Кіріспе
Норвегиялық саяси партия. Консервативтік партия немесе Оң (Høyre) – Норвегиядағы либералды-консервативті саяси партия. Ол Норвегияның оң ортасының басты партиясы болып табылады және 2013 жылдан 2021 жылға дейін Солберг кабинеті құрамындағы үкіметте жетекші партия болды. Партияның қазіргі төрағасы – бұрынғы премьер-министр Эрна Солберг. Партия Халықаралық Демократиялық Одақтың мүшесі және Еуропалық Халық партиясының серіктес мүшесі. Партия дәстүрлі түрде прагматикалық және саяси тұрғыдан орташа консервативті партия болып саналады, ол мемлекеттік қызмет пен норвегиялық бизнес қауымдастығының дәстүрлі элиталарымен тығыз байланысты. 20-ғасырда партия экономикалық либерализмді, салықты төмендетуді, жеке құқықтарды, монархияны қолдауды, Норвегия шіркеуін және Қарулы күштерін, антикоммунизмді, еуропашылдықты және скандинавиялық үлгіні жақтады. Уақыт өте келе партияның құндылықтары гендерлік теңдік, ЛГБТ құқықтары, иммиграция және интеграция мәселелері сияқты салаларда көбірек әлеуметтік либерализмге ұмтылды. Партия өзін «христиандық мәдени құндылықтарға, конституциялық үкіметке және демократияға негізделген консервативті-прогрессивті саясатты» жүргізетін партия ретінде анықтайды. Батыс блогымен әріптестігіне сәйкес, партия Норвегияның негізін қалаушысы болған НАТО-ны нығайлы қолдайды және Норвегиядағы Еуропалық Одаққа ең белсенді жақтаушы партия болып табылады, 1972 және 1994 жылғы референдумдерде елдің мүшелігін қолдады. Консервативтік партия дәстүрлі түрде білімді элитаға қызмет етеді; ол барлық партиялардың ішіндегі ең көп білімді сайлаушыларға ие және элиталық топтар арасында ең танымал партия. Соғыстан кейінгі кезеңде партия сыртқы және қауіпсіздік саясаты бойынша Еңбек партиясымен кең консенсусқа келді, бұл «сыртқы саясат белгіленді» (utenrikspolitikken ligger fast) деген қағидамен білдірілді, нәтижесінде Норвегия НАТО-ға қосылды және АҚШ-пен тығыз одақ құрды, ал екі партияның экономикалық саясаты біртіндеп жақындасты. Екі партия да прагматикалық, салыстырмалы түрде технократиялық, популизмге қарсы және саяси орталыққа жақын. Партия скандинавиялық үлгіні қолдайды, сонымен қатар мемлекеттік қаржыландырылатын жеке қызметтер арқылы жартылай жекешелендіруді жақтайды. 1884 жылы құрылған Консервативтік партия Норвегиядағы Либералды партиядан кейінгі екінші ең көне саяси партия. Соғыс аралық кезеңде партияның басты мақсатының бірі – партияның құлдырауына ұшыраған кезде, өсіп келе жатқан жұмысшы қозғалысына қарсы оң орталық альянс құру болды. Соғыстан кейінгі кезеңде 2005 жылға дейін партия алты үкіметке қатысты: екі 1960-шы жылдардағы ұлттық үкіметтер (Линг кабинеті және Бортен кабинеті); бір 1980-шы жылдардағы Консервативтік партияның азшылық үкіметі (Вилохтың бірінші кабинеті); екі 1980-шы жылдардағы үш партиялық үкіметтер (Вилохтың екінші кабинеті және Сайзе кабинеті); 2000-шы жылдардағы Бондевиктің екінші кабинеті; және 2013 жылдан 2021 жылға дейін ол христиан-демократтар мен Либералды партияны да қамтитын коалициялық үкіметтегі басты серіктес болды. Партия өзін «христиандық мәдени құндылықтарға, конституциялық үкіметке және демократияға негізделген консервативті-прогрессивті саясатты» жүргізуші партия ретінде сипаттайды. Høyre Германияның ХДС-ына ұқсас орташа консервативті саяси дәстүрді ұстанатын оң орталық реформалық партия болып саналады. Партия Норвегиядағы барлық ірі партиялар сияқты скандинавиялық үлгіні қолдайды. Салыстырмалы түрде партия салықты төмендетуді және экономикаға мемлекеттік араласуды азайтуды қоса алғанда, белгілі бір деңгейде фискалдық еркін нарықтық саясатты жақтайды, сонымен бірге әл-ауқат мемлекетін және әлеуметтік нарықтық экономиканы қолдайды. Høyre сонымен қатар мемлекеттік шығындарды қысқартуды ұсынатын Стортингтегі жалғыз партия. Дәстүрлі түрде партия монархияны, қарулы күштерді және Норвегия мемлекеттік шіркеуін сияқты орнықты институттарды қолдайды. Оның әлеуметтік саясаты әрқашан өз заманы үшін орташа және прагматикалық болып саналды, бірақ бірте-бірте көбірек әлеуметтік либерализмге ұмтылды. Партия 2008 жылы бір жынысты некелерді және гейлердің бала асырап алу құқығын мойындаған заңға дауыс берді.
The Conservative Party or The Right (, , , H; ) is a liberal conservative political party in Norway. It is the major party of the Norwegian centre right, and was the leading party in government as part of the Solberg cabinet from 2013 to 2021. The current party leader is former Prime Minister Erna Solberg. The party is a member of the International Democrat Union and an associate member of the European People's Party. The party is traditionally a pragmatic and politically moderate conservative party strongly associated with the traditional elites within the civil service and Norwegian business life. During the 20th century, the party has advocated economic liberalism, tax cuts, individual rights, support of monarchism, the Church of Norway and the Armed Forces, anti communism, pro Europeanism, and support of the Nordic model; over time, the party's values have become more socially liberal in areas such as gender equality, LGBT rights, and immigration and integration issues; the party defines itself as a party pursuing a "conservative progressive policy based on Christian cultural values, constitutional government and democracy". In line with its Western bloc alignment during the Cold War era, the party strongly supports NATO, which Norway co founded, and has consistently been the most outspokenly pro European Union party in Norway, supporting Norwegian membership during both the 1972 and 1994 referendums. The Conservative Party traditionally caters to the educated elite; it has the most highly educated voters of all parties, and is the most popular party among elite groups. In the postwar era, the party formed a grand consensus with the Labour Party regarding foreign and security policy—frequently expressed by the maxim "the foreign policy is settled" (utenrikspolitikken ligger fast)—that led Norway to co found NATO and enter into a close alliance with the United States, and the parties' economic policies have gradually become more similar. Both parties are pragmatic, relatively technocratic, anti populist, and close to the political centre. The party supports the Nordic model but also a certain amount of semi privatisation through state funded private services. Founded in 1884, the Conservative Party is the second oldest political party in Norway after the Liberal Party. In the interwar era, one of the main goals for the party was to achieve a centre right alliance against the growing labour movement, when the party went into decline. In the post war era until 2005, the party participated in six governments: two 1960s national governments (Lyng's Cabinet and Borten's Cabinet); one 1980s Conservative Party minority government (Willoch's First Cabinet); two 1980s three party governments (Willoch's Second Cabinet and Syse's Cabinet); in the 2000s Bondevik's Second Cabinet; and from 2013 to 2021 it was the dominant partner in a coalition government that also included the Christian Democrats and the Liberal Party. and it defines itself as a party pursuing a "conservative progressive policy based on Christian cultural values, constitutional government and democracy." Høyre is considered a centre right reform party profess to the moderately conservative political tradition, similar to the CDU of Germany. The party broadly supports the Nordic model, like all large parties in Norway. In relative terms, the party advocates a degree of fiscal free market policies, including tax cuts and relatively little government involvement in the economy, while still supporting the welfare state and the social market economy. Høyre is also the only party in the Storting which proposes a reduction in public spending. Traditionally, the party supports established institutions such as the monarchy, the armed forces, and the state Church of Norway. Its social policies were always considered moderate and pragmatic for its time, but have gradually become more socially liberal. The party voted in 2008 for a law that recognised same sex marriage and gay adoption rights.
Мүшелік және сайлаушылардың демографиялық жағдайы
Партияның 2018 жылы 30 мыңға жуық тіркелген мүшесі бар. Консервативті партияның Орталық кеңесі жылына жеті рет жиналып, бюджет, ұйымдастыру жұмыстары, жоспарлар, партиялық платформалар және саяси бағыттарды әзірлеу сияқты маңызды мәселелерді талқылайды. Партия әдетте білімді элитаға қызмет етеді; барлық партиялардың ішіндегі ең жоғары білімді сайлаушылары бар және элиталық топтар арасында ең танымал партия болып табылады. 1885 жылғы 18 тамыздағы ландсмоте. 1886 жылғы 28 тамыздағы ландсмоте. 1887 жылғы 26 тамыздағы ландсмоте. 1888 жылғы 9 маусымдағы ландсмоте. 1889 жылғы 30 тамыздағы ландсмоте. 1890 жылғы 22 тамыздағы ландсмоте, Ynglingeforeningen залы. 1891 жылғы 11 маусымдағы ландсмоте, Ynglingeforeningen залы. 1892 жылғы 26 тамыздағы ландсмоте. 1893 жылғы 18 тамыздағы ландсмоте, Берген. 1884 жылғы 30 қаңтардағы ландсмоте, Кристиания. 1885 жылғы 19 тамыздағы ландсмоте, Тронхейм. 1986 жылғы 14 тамыздағы ландсмоте, Хамар. 1897 жылғы наурыздағы ландсмоте, 1 сәуір, Grand Hotel (Осло). 1898 жылғы 19 шілдедегі ландсмоте. 1899 жылғы 3 шілдедегі ландсмоте, Кристиания. 1900 жылғы 16 наурыздағы ландсмоте, Кристиания. 1902 жылғы 9 қазандағы ландсмоте, Кристиания. 1903 жылғы 25 мамырдағы ландсмоте, Кристиания. 1906 жылғы 5 ақпандағы ландсмоте, Кристиания. 1908 жылғы 27 қаңтардағы ландсмоте, Кристиания. 1909 жылғы 3 мамырдағы ландсмоте, Кристиания, Норвегия Нобель институты. 1910 жылғы 7 наурыздағы ландсмоте, Кристиания, Норвегия Нобель институты. 1911 жылғы 17 қарашадағы ландсмоте, Кристиания, Норвегия Нобель институты. 1912 жылғы 27 маусымдағы ландсмоте, Кристиания қолөнер және өнеркәсіптік бірлестіктерінің фестиваль залы. 1913 жылғы 20 маусымдағы ландсмоте, Кристиания қолөнер және өнеркәсіптік бірлестіктерінің фестиваль залы. 1914 жылғы 17 маусымдағы ландсмоте, Кристиания қолөнер және өнеркәсіптік бірлестіктерінің фестиваль залы. 1915 жылғы 25 маусымдағы ландсмоте, Тронхейм. 1916 жылғы 14 ақпандағы ландсмоте, Осло саудагерлер қауымдастығы. 1918 жылғы 21 маусымдағы ландсмоте, Кристиания қолөнер және өнеркәсіптік бірлестіктерінің фестиваль залы.
?. landsmøte 1886 28 August
?. landsmøte 1887 26 August
?. landsmøte 1888 9 June
?. landsmøte 1889 30 August
?. landsmøte 1890 22 August ynglingeforeningen sal
?. landsmøte 1891 11 June ynglingeforeningen sal
?. landsmøte 1892 26 August
?. landsmøte 1893 18 August Bergen
?. landsmøte 1884 30 January Christiania
?. landsmøte 1885 19 August Trondhjem
?. landsmøte 1986 14 August Hamar
?. landsmøte mars 1897 1 April Grand Hotel (Oslo)
?. landsmøte 1898 19 July no
?. landsmøte 1899 3 July Christiania
?. landsmøte 1900 16 March Christiania
?. landsmøte 1902 9 October Christiania
?. landsmøte 1903 25 May Christiania
?. landsmøte 1906 5 February Christiania
?. landsmøte 1908 27 January Christiania
?. landsmøte 1909 3 May Christiania, Norwegian Nobel Institute
?. landsmøte 1910 7 March Christiania, Norwegian Nobel Institute
?. landsmøte 1911 17 November Christiania, Norwegian Nobel Institute
?. landsmøte 1912 27 June Christiania Håndverks og Industriforenings Festsal
?. landsmøte 1913 20 June Christiania Håndverks og Industriforenings Festsal
?. landsmøte 1914 17 June Christiania Håndverks og Industriforenings Festsal
?. landsmøte 1915 25 June Trondhjem
?. landsmøte 1916 14 February Oslo Handelsstands Forening
?. landsmøte 1918 21 June Christiania Håndverks og Industriforenings Festsal
Сайлау нәтижесі
1885 33,284 36.6 0.6 1 2-орын 1888 36,564 38.7 2.1 21 (1888) 1-орын (1889 жылдан бастап) 1891 50,059 49.2 10.5 16 2-орын 1894 81,462 49.3 0.1 5 2-орын 1897 77,682 46.7 2.6 15 2-орын 1900 96,092 40.8 5.9 6 2-орын 1903 106,042 44.8 4.0 16 2-орын 1906 Коалициялық партияның ішінде 12.0 26 2-орын 1909 175,388 41.5 8.7 29 (1909–1910) 1-орын 1912 162,074 33.2 8.3 40 2-орын (1913 жылдан бастап) 1915 179,028 29.0 4.2 3 2-орын 1918 201,325 30.4 1.4 28 (1918–1920) 2-орын 1921 301,372 33.3 2.9 8 (1921–1923) 1-орын 1924 316,846 32.5 0.8 3 (1924–1926) 1-орын 1927 240,091 24.0 8.5 23 3-орын (1928 жылдан бастап) 1930 327,731 27.4 3.4 13 2-орын 1933 252,506 20.2 7.2 14 2-орын 1936 310,324 21.3 1.1 6 2-орын 1945 252,608 17.0 4.3 11 2-орын 1949 279,790 18.3 1.3 2 2-орын 1953 327,971 18.6 0.3 4 2-орын 1957 301,395 18.9 0.3 2 2-орын 1961 354,369 20.0 1.1 0 2-орын 1965 415,612 21.1 1.1 2 2-орын 1969 406,209 19.6 1.5 2 2-орын (1971 жылдан бастап) 1973 370,370 17.4 2.2 0 2-орын 1977 563,783 24.8 7.4 12 2-орын 1981 780,372 31.7 6.9 12 (1981–1983) 2-орын 1985 791,537 30.4 1.3 3 2-орын (1986 жылдан бастап) 1989 588,682 22.2 8.2 13 2-орын (1990 жылдан бастап) 1993 419,373 17.0 5.2 9 3-орын 1997 370,441 14.3 2.7 5 4-орын 2001 534,852 21.2 6.9 15 2-орын 2005 372,008 14.1 7.1 15 3-орын 2009 462,465 17.2 3.1 7 3-орын 2013 760,232 26.8 9.6 18 2-орын 2017 732,897 25.0 1.8 3 2-орын 2021 607,316 20.5 4.5 9 2-орын