Кіріспе

Кардифф шығанағындағы опера үйі – Уэльстің Кардифф шығанағындағы сахналық өнер орталығының жобасы. 1990 жылдары Кардифф шығанағын жаңғырту жобасының маңызды бөлігі ретінде ұсынылған. Жобаның мақсаты – сол кезде Кардиффтегі «Жаңа театрда» орналасқан Уэльс Ұлттық операсы үшін жаңа үй салу болды. Бірақ, оның орнына 2004 жылы ашылған Уэльс Мыңжылдық орталығы салынды. Кардифф шығанағын дамыту корпорациясының қолдауымен Уэльс Ұлттық операсының тұрақты орны Кардифф шығанағының ішкі портына жақын жерде салыну жоспарланған. Халықаралық дизайн конкурсы өткізіліп, оны Ирак туған сәулетші Заха Хадид жеңіп алды. Хадидтің дизайны кейбір БАҚ-та «Кристалл әшекей» деп аталды. Дегенмен, жоба Ұлыбритания Ұлттық лотереясынан қаражат бөлген Миллениум комиссиясынан қаржылай қолдау алмады.

Халықаралық дизайн байқауы

Кардифф шығанағындағы Опера үйі қоры жоба бойынша архитекторды анықтау үшін халықаралық дизайн конкурсы жариялады. Конкурс екі кезеңде өтті. Конкурсқа қатысқан 268 халықаралық қатысушының бірінші кезеңін Иракта туған архитектор Заха Хадид жеңіп алды. Конкурсқа қатысқан архитектуралық бюролардың тізіміне Ицуко Хасегава, Марио Ботта, Рем Колхас, Рафаэль Монео, Манфреди Николетти, Пьетро Маркоцци Архитектор, Русли Ассошиэйтс, Вернер Селигманн және әріптестері, Перси Томас Партнерлігі және Грег Линн FORM кірді. Оның авангардтық дизайны – басты театрды айнала қоршаған шыныдан жасалған құрылым. Дегенмен, оның дизайны тым радикалды деп танылды, сондықтан Кардифф шығанағы Опера үйі қорының төрағасы Лорд Крикхоуэлл Хадидтен, сондай-ақ Норман Фостер + Партнерлер және Манфреди Николеттиден екінші кезеңде қайтадан жоба ұсынуды сұрады. Бірақ ол бұл және үшінші кезеңде де жеңіске жетті.

Салдары

Жобаға Оңтүстік Гламорган округі Кеңесінің немесе Кардифф қалалық Кеңесінің қолдауы болмады және бұқаралық ақпарат құралдары оны "элитарлық" және жаман деп сынады. Ұлыбританияның Ұлттық лотереясынан мұндай жобаларға қаржы берген Миллениум комиссиясы, оны қаржылық тәуекел деп санағандықтан, жобаны қаржыландырудан бас тартты. Бұл жағдайға бірнеше шақырым жердегі Миллениум стадионы үшін қаржыландыруға сәтті өтініш беруі де әсер етті. Ақырында жоба сәтсіз аяқталды. Жобаның дизайнына халықтың қолдауының жетіспеуі және Кардифф Кеңесінің Миллениум стадионына көрсеткен қолдауы оның құлауына себеп болды делінген. Миллениум комиссиясының лотерея ақшасына арналған өтінішті ресми түрде қабылдамау туралы шешімі 1995 жылғы 22 желтоқсанда жарияланды. Opera басылымында The Sun газетінің "The Sun операға 50 миллион фунт лото ақшасын беруді тоқтатты – "элитарлық схема" жойылды" деген таблоидтық тақырыбы келтірілді. Ұлттық мұра жөніндегі мемлекеттік хатшы Вирджиния Ботмли баспасөз конференциясында ғимараттың қаржыландыру және құрылысының белгісіздіктері жобаны тым тәуекелді ететінін мәлімдеді. Лорд Крикхоуэлл баспасөз конференциясын үзіп, бұл шешімді айыптады. Ол бұл шешімді "таң қалдыратын және түсініксіз" деп атап, "Егер бұл жоба Лондонда болғанда, оған қолдау көрсетілер еді. Уэльс халқының Лондондағыдай маңызды жобаларды іске асыра алмайтынымызға наразы болуын түсінуге болады" деді. Бұл жобаның орнына Уэльс Миллениум орталығы салынды, ол опера элементін сақтай отырып, Уэльс мәдениетіне көбірек сай келетін, кең ауқымды көркемдік ұсыныстарды қамтыды. Орталық 2004 жылғы қарашада бастапқыда Опера үйі үшін жоспарланған жерде ашылды.