Украина сот жүйесі: Конституция негізінде құрылған, тәуелсіздігіне қарамастан, саяси ықпал мен сыбайлас жемқорлық мәселелері бар. Заң жүйесі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украина сот жүйесінің шолуы
Overview of Ukraine's court system
Украинаның сот жүйесі 1996 жылғы Украина Конституциясында баяндалған. Осыған дейін, 1991 жылы Украина тәуелсіздік алғаннан кейін сотқа қатысты шаралар мен Жоғарғы сот институты болған жоқ, олар баяу түрде қайта құрыла бастады. Сот тәуелсіздігі қағидатта болғанымен, іс жүзінде құқықтық және саяси билік арасында айырмашылық аз. Судьялар саяси және бизнес мүдделерінен қысым көреді. Украинаның сот жүйесі кеңінен сыбайлас жемқорлыққа ұшыраған деп есептеледі. Жүйенің жұмысында әлі де мәселелер бар болғанымен, 2016 жылы енгізілген соңғы сот реформасынан бері оның жақсарғаны айтылады. Жоғарғы сот тәуелсіз және бейтарап орган ретінде қарастырылады. Ол бірнеше рет Украина үкіметінің шешімдеріне қарсы шықты. 2014 жылдан бері Украинада судьяның арнайы рұқсатынсыз, заңмен белгіленген шекте сот отырыстарын бейнеге түсіруге рұқсат берілді. 2015 жылы азаматтық, коммерциялық және әкімшілік сот ісін бейнеге түсіру мақсатында «Ашық сот» жобасы іске қосылды. «Ашық сот» жобасы әртүрлі деңгейдегі соттарда 7000-нан астам сот ісін бейнеге түсірді. Бейнежазбалар сақталады, индекстеледі және қоғамға ашық қолжетімді болып жарияланады. 2017 жылы «Ашық Украина» ҮЕҰ сот отырыстарын бейнелеу үшін 3D 360 градусты портативті бейнекамералар қолданып, сот отырыстарының VR бейнежазбаларын жасау мақсатында «VR Сот» жобасын бастады.
The judicial system of Ukraine is outlined in the 1996 Constitution of Ukraine. Before this there was no notion of judicial review nor any Supreme court since 1991's Ukrainian independence when it started being slowly restructured. Although judicial independence exists in principle, there is little separation of juridical and political powers in practice. Judges are subjected to pressure from political and business interests. Ukraine's court system is widely regarded as corrupt. Although there are still problems with the performance of the system, it is considered to have been much improved since the last judicial reform introduced in 2016. The Supreme Court is regarded as being an independent and impartial body. It has on several occasions ruled against the Ukrainian government. Since 2014, Ukraine has allowed videotaping of court sessions without obtaining the specific permission of the judge, within the limitations established by law. In 2015 the Open Court Project was launched to videotape civil, commercial, and administrative court proceedings. The Open Court Project has videotaped over 7000 court cases in courts at different levels. The videos are stored, indexed and published in the public domain. In 2017 NGO Open Ukraine has launched the VR Court Project aimed at videotaping court sessions with 3D 360 degree portable video cameras to create VR video records of court sessions.
Соттар
Украина соттары 2010 жылы қабылданған украин заңдарымен қамтамасыз етілген құқықтық, қаржылық және конституциялық тәуелсіздікке ие. Украинаның сот жүйесі жалпы юрисдикциядағы соттардың үш деңгейінен тұрады. Украинаның Кассациялық соты 2003 жылға дейін болды. Бұл соттар Украина Конституциялық соты тарапынан конституцияға қайшы деп танылды.
Ukrainian courts enjoy legal, financial and constitutional freedom guaranteed by measures adopted in Ukrainian law in 2010. The judicial system of Ukraine consists of three levels of courts of general jurisdiction. The Cassation Court of Ukraine existed until 2003. Those courts were recognized as unconstitutional by the Constitution Court of Ukraine.
Жергілікті соттар
Украинада 74 аудандық сот бар. Печерск аудандық соты Киев қаласының көптеген кәсіпкерлік қауымдастығын қараумен белсенді жұмыс істейді.
Ukraine has 74 district courts. The Pechersky District Court is a particularly active one, as it rules over most of the business community of Kyiv.
Мамандандырылған жоғары соттар жойылды
2016 жылы енгізілген сот реформасы аясында келесі үш сот таратылып, олардың функциялары Украина Жоғарғы Сотының арнайы алқаларына жүктелді.
In the judicial reform introduced in 2016 the following three courts were abolished and its tasks transferred to special chambers of the Supreme Court of Ukraine.
Судьялар
2012 жылы Украинада шамамен 8000 судья болды. 2016 жылғы заң реформасынан бері судьялар Жоғарғы Сот Кеңесі ұсынғаннан кейін Украина Президенті тарапынан тағайындалады. (Парламент бұл иммунитетті жоюға құқылы.) Қазіргі таңдағыда судья тек сот әрекеттерінен туындаған жауапкершіліктен ғана қорғалады.
In 2012 Ukraine had about 8,000 judges. Since the juridical reform of 2016 judges are appointed by the President of Ukraine upon their nomination by the Supreme Council of Justice. (This immunity could be lifted by parliament.) Currently a judge is protected from liability resulting from their judicial actions only.
Бейтаныс бағалаушылар
Украинада қазылар алқасы бар; алайда, дерлік барлық істер бір судья немесе екі судья сарапшылармен бірге қаралады. Қазылар алқасының мүшелеріне сот төрағасының рұқсатынсыз, істің мән-жайы туралы соттан басқа ешкіммен сөйлесуге тыйым салынады. Судьялар кеңесі Конгресс шешімдерін орындауға және конгрестер арасында оларды іске асыруға жауапты, сондай-ақ Конгрессті шақыру туралы шешім қабылдайды. Мемлекеттік сот әкімшілігі сот жүйесіне ұйымдық қолдау көрсетеді және Министрлер кабинеті мен Жоғарғы Рада алдында сот жүйесін ұсынады. Украинаның Жоғары сот біліктілік комиссиясы судьялыққа үміткерлерді іріктеп алады, Украина Президентіне ұсыну үшін Жоғарғы Әділет Кеңесіне кандидатты тағайындау туралы ұсынымдар береді, тұрақты лауазымға сайлау туралы ұсынымдар жасайды және тәртіптік іс жүргізуді, оның ішінде қызметтен босатуды жүзеге асырады. Жоғарғы Әділет Кеңесі – "кәсіби негізде білікті, адал және бейтарап түрде әділет таба алатын жоғары деңгейдегі судьялар корпусын қалыптастыруға, судьялар мен прокурорлардың қақтығыстарға қатысты талаптарды бұзуына және олардың құзыреті шегінде тәртіптік жауапкершіліктеріне қатысты шешімдер қабылдауға жауапты" ұжымдық тәуелсіз орган. Кеңестің үш мүшесі келесі лауазымдарға автоматты түрде тағайындалады: Жоғарғы сот төрағасы, Әділет министрі және Бас прокурор. Қалған 17 мүше алты жылға сайланады. Кеңес 20 мүшеден тұрады. Ол 1998 жылдың 15 қаңтарында құрылған.
Ukraine has a jury system; although almost all cases are heard by either a single judge or two judges accompanied by assessors. Jurors are prohibited from communicating with anyone other than the court about the merits of the case without the permission of the presiding judge. The Council of Judges is responsible for the enforcement of the decisions of the Congress and their implementation in the period between congresses, and decides on the convocation of the Congress. The State Judicial Administration provides organizational support of the judiciary and represents the judiciary to the Cabinet of Ministers and the Verkhovna Rada. The High Judicial Qualifications Commission of Ukraine conducts the selection of judicial candidates, submits to the High Council of Justice recommendations on the appointment of a candidate for the subsequent introduction of the submission of the President of Ukraine, makes recommendations on the election of a permanent post, and conducts disciplinary proceedings including dismissal. The High Council of Justice "is a collective independent body that is responsible for formation of the high profile judge corpus capable of qualified, honest and impartial exercise of justice on a professional basis; and for making decisions regarding violations by judges and procurators of the requirements concerning their incompatibility and within the scope of their competence of their disciplinary responsibility". Three members of the council are automatically assigned for holding the following positions: Chairman of the Supreme Court, Minister of Justice, and Prosecutor General. The other 17 members are elected for a period of six years. The council consists of 20 members. It was created on January 15, 1998.
Заң
2010 жылғы Сот жүйесі және судьялардың мәртебесі туралы заң Украинадағы сот жүйесінің ұйымдастырылуы мен әділеттіліктің іске асырылуының заңдық негізі болып табылады.
The 2010 Judicial System and Status of Judges Act is the legal basis for the organization of the judiciary and the administration of justice in Ukraine.
Процедура
2010 жылдың 1 қаңтарынан бастап тараптардың өзара келісімімен сот отырысын орыс тілінде өткізуге рұқсат етіледі. Украина тілін немесе орыс тілін білмейтін азаматтарға өз ана тілінде сөйлеуге немесе аудармашының қызметін пайдалануға болады.
Since January 1, 2010 it is allowed to hold court proceedings in Russian on mutual consent of parties. Citizens, who are unable to speak Ukrainian or Russian are allowed to use their native language or the services of a translator.
Сыбайлас жемқорлық
Украина Әділет министрлігі 2009 жылы украиндықтарды сауалға алғанда, жауап берушілердің тек 10 пайызы ғана ұлттық сот жүйесіне сенетінін көрсетті. Украинада әділ сот өтетініне сенгендердің саны 30 пайыздан кем болды. Украиналық судьялар пара алып ұсталған. Тәуелсіз адвокаттар мен құқық қорғаушылар украиндық судьяларға белгілі бір үкім шығару үшін үнемі қысым көрсетілетінін айтты. Украиналықтардың 21 пайызы сот қызметкерлеріне пара бергенін мойындады. Күдіктілер сотқа дейін ұзақ мерзімге қамауда ұсталады. Украинада корпоративтік және мүліктік заңнама жеткіліксіз, бұл корпоративтік басқаруды қиындатады. Украиналық компаниялар дауларды шешу үшін көбінесе халықаралық құқықты пайдаланады. 2012 жылдың 25 шілдесінде Киев қаласы бойынша таңертеңнен сағат 16:00-ге дейін шамамен 3500 адам қатысқан жаппай шеру өтті, олардың көп бөлігі Киевтің «Динамо» футбол клубының жанкүйерлері еді. Бұл оқиға Киев қаласының Голосиев аудандық сотының 2011 жылғы 12 қарашадағы, бүкіл елге танымал Павличенко қылмыстық ісі бойынша үкім шығарғаннан кейін болды, онда әке мен ұлы Павличенко сот судьясы Сергій Зубковты өлтіргені үшін ұзақ мерзімге сотталды. 2014 жылдың 24 ақпанында Украинаның Жоғарғы Радасы (парламенті) барлық саяси тұтқындарды, соның ішінде Павличенко әкесі мен ұлын босату туралы шешім қабылдады.
A Ukrainian Ministry of Justice survey of Ukrainians in 2009 revealed that only 10 percent of respondents trusted the national court system. Less than 30 percent believed that it was possible to receive a fair trial in Ukraine. Ukrainian judges have been arrested while taking bribes. Independent lawyers and human rights activists have complained Ukrainian judges regularly come under pressure to hand down a certain verdict. Twenty one percent of Ukrainians admitted they had paid bribes to judicial officials themselves. Suspects are often incarcerated for long periods before trial. Ukraine has few relevant corporate and property laws; this hinders corporate governance. Ukrainian companies often use international law to settle conflicts. On July 25, 2012, a mass protest march took place from early morning to about 16:00 across the city of Kyiv of about 3,500 participants mostly of whom were sports fans of FC Dynamo Kyiv. The event took place soon after a decision was adopted by the Holosiivsky District Court of Kyiv City on the 2011 12 nationally renown Pavlichenko criminal case convicting a family of Pavlichenkos (father and son) to long term sentence for killing a judge of the Shevskivsky District Court of Kyiv City Serhiy Zubkov. On 24 February 2014 the Verkhovna Rada (Ukraine's parliament) decided to release all political prisoners, including father and son Pavlichenko.
Тарих
Украинаның сот жүйесі Кеңес Одағы мен бұрынғы Украина КСР-нің сот жүйесінен мұраға қалған. Сондықтан, ол кеңестік әділеттің кемшіліктеріне ұқсас көптеген мәселелерге тап болды, ең бастысы – сыбайлас жемқорлыққа және саяси ықпалға ұшыраған сот. Адвокаттар сот шешімдерінің әділетсіздікке ұшырауы мүмкін екенін, судьялардың ақтауға қатысты дәлелдерді тыңдаудан бас тартатынын, ал прокурормен жеке кеңесу үшін жиі үзіліс жасайтынын мәлімдеді. Көптеген украин соттарында пара беру мен алу кең таралған құбылыс. Ақы төлеу мөлшері соттың қарауына, қылмыстың нақты немесе жасалма болуына, сондай-ақ жеке тұлғаның немесе компанияның қаржылық мүмкіндіктеріне байланысты. Азаров үкіметі зорлықсыз қылмыстар үшін алдын ала тергеу изоляторына қамауды жоюды, тәжірибелі және жақсы көрсеткіштері бар судьяларды жоғарылатуды, сондай-ақ сот жүйесінде пара алу мен сыбайлас жемқорлықты жазалауды ұсынды. 2014 жылғы 8 сәуірде Украина Парламенті «Украина сот жүйесіне сенімділікті қайта орнату туралы» заңды қабылдады. Бұл заң жалпы юрисдикциядағы соттар судьяларының арнайы тексеруі үшін құқықтық және ұйымдық негізді белгіледі. 2015 жылғы 26 қыркүйекте Премьер-министр Арсений Яценюк Украинаның сот жүйесі Украинаның Ұлттық полициясының үлгісі бойынша реформаланатынын, яғни көптеген жаңа қызметкерлерді жұмысқа алу жолымен жаңартылатынын мәлімдеді. 2016 жылы енгізілген соңғы сот реформасында сот жүйесі толығымен қайта құрылды, соның ішінде кейбір соттар таратылды. Advocacy Украинада кәсіби құқықтық көмек көрсету үшін жұмыс істейді. Адвокаттардың тәуелсіздігі кепілденеді. Сотта басқа біреудің мүддесін тек адвокат ғана қорғайды, сондай-ақ қылмыстық айыптаулардан қорғауды да жүзеге асырады. Киев әкімшілік округтік соты 2022 жылдың желтоқсанында жемқорлыққа және ұлттық мемлекеттік органдарға қатысты кең өкілеттіктерге ие болуына байланысты таратылды.
Ukraine's judicial system was inherited from that of the Soviet Union and the former Ukrainian SSR. As such, it had many of the problems which marred Soviet justice, most notably a corrupt and politicised judiciary. Lawyers have stated trial results can be unfairly fixed, with judges commonly refusing to hear exculpatory evidence, while calling frequent recesses to confer privately with the prosecutor. Insiders say paying and receiving bribes is a common practice in most Ukrainian courts. Fee amounts depend on jurisdiction, the crime, real or trumped up, and the financial wherewithal of the individual or company involved. Concrete steps the Azarov Government proposed the abolition of pre trial detention for non violent crimes, promoting experienced judges with strong records and punishing bribe taking and corruption in the judiciary. On 8 April 2014 the Ukrainian Parliament adopted the law "On Restoring confidence in the judicial system of Ukraine". This bill established the legal and organizational framework for a special audit of judges of courts of general jurisdiction. On 26 September 2015 Prime Minister Arseniy Yatsenyuk claimed Ukraine's court system would be reformed following the example of the National Police of Ukraine, meaning employing new personnel en masse. In the last judicial reform introduced in 2016 the court system was completely overhauled, including the abolishing of certain courts. Advocacy operates in Ukraine to provide professional legal assistance. The independence of the lawyers is guaranteed. Only a lawyer represents another person in court, as well as defending against criminal charges. The Kyiv Administrative District Court was disestablished in December 2022 due to its alleged corruption and powerful jurisdiction over national government agencies.