болды. 2001 жылы ол Портленд Трейл Блейзерс бас бапкері болып тағайындалды. Ол команданы төрт жыл бойы жаттықтырушы ретінде екі плей-офф кезеңіне жеткізді, бірақ бірінші раундтан өте алмады. Ол 2004–05 маусымның нашар басталуынан кейін жұмыстан шығарылды. 2003 жылы 25 сәуірде «Трейл Блейзерс» пен «Даллас Маверикс» арасындағы ойын кезінде 13 жасар Натали Гилбертке Американың ұлттық әнұранын орындауға көмектесті. Гилберт «Күн батып қалғанда» деген сөздерді ұмытқаннан кейін, Чикс оған көмектесуге асықты, және олар Rose Garden Arena-ның барлық көрермендерімен бірге ән аяқтады. Чикс және Гилберт ән аяқталғаннан кейін тұрғылықты қол соғумен құттықталды. 2005 жылы Чикс 76ers бас бапкері болып тағайындалды. Чикс Sixers жанкүйерлері арасында оның Sixers сапындағы он бір жылдық еңбегі үшін танымал болды, осы кезеңде ол Sixers-ті 1983 жылғы НБА чемпионатына жетелеуге көмектесті. Бұл қадамды Sixers жұлдызы Аллен Айверсон да мақтады, ол Чикспен Sixers-тің көмекші бас бапкері ретінде жұмыс істеген. Алайда, ол алғашқы екі маусымда плей-оффқа қатыса алмады. Sixers ардагерлері Аллен Айверсон мен Крис Уэббер команданың бағытына наразылық білдірді, бұл олардың көңілін қалдырды. 2006–07 маусымында Айверсон «Наггетс» клубына ауыстырылды, ал Уэббер босатылды, нәтижесінде Чикс НБА-дағы ең жас командалардың бірінің басшысы болды. 2007 жылдың 20 ақпанында 76ers Чикстің келісімшартын бір жылға ұзартты, оның жаттықтырушы ретіндегі жеңіліс көрсеткішіне қарамастан. 2007–08 маусымының басында үміттер төмен болды және көптеген сарапшылар Sixers-ті Конференцияда соңғы орынға қойды. Алайда, Sixers 2008 жылдың 4 сәуірінде «Атланта Хокс» командасын жеңіп, плей-оффқа жолдама алды. Бұл 2005 жылдан бергі алғашқы постсезондық қатысуы болды, сондай-ақ Айверсоннан кейінгі алғашқы қатысуы еді. Алайда, олар «Детройт Пистонс» клубынан 4–2 есебімен жеңіліс тапты. Осы жеңіліске қарамастан, көптеген жанкүйерлер бұл маусымды сәтті деп есептеді, өйткені Sixers ақпан айының басында .500 көрсеткіштен 12 ойын кем болды және плей-оффқа шығуға мүмкіндік берген 21–7 көрсеткішін көрсетті. Sixers 2008–09 НБА маусымын 9–14 есебімен бастады, олар маусымдық үзілісте Элтон Брэндпен келісімге келді және Андре Игуодаланы қайтадан қол қойды. Баяу стартқа байланысты 76ers Чиксті 2008 жылдың 13 желтоқсанында жұмыстан шығарды. 2009 жылдың 14 тамызында ол «Оклахома Сити Тандер» клубының көмекші жаттықтырушысы болып тағайындалды. 2013 жылдың 10 маусымында Чикс «Детройт Пистонс» клубының бас бапкері болуға келісті. 2014 жылдың 9 ақпанында «Детройт Пистонс» оны бас бапкерлік қызметінен босатып, маусымның қалған бөлігіне Джон Лойерді уақытша бапкер етіп тағайындады. Бұл қадам иесі Том Горес «Пистонс» клубының «рекордымыздан жақсырақ» екенін және «толыққанды ойнамайтынын» айтқаннан кейін жасалды, бұл Чикстің сынауы еді. 2015 жылдың 29 маусымында Чикс «Тандер» клубына көмекші жаттықтырушы ретінде оралды. 2020 жылдың 14 қарашасында Чикаго Буллз клубы Билли Донованды жалдағаннан кейін Чиксті көмекші жаттықтырушы етіп тағайындады.
Құрмет пен марапаттар
2018 жылдың 7 қыркүйегінде Чейкс ойыншы ретінде Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залының мүшесі атанды.