Кіріспе

Оқ ату қаруын немесе басқа да снарядтарды ату әрекеті немесе процесі.

Оқ ату – қашықтықтан қарудан (мысалы, мылтық, садақ, арбалет, мүреш немесе үрлеме қару) снарядты шығару әрекеті немесе процесі. Тіпті от тастау, артиллериялық оқтар, жебелер, гарпундар, гранаталар, хирургиялық құралдарды қолдану және басқарылатын зымырандарды ұшыру да оқ ату болып есептеледі. Оқ ату қаруын қолданғанда, оқ ату әрекеті көбінесе ату деп аталады, себебі ол химиялық жанармаштардың жануын (дефлаграциясын) бастауды қамтиды. Оқ ату оқ ату полигонында немесе далада, оқ ату спортында, аң аударуда немесе жағдайда жүзеге асырылуы мүмкін. Оқ атумен айналысатын адамды оқ атушы деп атайды. Шебер, дәл оқ атушы – мерген немесе ұшқыр оқ атушы, ал адамның оқ ату шеберлігінің деңгейі оның мергендігі деп аталады.

Жарысқа арналған ату

Атыс бәсекелестікті ынталандырды, ал 19-шы ғасырда бірнеше елде мылтық клубтары құрыла бастады. Одан кейін халықаралық ату жарыстары дамыды, оның ішінде Жазғы және Қысқы Олимпиада ойындары (1896 жылдан) және Әлем чемпионаттары (1897 жылдан) өткізіле бастады. Халықаралық ату спорты федерациясы олимпиадалық және олимпиадалық емес мылтық, тапанша, оқпана және жылжымалы нысана бойынша жарыстарды қазірге дейін басқарып келеді, бірақ көптеген ұлттық және халықаралық ату спорты түрлері басқа ұйымдармен байланыссыз жүзеге асырылады. Биатлон да қозғалысты қамтиды. Жатқан, тізе бүккен және тұрған позалар атушыға әртүрлі деңгейде қолдау көрсетеді.

Қарумен аң аулау

Ұлыбританияда "ату" дегені көбінесе үйрек, қарақас сияқты аң құстарын немесе қоян сияқты ұсақ жануарларды қарумен аулауды білдіреді.

Қарулар

Атыс көбінесе қару қолдануды (атыс қаруын немесе пневматикалық қаруды) білдіреді, бірақ садақ, арбалет, сылқы, тіпті үрлемелі құбыр сияқты кез келген қашықтықтан атуға қабілетті қаруды қолдануды сипаттау үшін де қолданылады. "Қару" термині міндетті түрде оны жауынгерлік құрал ретінде емес, пайдаланушыға көздеген нысанасына тиюге көмектесетін құрал ретінде қолданылатынын білдіреді. Атыс соғыста, өзін-өзі қорғау, қылмыстық әрекеттерде және құқық қорғау саласында да қолданылады. Дуэльдер кейде қарумен өткізілген. Нысанасыз атудың да қолданыс орындары бар, мысалы, мерекелік оқ ату, 21 оқты салют немесе оқ шығармайтын старт пистолеттерін қолдану.

Шектеулер

Көптеген елдерде қандай қаруды сатып алуға болады және кім сатып ала алады дегенге шектеулер қойылады, бұл мұндай шаралардың тиімділігі және оларды қаншалықты деңгейде қолдану керек екендігі туралы пікірталас тудырады. Мысалы, АҚШ-тағы қаруға және атуға қатысты көзқарас Ұлыбритания мен Австралиядағыдан өте ерекше.

Отырған

Бұл позицияға кіру салыстырмалы түрде оңай, бірақ одан жылдам шығу қиын. Ол жатып жатқан позицияға кедергі келтіретін төмен және орташа биіктіктегі кедергілерден өтуге мүмкіндік береді. Дұрыс отыру позысын толық меңгеру өте қиын.

Арқа (немесе артқа тірелген)

Кейде бұл позиция Кридмур позициясы деп аталатын. Осы позицияның көптеген нұсқалары бар. Ол 18 ғасырдың екінші жартысында белгілі болды, кейін 1860 жылдары NRA мылтық кездесулерінде бәсекелестік ұзақ қашықтықтан атуды енгізумен бірқатар атысшылар оны қайта жаңғыртты және 20 ғасырға дейін матчтық атысшылар арасында қолданылып келді. Бұл позиция 1870 жылдары халықаралық матчтармен байланысты ұзақ қашықтықтан атуға деген үлкен қызығушылықтың нәтижесінде дамыды. Арқадағы позиция бұл жарыстарда, ешқандай жасанды қолдау, тіпті иық тіреулеріне де рұқсат берілмегенде, мылтықтың ең тұрақты платформасын қамтамасыз етті. Ол тіпті тік тұрып, қолдаусыз атудан да жақсырақ болды.

Бiрi бiрiмен жақындасып

Жанама жату әдетте таңдалмайтын поза, бірақ қауіпке реакция жасайтын кезде кездейсоқ пайда болуы мүмкін. Мұндай жағдайда, бұл позиция бөгеттің артында өте кішкентай нысананы көрсету үшін қолданылуы мүмкін, себебі әдетте тек қару ұстаған қол мен беттің бір бөлігі ғана көрінеді, ал қалған бөлігі бөгетпен жабылады.

Тіреу

Атушы қабырға, ағаш немесе тірекке сүйенген кезде, мылтық түтігіне сүйенбеу керек, себебі денеге сүйеніп тұрғанда тұрақталған дұрыс. Бұл көбінесе тік тұрып немесе тізе бүгіп ату поздарымен қолданылады.

Жарыстар

ISSF ату жарыстарында 7 ату позициясының 3-і пайдаланылады. Пайдаланбайтын позициялар: жатып, отырып, күріш даласында және бүйірлеп ату. WBSF стендтік атуды басқарады. IPSC ату шараларында жатып, қолдаусыз және тіреумен ату позициялары қолданылады. Фелтуртигскитинг сияқты кейбір жарыстарда ату позициясы еркін таңдалады. Яғни, атушы төрт позицияның қайсысын қолданатынын өзі шешеді.