Оқ ату полигоны және оның түрлері

Кіріспе

Атыс қаруын қолдануға арналған арнайы нысан.

Атыс полигоны, оқ ату алаңы, қару қолдану орталығы немесе атыс даласы – атыс қаруын қолдану біліктілігін, оқу, жаттығу немесе жарыстарды өткізу үшін арнайы жасалған нысан, алаң немесе жер. Кейбір атыс полигондарын әскери немесе құқық қорғау органдары басқарады, бірақ көпшілігі жеке меншік иелері мен спорттық клубтарға тиесілі болып, көбінесе демалыспен атыс спортын ұнататын адамдарға қызмет көрсетеді. Әрбір нысанды әдетте бір немесе бірнеше қадағалаушы персонал бақылайды, олар Range Officer (RO) немесе кейде Америка Құрама Штаттарында Range master деп аталады. Қадағалаушы персоналдың міндеті – барлық қауіпсіздік ережелері мен тиісті заңдардың үнемі сақталуын қамтамасыз ету. Атыс полигондары жабық немесе ашық болуы мүмкін, және қолданылатын атыс қаруының түріне – мылтық немесе ұзын қару сияқты – шектеулер қойылуы мүмкін, сондай-ақ тұзақ/скейт ату немесе 10 метрлік пневматикалық пистолет/мылтық сияқты белгілі бір олимпиадалық түрлерге мамандануы мүмкін. Көптеген жабық полигондарда жоғары калибрлі, мылтық немесе толық автоматты қаруларды пайдалану шектеулері бар. Атыс галереясы – ойын-сауық парктерінде, аркадаларда, карнавалдарда немесе жәрмеңкелерде орналасқан, көбінесе төмен қуатты әуе қаруларымен (BB немесе airsoft сияқты), кейде жеңіл қарулармен немесе тіпті су тапаншаларымен жабдықталған ойын-сауық орталығы. Олар келушілерге түрлі қуыршақтар, ойыншықтар мен сыйлықтарды жүлде ретінде ұсынады.

Түрі

Қалалық аймақтарда атыс алаңдарының көпшілігі жабық ғимараттарда орналасады. Жабық нысандар қолайсыз ауа-райынан қорғаныш береді және бақыланатын жағдайда тәулік бойы жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Ашық ату полигондары әдетте қауіпсіздік, шу және топырақ ластануы туралы алаңдаушылықтарға байланысты адамдар көп шоғырланған жерлерден алыс орналасқан.

Ішкі ауқым

[[Файл:Тысық үй ішіндегі атыс полигонының еден және қималық диаграммалары.jpg|alt=Атыс жолдары, оқ тұтқыры, қабырғалық бөгеуіштер, бақылау бөлмесі немесе станциясы, кеңсе, қару тазарту бөлмесі немесе сыныптар сияқты жанындағы ғимараттармен бірге, әдеттегі тысық атыс полигонының еден және қималық сызбалары|center|thumb|600x600px|Америка Құрама Штаттарындағы әдеттегі тысық атыс полигонының еден және қималық сызбалары

Ату нүктесі

Атыс нүктесі әдетте жердегі белгілі бір нүктеде орналасады, ал азаматтық полигонда әдетте тегіс және жазық болады. Жабдықталмаған ашық полигондардың атыс нүктесі көбінесе шөппен жабылған, жиі сәл көтерілген, тегіс дөңгелек болып келеді. Жабдықталған ашық полигондардың атыс нүктесі әдетте бетоннан немесе асфальттан жасалады. Әскери полигондардың атыс нүктелері көбінесе жабық болмайды және еңіс, құмды немесе жердегі ойық сияқты басқа да конфигурацияларға ие болуы мүмкін. "Тұрақты атыс нүктесі" немесе эшалондық мылтық қатарында нысаналар әртүрлі қашықтықта орналасқан, ал мерген немесе мергенші бір атыс нүктесінен атуды жүзеге асырады. Осы үлгідегі ең жетілген мылтық полигоны 2010 жылы Нью-Делиде өткен Ұлттар Достастығы ойындары үшін салынды. Атыс нүктесін жабу үшін қарапайым шатырдан бастап, жаңбырдан немесе күннен қорғау үшін тек шатыры бар конструкциядан, немесе оқ атуға арналған тесіктері бар толыққанды ғимаратқа дейін түрлі нұсқалар қолданылуы мүмкін.

Бет / артқы тұйықтама

Батырма / артқы тұғыр – нысана артындағы, оқ нысананы тесіп өткеннен кейін соққы тиетін аймақ. Ашық және кейде жабық полигондарда топырақ немесе құм батырмалары болады. Жабық полигондарда жинағыштары бар еңкейтілген пластиналар қолданылуы мүмкін, көбінесе оқ резеңке перде арқылы өтіп, содан кейін металл пластинамен тоқтатылады. Резеңке перделер оқ сынықтарының санын азайтуға көмектеседі. Автоматты нысана орнату жүйесі жоқ полигондарда бетон траншеялар болуы мүмкін, онда операторлар нысананы көтеріп, кері тартады, белгілеп, ауыстырады. Олар нысанаға бағытталған оқты, сондай-ақ нысана полигонының еденіне тиген кезде пайда болатын кез келген кері соққыны ұстау үшін жеткілікті биіктікте болуы керек. Әдетте, батырманың үстіңгі жағы 100 метрлік атыс сызығынан кемінде бес градусқа жоғары болады.

Жел белгілері

Сыртқы атыс полигондарында кейде жел көрсеткіштері болады, олар атыс жолында (атушылар тұратын жерде) және нысаналар арасында орналасады. Атушылар желдің жылдамдығын бағалау үшін осы көрсеткіштерді бақылайды, содан кейін оны көлденең бұрышқа немесе желді түзетуге айналдырады. Желдің жылдамдығын бағалаудың ең көп қолданылатын әдісі – көрсеткіш әдісі. Желде желкені желге қарай бұрады, желдің күші артқан сайын көрсеткіштің тіреуге қарай бұрышы артады. Желдің жылдамдығын шамамен бағалау үшін, көрсеткіштің төменгі жағы мен тіреу арасындағы бұрыш градустармен, атушы мен нысана арасындағы ортаңғы қашықтықтағы позицияда 4-ке бөлінеді. Мысалы, көрсеткіштің төменгі жағы мен тіреу арасындағы 60 градус бұрыш желдің жылдамдығы ретінде бағаланады. Сағат әдісі осы желдің бұрышына сәйкес бір минуттық толық, жартылай немесе түзетудің жоқтығын анықтау үшін қолданылады. Нысананы сағат 12-де немесе сол бағытта бағыттау керек, ал сағат 6-дағы бағыт тікелей атушының артында болуы керек. Сағат 3-те немесе 9-дағы желдер толық мәнге тең, сағат 1, 2, 4, 5, 7, 8, 10, 11-дегі желдер жартылай мәнге тең, ал сағат 12-де және 6-дағы желдер мәнсіз. Екі себептен бірнеше көрсеткіш қажет. Біріншіден, желдің жылдамдығы қашықтықтың ортасына жақын жердегі оққа ең көп әсер етеді. Екіншіден, полигонның бір бөлігіндегі желдің күші басқа бөлігіндегідей болмайды. Жел көрсеткіштері әрқашан жалау болмайды, кейде ленталар, кішкентай үшбұрышты жалаулар немесе тіпті жеңілдеткіштер қолданылады. Погонның ұзындығы және күтілетін желдің күші сияқты факторлар қолдану үшін ең жақсы көрсеткіштің түрін анықтайды. Егер көрсеткіштер болмаса, кішкентай жапырақ немесе басқа жеңіл затты иықтан түсіріп, атушы оны бағыттай алады; оның қолы мен денесі арасындағы бұрыш желдің жылдамдығын бағалауға көмектеседі, бірақ ол оқтың траекториясының ортасында болмайды. Сонымен қатар, жабық полигонда оқ ату 140 дБ-дан жоғары дыбыс қысымын тудыруы мүмкін. Бұған қарсы тұру үшін, ауада жүргендерге екі есе қорғаныш үшін құлаққа салынатын тіреуіштер мен сыртқы құлаққаптарды қолдану және ауада жүргендерді дыбысқа ұшыраудан қорғау ұсынылады. Погонға байланысты, рецепт бойынша жасалған көзілдіріктер көзді қорғау ретінде қарастырылуы мүмкін. Жабық полигондардағы жоғары қорғасын концентрациясы және шу деңгейі салдарынан қауіптілік артады, егер дизайн немесе басқару ең жақсы тәжірибеге сәйкес келмесе. Ұлттық еңбек қауіпсіздігі және денсаулық институты қорғасынға және шуға ұшырау туралы бес жағдайды сипаттайтын ескерту жариялады, сондай-ақ атыс полигонының жұмысын, әсерді бағалау және бақылау әдістерін, қолданыстағы ережелерді, стандарттар мен нұсқауларды қарастырды. Жабық атыс полигондарында кәсіби әсерді азайту туралы толық ақпаратты NIOSH атыс полигоны тақырыбында табуға болады. 2013 жылы Америка Ұлттық ғылым академиясы қазіргі кәсіби қорғасынға ұшырау стандарттарының кемшіліктерін атап көрсеткен баяндама жариялады және АҚШ Қорғаныс министрлігін жұмысшыларды атыс полигондарында қорғасынға ұшыраудан қорғау бойынша нұсқауларын және тәжірибесін жаңартуға шақырды.

Outdoor shooting ranges sometimes have wind flags, positioned between the firing line (where the shooters are) and the targets. Shooters observe these flags to make an estimate of wind speed, which is then converted into lateral minute of angle point of aim corrections or, alternatively, windage holdoff corrections. The flag method is the most common method used to estimate wind speed. A flag blowing in the wind will naturally blow away from the flagpole, with the angle of the bottom of the flag to the flagpole increasing with increasing windspeed. To estimate the wind speed in mph, the angle in degrees between the bottom of the flag to the flagpole at the mid range position between the shooter and the target is divided by 4. For example, an angle of 60 degrees between the bottom of a flag and a flagpole would be estimated as a windspeed. The clock method is then used to determine full value, half value, or no value corrections in a minute of angle for this wind. Aligning the target at the 12 o'clock position or direction, with the 6 o'clock direction being directly behind the shooter, winds at 3 or 9 o'clock are equated to full value, winds at 1, 2, 4, 5, 7, 8, 10, 11 o'clock are equated to half value, and winds at 12 and 6 o'clock are equated to no value. Multiple flags are required for two reasons. First, the wind speed closest to the midpoint of the range has the greatest effect on the projectile. In addition, the wind at one part of the range will not always be the same at another part. Wind flags are not always actual flags, sometimes streamers are used, small triangle flags, or even pinwheels. Factors such as the range length and expected strength of the wind determine the best type of flag to use. When no flags are available, a small leaf or another small light object can be dropped from shoulder height, and the object is then pointed at by the shooter; the angle between his arm and his torso can provide an equivalent wind speed estimation as a wind flag, although it will not be at the mid range location along the bullet's trajectory. Additionally, the discharging of firearms in indoor ranges can produce noise levels of over 140 dB sound pressure level. To combat this, it is commonly recommended that those inside the range "double up" ear protection by using both earplugs and over the head earmuffs, and to protect range bystanders from sound exposure. Depending on the range, prescription eyeglasses may qualify as eye protection. Indoor ranges can be particularly unsafe, due to high lead exposures and increased noise exposures where the design or management is not of a quality conducive to best practice. The National Institute for Occupational Safety and Health issued an Alert, that presents five case reports documenting lead and noise exposures, and examines firing range operations, exposure assessment and control methods, existing regulations, and exposure standards and guidelines. More information about reducing occupational exposures at indoor firing ranges can be found at NIOSH Firing Range topic page

In 2013, The American National Academy of Sciences published a report highlighting the shortcomings of current occupational lead exposure standards and urged the United States Department of Defense to update its guidelines and practices for protecting workers from lead exposure on firing ranges.

Тазалау

Жиналған қорғасын тозаңы мен жану өнімдерінің денсаулыққа қауіпті болуына байланысты, едендерді және көлденең беттерді үнемі тазалау ұсынылады, тікелей немесе қорғасынды қолдануға арналған жалпы денсаулық және қауіпсіздік ережелерін орындау ретінде. Тазалау жиілігі, ату қатарының қаншалықты жиі пайдаланылуына байланысты анықталады. Тазалау үшін ылғалды әдістерді немесе жоғары тиімді бөлшектік ауа (HEPA) сүзгісі бар вакуумды қолдануға болады. Күйген ұнтақ жиналу қаупі жарылмайтын HEPA вакуумын қолдануды талап етеді. және PPC 1500, мысалы, қаруды жинау, ажырату немесе қаптауға салу, тазалау немесе жөндеу, бос дүрылдармен жаттығу және құрғақ оқ ату сияқты мақсаттарда қолданылуы мүмкін.