Кіріспе

Бағдадтың оңтүстігіндегі аймақ, 2003-2011 жылдары Иракты АҚШ және одақтас күштері басып алған кезеңде, 2003 жылдың басынан 2007 жылдың күзіне дейін қарқынды әскери қақтығыстар мен діни араздықтар ошағы болған. Бұл аймаққа "Өлім үшбұрышы" деген атау берілген.

Сипаттама

"Өлім үшбұрышы" (солтүстіктегі әлдеқайда ірі Сүнни үшбұрышымен шатастырмаңыз) Бағдад пен Әл-Хилла арасында орналасқан, көбінесе сүнни азаматтар тұратын миллиондық аймақ, және Махмудия ауданында Юсуфия, Махмудия, Искандария, Латифия және Джурф әл-Сахар сияқты бірнеше ірі қалалар мен жүздеген шағын ауылдарды қамтиды. Өлім үшбұрышының ең маңызды жер бедері – оңтүстік-батыстан үшбұрышқа шектесетін Евфрат өзені. Аймақ көбінесе егістік жерлер, бірақ көптеген суару каналдарымен тілген. Шаруашылықтар көбінесе шағын, және оларды жер иелері отбасылары күтіп ұстайды. Ауа райы Ирактың қалған бөлігімен ұқсас, бірақ Евфрат өзені мен суару каналдарына жақын болғандықтан ылғалдылық жоғары. Мусайиб қаласында Мусайиб электр станциясы орналасқан, ол маңызды инфрақұрылымы болғандықтан көтерілісшілердің жиі шабуылына ұшыраған. Электр станциясы толық жұмыс істесе, Ирактың электр энергиясының сұранысының 1/4-тен 1/3-ін қамтамасыз ете алады. 2006 жылдың қазан айында оның өнімділігі максималды мүмкіндіктің шамамен 33% құрады. Ылғалдылықтан туындаған шабуылдар мен американдық әскерлердің ауданда ұрлануы салдарынан АҚШ күштері электр станциясы аумағында "Дракон" патрульдік базасын (бұрынғы FOB Chosin) орналастырды. 2007 жылы қауіпсіздік күшейгеннен кейін шабуылдар азайды, ал 2008 жылы Бабил облысының қауіпсіздік жағдайы жақсарғаннан кейін база АҚШ базасы ретінде жабылды.

Зорлық-зомбылықтың әлеуметтік себептері

Талдаушылар бұл аймақтағы зорлық-зомбылықтың жоғары деңгейін негізінен көпшілік сүнни халқы мен аймақтағы Саддам Хусейн дәуіріндегі әскери-өндірістік кешен арасындағы шиеленіске (мысалы, «Аль-Кудс» механикалық өнеркәсіп жөніндегі бас компаниясы, «Аль-Мусайиб» оқ-дәрі қоймасы және «Аль-Кака» оқ-дәрі зауыты), бүлікке қосылудың экономикалық балама жоқтығына және аймақ бойынша сақталған, оқ-дәрінің мол қорына (Хусейн үкіметі құлағаннан кейін оқ-дәрі қорларының тоналуының нәтижесінде) байланысты деп есептейді.

Шабуылдан кейінгі зорлық-зомбылық

Баас үкіметі құлағаннан кейін, аймақ халқы жұмыссыздықтан зардап шекті. Бабил провинциясының солтүстігіндегі Әл-Хилла қаласы көтерісшілердің шабуылдарына жиі ұшырады. 2005 жылдың 28 ақпанында Әл-Хилла Ирак соғысындағы ең қанды жанкешті бомбалау оқиғасына куә болды, нәтижесінде 125 ирактық қаза тапты. Сағат 9:30-да жанкешті бомбалаушы полиция және басқа да мемлекеттік қызметтерге қабылдауға келген адамдардың тобына шабуыл жасады. Жақын маңдағы көкөніс базарында да зардап шекті. 2005 жылдың 30 мамырында Әл-Хиллада 20 адам, 2006 жылдың 30 мамырында 12 адам және 2006 жылдың 30 тамызында 12 адам қаза тапты. 2005 жылдың 16 шілдесінде Мусайиб қаласына соғыстың ең қатал шабуылдарының бірі жасалды. Көтерісшілер көпшілік базарда, тамаққа қолданылатын газбен толтырылған жанармай цистернасының жанында жарылғыш белбеуін жарытып, цистернаны жарып, 98 ирактықты өлтірді. Өлім үшбұрышы Бағдад пен Фаллужа-Рамади аймағына жақын болғандықтан, мұндай апатты шабуылдар жиі орын алды. Өлім үшбұрышы Бағдадтағы шабуылдарды ұйымдастыру үшін де пайдаланылды, әсіресе 2005 жылдың 24 қазанындағы Палестина қонақ үйіне жасалған шабуыл. 2007 жылғы Ашура шерулері кезінде Өлім үшбұрышында бірнеше қасіретті сектанттық шабуылдар орын алды. Өлім үшбұрышындағы көтерісшілердің шабуылдарының көпшілігі ирактық азаматтар мен үкімет күштеріне бағытталғанмен, АҚШ әскерлері де шабуылдардың нысаны болды. 2006 жылдың 16 маусымында бір американдық сарбаз (SPC David J. Babineau) қаза тауып, тағы екі сарбаз (PFC Thomas L. Tucker және PV2 Kristian Menchaca) Юрф Әл-Сахар көпірінің жанында (Евфрат өзенінің оңтүстік-батысында орналасқан) ұрланды. Олардың денелері төрт күннен кейін Шакариядағы Патрульдік база маңындағы каналдың жанынан табылды (қоршаудан шамамен 10 шақырым солтүстік-шығысқа қарай). Денелерді 3-ші взводтың, B ротасының, 2-ші батальонның, 502-ші жаяу әскер полкінің (101-ші әуедесанттық дивизия) SFC Джейсон Битон тапты. АҚШ армиясының қабірлерді тіркеу тобының есебінде денелер бөлік-бөлікке бөлініп, мүсіркеліп, өртеліп, басы кесілгені, сондай-ақ құрбанның бірінің аяғының арасына IED орнатылғаны көрсетілді. 2007 жылдың 8 сәуірінде Байонет ротасының сарбаздары, 2-ші батальон, 69-шы бронетандық полкі Юсуфиядан оңтүстік-батысқа қарай екі Брэдли ұрыс машинасынан тұратын ұрыс позициясында күзетте тұрғанда, көтерісшілер бір машинаға бекітілген қолдан жасалған жарылғыш құрылғыны жарытты. Жарылыс бір Брэдлиді жойып, PFC Дэвид Симмонс пен SSG Харрисон Браунды өлтірді. 2007 жылдың 12 мамырында АҚШ армиясының 10-шы тау дивизиясының 31-ші жаяу әскер полкінің 4-ші батальонының Delta ротасы Юсуфияның Қарғұли тайпасының аймағына жақын жерде IED, ракеталық гранаталар мен жеңіл қарудан шабуылға ұшырады. Нәтижесінде бес сарбаз қаза тауып, үшеуі жоғалып кетті. Жоғалған сарбаздардың бірінің, PFC Жозеф Анзактың денесі Мусайибтегі Евфрат өзенінен D ротасының, 1-ші батальонның, 501-ші жаяу әскер полкінің және жергілікті Ирак полициясының сарбаздары тапты. Басқа екі жоғалған сарбаз, SGT Алекс Хименес және PFC Байрон Фаути, бір жылдан астам уақыт бойы іздеуде болды, олардың денелерін 3-ші взводтың сарбаздары, 3-ші батальон, 7-ші жаяу әскер полкі "Құдайдың мақтауы" Джурф Әл-Сахар қаласынан батысқа қарай тапты.

Әскерилер сол аймақта

2003 жылдан бастап Өлім үшбұрышында көптеген бөлімшелер дислокацияланды. Алғашқы орналасулар шағын қалалар мен жолдарды, кейде жеке үйлерді және уақытша тасталған мектептерді басып алудан басталды, бірақ кейіннен әскерлерді кең көлемде тартуға дейін кеңейді және 2007 жылы 3-ші жаяу әскер дивизиясының бас штабы басқаратын Орталық көпұлттық дивизиясының басшылығымен 15 айлық міндеттерді атқаратын бірнеше бригадалармен аяқталды. 2007 жылдың көктемінен күзіне дейін шабуылдар күрт азайды, бұл Орталық көпұлттық дивизиясының құрылуымен және 2007 жылдың мамырында Юсифия маңында 10-шы тау дивизиясының 4-ші батальоны, 31-ші жаяу әскер полкінің сарбаздарының ұрлануынан кейін операциялық қарқынның артуымен байланысты болды. Аймақта "жергілікті тұрғындар" тобын құру зорлық-зомбылықтың азаюына да септігін тигізді, олар бірнеше тайпалық аймақтарда өздерінің патрульдерін жүргізді.

2014 жылдың аяғындағы жағдай

Өлім үшбұрышының қалалары мен ауылдары, аймақты қайта бақылауға алу үшін болған көптеген шайқастардың нәтижесінде, соның ішінде ең ірісі – Ашура операциясы, Ирак үкіметінің бақылауында.