Кіріспе

Басра губернаторындағы порт қаласы, Ирак.

Умм Каср (أم قصر, сондай-ақ Um qasir, Um qasser, Um Qasr деп транслитерацияланады. Курд:ئومقەسڕ , Ûmqêsir) – Ирактың оңтүстігіндегі порт қаласы. Ол арналанған Хаур-аз-Зубайр каналында орналасқан, бұл Хаур-Абд Алла эстуарийінің бөлігі және Парсы шығанағына алып келеді. Ол Кувейт шекарасынан шағын шығанақпен бөлінген. 1991 жылғы Персия шығанағы соғысынан бұрын, су жолы арқылы салынған көпір портты Кувейтке қосып тұрды.

Ауылдан портқа

Умм Каср бастапқыда шағын балық аулау қаласы болған, бірақ жағалауда терең су портын салып, сауда мен жұмыс орындарын дамытудан бұрын бірнеше рет әскери порт ретінде пайдаланылды. Бұл жердің б.з.б. 325 жылы Ұлы Александрдың Месопотамияға түскен орны болғаны айтылады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастар онда уақытша порт құрып, Совет Одағына жөнелтілетін жабдықты түсірді. Соғыстан кейін ол қайтадан ұмытылғандай болды, бірақ король Фейсал II үкіметі 1950 жылдары онда тұрақты порт құруға тырысты. 1958 жылғы Ирак революциясынан кейін Умм Касрда әскери-теңіз базасы ашылды. Порт 1961 жылы Ирак басшысы генерал Абдул Карим Касем құрды. Ол Ирактың жалғыз "терең су" порты ретінде қызмет етуі және Иранмен шекараны белгілейтін, даулы Шатт әл-Араб су жолына тәуелділікті азайту мақсатында салынды. Порт құрылысын Батыс Германия, Швеция және Ливан компанияларының консорциумы жүзеге асырды, сондай-ақ Басра және Бағдатқа дейін темір жол тартылды. Порт 1967 жылдың шілдесінде жұмысын бастады.

Иран-Ирак соғысы

Иран-Ирак соғысы кезінде (1980-1988) оның маңызы артты, себебі соғыс барысында шығыстағы басқа порттарға қол жеткізу қиын болды. 1986 жылы ирандық әскерлер әл-Фау түбегін басып алғаннан кейін Умм Каср портына қауіп төнді, бірақ порт жауға түспеді.

Перс шығанағындағы соғыс

Портқа қол жеткізу 1990 жылы Парсы шығанағындағы соғысқа себеп болған Кувейтпен аумақтық даудың бір бөлігі болды. Екі ел де Умм Касрға апаратын шығанақтың меншігін және жақын орналасқан Кувейттің Бубиян және Варба аралдарын бақылауды даулады. Соғыс кезінде порт бомбаланды, содан кейін шығанақтың бақылауы Кувейтке берілді және шекара бойында үлкен траншея мен құм үйірмесі салынды. Ирак үкіметі шекара өзгерістерін қабылдамады және портқа жақын Кувейт аумағына талап етуді жалғастырды. Ирак үкіметі Саддам Хусейнге қарсы соғыстан кейінгі көтерілістерді қолдағандығы үшін Басралықтарды экономикалық тұрғыдан жазалау мақсатында көптеген сауда-саттықтарды Басрадан Умм Касрға көшірді.

АҚШ бастаған шабуыл

Умм Каср 2003 жылғы 21 наурызда Иракқа басып кіру кезіндегі алғашқы маңызды әскери операциялардың бірі болды. Портқа шабуылды британдық Корольдік теңіз жаяу әскерлері, АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің 15-ші экспедициялық бөлімі және поляк GROM әскерлері бастап кетті, бірақ ирактық күштер күтпегендей күшті қарсылық көрсетті, бұл аймақты қорғаушылардан тазару үшін бірнеше күнге созылған шайқас қажет болды. Австралиялық Су астындағы нысандарды тазарту тобы, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің және Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің Су астындағы нысандарды тазарту бөлімшелері су жолын тазартып, қайта ашқаннан кейін, Умм Каср ирактық азаматтарға гуманитарлық көмек жеткізуде маңызды рөл атқарды. 2003 жылдың наурыз айының соңында Ұлыбритания Парламентінің Өкілдер палатасында өткен пікірсайыста британдық қорғаныс министрі Джефф Хун Умм Касрды Ұлыбританияның оңтүстігіндегі Саутгемптон қаласымен салыстырды. Бұл салыстыру әскерлердің арасында күмәнмен қабылданды. Британдық сарбаздың сөзін көптеп келтірді: "Сыра да жоқ, проституция да жоқ, және адамдар бізге оқ атып жатыр. Бұл Портсмут сияқты". 2006 жылдың қаңтар айында Иракта 100-ші британдық сарбаз қаза тапты. Корпорал Гордон Притчард қаладағы бомба жарылысынан көз жұмды. Америкалық Әуе күштерінің әскери қызметшісі Дерек Мохамед Адас 2013 жылы АҚШ Конгресі кітапханасының «Ардагерлер тарихы» жобасына берген сұхбатында Букка лагеріндегі соғыс кезіндегі тәжірибесі мен айналасындағы аймақтың кедейлігін баяндады.

Климат

Умм Касрда шөлді климат басылады. Қыста жауын-шашын жаздағыдан артық болады. Кёппен-Гейгер климат классификациясы бойынша BWh. Умм Касрдағы орташа жылдық температура шамамен жылына ... жауын-шашын түседі.

Мемлекеттік қызметтер

2003 жылғы соғысқа дейін Умм Касрда 13 бастауыш мектеп (төрт ұлдарға, төрт қыздарға және бес аралас) болған, екі орта мектеп ұлдарға арналған, ал бес орта мектеп (екі ұлдарға, бір түнгі мектеп ұлдарға және екі қыздарға) болған. Қалада бір ғана аурухана болды. Бүгінде Умм Каср қауымдастықтарының халқы шамамен 55 000 адамды құрайды. Қалада жоғары білім беру қызметтері жетіспейді, сондықтан студенттердің көпшілігі 57 шақырымдай қашықтықтағы Басра қаласындағы жалғыз мемлекеттік университетке немесе Әл-Зөбейр аймағындағы Техникалық институтқа барады. Дегенмен, қала тұрғындарының көпшілігі Еуропалық Одаққа, Канадаға және Австралияға көшіп кеткен. Қала көпмәдениетті қауымдастыққа ие, ал көршілес Кувейтпен және теңіз арқылы шекаралар қаланың порты екенін түсінуге адамдарға көмектеседі.

Спорт

Футбол Умм Касрдағы жастар арасында ең танымал спорт түрі. Көптеген жергілікті командалар бар, бірақ Басра қаласының орталығындағы Мақел портындағы "Порт Кулп" командасына ең көп қолдау көрсетіледі. Кей жастар шығанақ суларында жүзумен шұғылданады, сондай-ақ кейбір адамдар жүгіру спортына ден қойып жатыр. Мемлекеттік мектептерде қыздардың спортқа қатысуы шектеулі.

Темір жол желісі

Ирак Республикасының басты темір жолының бір тармағы Шоуаиба түйісінен (Басраның жанында) Хаур аз Зубайр порты арқылы Үмм Қасрды Басраға қосып тұр.

Әуежай

Умм Касрда азаматтық авиацияға арналған әуежай бар, оның ICAO коды ORUQ.

Ғимараттар мен құрылыстар

Умм Касрда 492 метрлік (1614 фут) биіктіктегі хабар тарату мұнарасы бар.