Пер Бортен: Норвегия саяхатшысы және премьер-министрі
Per Borten
Пер Бортен – норвежский политик, премьер-министр (1965-1971). Возглавлял модернизацию Аграрной партии в Центристскую, выступал против вступления Норвегии в ЕС.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық саясаткер (1913–2005)
Norwegian politician (1913–2005)
(1913 жылдың 3 сәуірі – 2005 жылдың 20 қаңтары) – Орталық партиясының норвегиялық саясаткері және 1965 жылдан 1971 жылға дейін Норвегияның 25-ші премьер-министрі болған. Пер Бортен Бондепартиет (Аграрлық партия) деп аталған партияны қазіргі Орталық партия деңгейіне жеткізуге үлкен үлес қосты. Ол Норвегияның Еуропалық Одаққа қосылуына белсенді түрде қарсылық көрсетті.
(3 April 1913 – 20 January 2005) was a Norwegian politician from the Centre Party and the 25th prime minister of Norway from 1965 to 1971. Per Borten is credited for leading the modernization of what was then named Bondepartiet (the Agrarian Party) into today's Centre Party. He was an active opponent of Norway joining the European Union.
Ерте өмір
Бортен Фла қаласында, Мельхус муниципалитетінде, Сор-Трёнделаг аймағында дүниеге келген. 1939 жылы Норвегия ауыл шаруашылығы колледжін ауыл шаруашылығы мамандығы бойынша бітірген. Ол саяси мансабын 1945 жылдан 1955 жылға дейін туған жері Фла қаласының мэрі болып қызмет етуден бастады. 1949 жылы Норвегия парламентіне сайланып, 1977 жылы зейнетке шыққанға дейін осы қызметте болды. Бортен 1961–1965 және 1973–1977 жылдары Одельстинг төрағасы болды.
Borten was born in Flå in the municipality of Melhus in Sør Trøndelag, and was educated Agriculturist from the Norwegian College of Agriculture in 1939. He started his political career serving as mayor of his home municipally, Flå, from 1945 to 1955. He was elected to the Norwegian parliament in 1949 and stayed there until his retirement in 1977. Borten was President of the Odelsting 1961–1965 and 1973–1977.
Саяси мансап
Ол Одельстингтің президенті болып тағайындалды, партиясының парламенттік жетекшісі болды және 1955 жылдан 1967 жылға дейін төрағасы қызметін атқарды. 1965 жылдан бастап Норвегияның премьер-министрі ретінде төрт партиялық оңшыл-орталық коалициялық үкіметке жетекшілік етті, ол 1971 жылдың 17 наурызында үкімет өзінен-өзі тарағанша сақталды. Еуропалық экономикалық қауымдастыққа мүшелік туралы келіссөздерде Норвегияға қатысты құпия ақпаратты, басқалармен бірге, ЭЭК-ке Норвегияның кіруіне қарсы Халық қозғалысының жетекшісі Арне Хогестадқа көрсеткені белгілі болғаннан кейін ол премьер-министр лауазымынан кетті. Бортеннің Норвегия премьер-министрі қызметін атқарған кезінде бірқатар прогрессивті реформалар жүзеге асырылды. 1966 жылы еңбек стажымен байланысты зейнетақы енгізілді, ал 1969 жылғы маусымдағы заң бойынша Тұрғын үй банкі ескі тұрғын үйлерді жақсартуға қарыз берді. 1969 жылғы маусымдағы Ұлттық сақтандыру жәрдемақыларына арнайы үстеме қосымшасы бойынша, қосымша зейнетақы алуға құқығы жоқ азаматтарға арналған арнайы үстеме мөлшері белгіленді, ал 1969 жылғы желтоқсандағы Ұлттық сақтандыру жәрдемақыларына өтемақы үстемесі бойынша, қосылған құн салығы жүйесін енгізудің орнын толтыру үшін үстеме мөлшері енгізілді. 1969 жылғы маусымдағы Негізгі білім беру заңы 9 жылдық жалпы білім беруді енгізді, ал сол жылы қабылданған тағы бір заң бойынша, 16 жасқа дейінгі бірінші балаға отбасылық жәрдемақылар берілді, ал жалғыз ата-анасы бар отбасылар балалар санына қосымша бір жәрдемақы алды.
He was appointed president of the Odelsting, acted as the parliamentary leader for his party and served as its chairman from 1955 to 1967. As Prime Minister of Norway from 1965, he headed a four party centre right coalition government, until 17 March 1971, when the government dissolved itself. He resigned as Prime Minister when it became known that he had shown confidential information about Norway in the negotiations concerning European Economic Community membership, with amongst others, Arne Haugestad, then leader of the People's Movement against Norwegian membership of the EEC. Borten's time as Prime Minister of Norway saw the enactment of a range of progressive reforms. Earnings related pensions were introduced in 1966, while under a June 1969 law the Housing Bank offered loans for improving old dwellings. The Special Supplement to National Insurance Benefits Law of June 1969 established a special supplement for those not entitled to supplementary pensions, and the Law on Compensation Supplement to National Insurance Benefits of December 1969 introduced a supplement to compensate for the introduction of a value added tax system. The Basic Schooling Law of June 1969 introduced 9 year comprehensive schooling, while under another law passed that same year, family allowances were extended to the first child under the age of 16, while single parent families were provided with one extra allowance in addition to the number of children.
Кейінгі өмірі
Саясаттан зейнетке шыққаннан кейін Бортен ядролық қаруды жою, құпия бақылау және Норвегияның Еуропалық Одақпен қарым-қатынасы төңірегіндегі даулар сияқты мәселелер бойынша өз пікірін білдіре берді. Ол бірнеше мемлекеттік банктердің директорлар кеңесінде жұмыс істеді. Норвегия саяси аренасында өте тартымды және кейде қарсы пікір білдіретін тұлға ретінде танылды. Оның қарапайым мінезі 1969 жылы премьер-министр болып тұрғанда Dagbladet газетіне шаруашылығында берген сұхбатында айқын көрінді. Ол сұхбатты тек аяқ киім, шляпа және трусы киіп өткізді, бұл Норвегияға мемлекеттік сапармен келген Королева Елизавета II шақырылғаннан бірнеше күн бұрын болды. Бортеннің іш киімдегі суреті әлемді шарлады, ал британдық Daily Mirror газеті суретті екі бетке жариялап, «Енді Норвегия премьер-министрі Королеваны қабылдауға дайын» деген тақырыпты берді. Тағы бір әйгілі оқиға – Бортеннің қорғаныс министрі Отто Григ Тидеманд оны және басқаларын жеке кешкі асқа шақырғанда болды. Ас ішкеннен кейін Тидеманд қонақтарын ең жақсы винтажды коньякпен таң қалдырды. Бортен ойланбастан коньякты кофесіне құйып, өзіне карск жасады. Бортен 91 жасында Тронхеймдегі Сент-Олаф ауруханасында қайтыс болды. Ол Мельхус муниципалитетіндегі Фла шіркеуіне жерленді. Оның әйелі Магнхильд 2006 жылдың 2 маусымында 84 жасында дүние салды.
After his retirement from politics, Borten continued to speak out on issues such as nuclear disarmament, clandestine surveillance, and the controversy on Norway's relationship to the European Union. He served on the boards of several public banking organizations. He earned a reputation for being an engaging and somewhat contrarian figure in the Norwegian political landscape. His down to earth nature had been strongly underlined in 1969, when newspaper Dagbladet interviewed him at his farm while he was prime minister. He did the interview wearing nothing but a pair of shoes, a hat and trunks, only days before Queen Elizabeth II was invited to the same farm on a state visit to Norway. The picture of Borten in his underwear went around the world, and the British newspaper Daily Mirror printed the picture over two pages with the headline: Now the Norwegian Prime Minister is ready to receive the Queen. Another popular story was when Borten's Defence Minister, Otto Grieg Tidemand, invited him and others to a private dinner. After eating, Tidemand surprised his guests with the finest vintage brandy. Without blinking Borten responded by pouring the brandy into his coffee, making himself karsk. Borten died at St. Olav's Hospital in Trondheim at the age of 91. He was buried at Flå Church in the municipality of Melhus. His wife Magnhild died on 2 June 2006, aged 84.