Кіріспе

Балық түрлері

Ұзынбауырлы күнбалық (Lepomis megalotis) – күнбалықтар тұқымдасына (Centrarchidae) жататын, шабақ тәрізділер (Perciformes) отрядына кіретін тұщы су балығы. Ол Солтүстік Американың шығыс бөлігінде, Ұлы көлдер аймағынан Мексиканың солтүстік-шығысына дейін таралған. Ұзынбауырлы күнбалықтың тіркелген ең үлкен ұзындығы шамамен 25 см, ал ең үлкен салмағы шамамен 1.4 кг. Көбінесе олар алты жылдан артық өмір сүрмейді. Lepomis туысының жұптасу мінез-құлқы жақсы зерттелген, аталық балық ата-аналық күтімді жүзеге асырады. Аталық ұя салып, оны қорғайды, жұмыртқаларды желдетіп, тұнба мен басқа да қоқысты алып тастайды, шабақтар шыққанша. Кейбір ұзынбауырлы аналықтар 4000 жұмыртқа туады. Олар топта шағылысады, бірақ ірі колониялар құрмайды. Ұзынбауырлы күнбалықтар ағын суларда тыныш сулардан гөрі жақсы тамақтанады, бұл олардың көлдерге қарағанда өзендерде көп кездесуін түсіндіреді. Көбінесе күнбалықтар күндіз белсенді, ал түнде белсенділік танытпайды.

Географиялық таралуы

Ұзын құлақ күнбалықтары Солтүстік Америкада, негізінен Миссисипи және Ұлы көлдер аймақтарында кездеседі. Ұзын құлақты күнбалықтар көбінесе Аппалачи тауларынан батысқа қарайғы тұщы сулы аймақтарда табылса, кейбір Lepomis түрлерінің ареалы Оңтүстік Квебек пен Миннесотаға дейін созылады. Бұл түр Мексиканың орталық және батыс бөліктерінде, сондай-ақ Нью-Мексикода да кездеседі. Ұзын құлақ күнбалықтарының табиғи мекені Солтүстік Америка құрлығымен шектелген. Олар негізінен Миссисипи және Ұлы көлдер су алаптарында кездеседі. Кішкентай Ұзын құлақ күнбалықтары ірі күнбалықтардың жеміне айналуы мүмкін. Күнбалықтар азық тізбегінде маңызды роль атқарады, өздерінің экожүйелерінде хищник және олжа болып табылады. Басқа күнбалық түрлері мен ірі хищник балықтар Ұзын құлақпен тағам және ресурстар үшін бәсекелеседі. Ұзын құлақ күнбалықтары, Centrarchidae тұқымдасының басқа өкілдері сияқты, тұщы су балықтары болып табылады. Олар қатаң сазды немесе шағылды түбі және мөлдір суы бар өзендерді ұнатады, әдетте су өсімдіктерінің жанында жүреді. Ұзын құлақ күнбалықтарының еркектері ұяларды аналықтарының көмегінсіз салады. Ұя салуға артықшылық берілетін субстрат – шағыл, бірақ қажет болған жағдайда құм немесе қатты саздан да ұя салады. Ұзын құлақ күнбалықтарының еркегі көбелекке дейін ұялау аумағын қорғайды. Бір көбелек циклде 140-тан 2800-ға дейін жұмыртқа тууы мүмкін. Ұядан шыққаннан кейін Ұзын құлақ күнбалықтарының жыныстық пісілуіне 2-3 жыл уақыт керек. Lepomis megalotis-тің табиғи ортадағы орташа өмір сүру ұзақтығы әдетте 4-6 жылды құрайды, бірақ 9 жылға дейін өмір сүрген жағдайлар да кездеседі.