Кіріспе

Ирактықтар (العراقيون; Сирия: ܥܡܐ ܥܝܪܩܝܐ; Түрікше: Iraklılar) – Ирак елінен шыққан халық. Ирак арабтары – Ирактағы ең ірі этникалық топ, одан кейін Ирак күрдтері, содан кейін Ирак түрікмендері – елдің үшінші ірі этникалық тобы. Зерттеулер көрсеткендей, Месопотамия арабтары, Ирак халқының басым көпшілігін құрайды, генетикалық тұрғыдан Арабия түбегіндегі басқа араб халқынан ерекшеленеді. 2021 жылы халық саны 43 533 592 деп есептелді. Түрікмендер (4,5-6 миллион), ассириялықтар (0,5 миллион), езидтер (500 000), армяндар, батпақтық арабтар және шабақтар (250 000). Басқа азшылықтар: мандалар (3000), ромалар (50 000) және черкестер (2000). Ең көп қолданылатын тілдер – Месопотамия араб тілі, күрд тілі, ассириялық сирия тілі және ирак түрікмен тілінің диалектілері. Иракта тұратын әртүрлі этно-діни топтардың пайыздық көрсеткіштері әр түрлі дереккөздерде әртүрлі болып келеді, себебі соңғы Ирак халық санағы 30 жылдан астам бұрын өткізілген. 2020 жылы Иракта жаңа халық санағы өткізу жоспарланған, бірақ ол COVID-19 пандемиясының салдарынан кейінге жылдырылды. Ол 2022 жылдың қарашасына ауыстырылды, бірақ 2023 жылдың соңғы тоқсанында өткізу жоспарланған «электрондық ұлттық халық санағы» арқылы тағы да кейінге жылдырылды.

БҰҰ-ның бағалауы

ЖылТуылғандар саны (жыл сайын)Өлгендер саны (жыл сайын)Табиғи өсім CBR1CDR1NC1IMR1Жалпы туылу көрсеткіші Өмір күтілуі (жыл)1950  259 000  142 000  117 00045.725.120.6222.06.2038.981951  270 000  137 000  133 00046.723.823.0210.26.4040.651952  293 000  136 000  157 00049.423.026.4199.16.8442.201953  297 000  134 000  163 00048.822.026.8188.56.8443.711954  297 000  130 000  167 00047.620.826.7178.56.7645.211955  267 000  123 000  144 00041.719.222.5169.06.0046.581956  271 000  117 000  154 00041.417.823.6160.16.0047.881957  220 000  107 000  113 00032.916.016.9151.64.8049.211958  224 000  101 000  123 00032.914.818.1143.74.8050.411959  252 000  101 000  151 00036.414.621.8136.35.3051.031960  257 000  98 000  159 00036.313.922.4129.45.3052.621961  289 000  100 000  189 00039.713.826.0123.15.8053.411962  352 000  105 000  247 00047.114.033.0117.26.8754.331963  363 000  109 000  254 00046.914.032.8111.86.9054.951964  373 000  110 000  263 00046.713.832.9107.46.9355.631965  384 000  109 000  275 00046.413.233.2102.16.9556.621966  395 000  109 000  286 00046.212.833.497.76.9757.351967  408 000  108 000  299 00046.112.233.893.57.0058.371968  422 000  110 000  312 00046.112.034.189.97.0558.781969  438 000  110 000  328 00046.211.634.686.07.1059.321970  450 000  110 000  340 00045.811.234.682.67.0860.191971  461 000  109 000  352 00045.410.734.779.07.0660.911972  471 000  110 000  362 00044.810.434.476.07.0161.391973  481 000  109 000  372 00044.310.034.273.06.9662.031974  492 000  117 000  375 00043.710.433.470.46.9360.901975  500 000  116 000  384 00043.010.033.067.76.8861.461976  508 000  108 000  400 00042.39.033.364.66.8163.721977  516 000  108 000  408 00041.68.732.962.16.7564.231978  525 000  110 000  416 00041.08.532.459.86.6964.401979  536 000  110 000  426 00040.48.332.157.76.6364.791980  546 000  128 000  418 00040.09.430.655.76.5761.501981  560 000  143 000  417 00039.810.129.653.86.5159.331982  573 000  143 000  429 00039.59.929.652.16.4559.731983  586 000  144 000  442 00039.49.729.750.56.3960.061984  607 000  147 000  460 00039.59.629.949.16.3360.221985  620 000  148 000  472 00039.19.329.747.76.2560.681986  626 000  149 000  477 00038.89.229.646.46.1860.871987  642 000  151 000  491 00038.59.029.545.36.1061.181988  662 000  184 000  477 00038.810.828.049.26.0257.471989  683 000  187 000  495 00039.110.728.453.35.9458.241990  708 000  190 000  518 00039.410.628.852.25.8858.441991  707 000  153 000  554 00039.58.531.046.25.8162.521992  722 000  123 000  599 00039.36.732.641.15.7266.711993  744 000  125 000  619 00039.16.632.640.35.6466.901994  782 000  133 000  649 00038.76.632.139.75.5366.741995  796 000  138 000  658 00038.06.631.439.15.4066.461996  810 000  142 000  668 00037.46.630.938.45.2966.391997  835 000  150 000  685 00037.46.730.737.95.2465.841998  853 000  156 000  697 00037.06.830.336.95.1565.491999  873 000  154 000  719 00036.76.530.236.35.0666.182000  891 000  152 000  740 00036.36.230.135.64.9566.822001  905 000  154 000  752 00035.66.029.634.94.8467.032002  916 000  156 000  759 00035.06.029.034.24.7167.082003  937 000  175 000  761 00034.66.528.133.64.6265.642004  963 000  186 000  776 00034.66.727.932.94.5865.032005  975 000  193 000  782 00034.06.727.332.34.4864.842006  998 000  213 000  785 00033.87.226.631.64.4463.592007  976 000  210 000  766 00033.67.226.430.84.3763.552008  972 000  193 000  779 00033.56.726.830.14.3464.942009  1 019 000  184 000  836 00033.76.127.629.34.3666.452010  1 071 000  183 000  888 00034.35.928.428.64.4367.062011  1 132 000  182 000  950 00035.15.629.427.74.5467.662012  1 159 000  184 000  974 00034.65.529.126.94.4868.022013  1 192 000  191 000  1 001 00033.85.428.426.24.3868.252014 1 216 000  190 000 1 026 00033.15.227.925.24.2868.912015  1 193 000  187 000  1 006 00031.65.026.624.54.0969.442016  1 168 000  199 000  970 00030.25.125.023.73.9068.992017  1 146 000  184 000  962 00028.94.624.323.03.7370.412018  1 154 000  174 000  980 00028.44.324.122.43.6671.512019  1 168 000  179 000  989 00028.14.323.821.83.6071.582020  1 179 000 223 000  957 00027.75.222.521.03.5569.122021  1 192 000  207 000  985 00027.44.822.620.33.5070.38
CBR = жалпы туылу көрсеткіші (1000 адамға); CDR = жалпы өлім көрсеткіші (1000 адамға); NC = табиғи өсім (1000 адамға); IMR = нәресте өлімі (1000 туған балаға)

Тұқым қуалайтын жастың орташа көрсеткіші 1997-2006

Жас топтары 1997 2006 15–19 56.2 68 20–24 210 187 25–29 276.2 221 30–34 257.9 188 35–39 196.5 136 40–44 101.4 56 45–49 31 9 Барлығы 1,128.2 865 ТФР 4.3

Туылған кездегі өмір сүру ұзақтығы

Жалпы халықтың 0 жастағы орташа өмір сүру ұзақтығы. КезеңӨмір сүру ұзақтығы (жылдар)1950–195537.91985–199064.31955–196044.91990–199567.41960–196550.91995–200069.11965–197056.42000–200568.91970–197559.52005–201068.01975–198061.72010–201569.21980–198559.0

Демографиялық статистика

Келесі демографиялық статистика, басқаша көрсетілмесе, ЦРУ-ның Дүниежүзілік фактілер кітабынан алынған.

Жас құрамы

0–14 жас: 39,01% (ерлер 8 005 327/әйелдер 7 674 802)
15–24 жас: 19,42% (ерлер 3 976 085/әйелдер 3 829 086)
25–54 жас: 33,97% (ерлер 6 900 984/әйелдер 6 752 797)
55–64 жас: 4,05% (ерлер 788 602/әйелдер 839 291)
65 жастан жоғары: 3,55% (ерлер 632 753/әйелдер 794 489) (2018 ж. бағасы)

Халық санының өсу қарқыны

2,5% (2018 ж. бағаланған)

Туудың жалпы көрсеткіші

30 туыс / 1000 адам (2018 ж. шамамен)

Өлім-жітімнің жалпы көрсеткіші

3,8 қайтыс/1000 адам (2018 ж. бағасы)

Тұқым қуалаушылықтың жалпы көрсеткіші

3,94 бала әйел басына (2018 ж. шамамен)

Таза көші-қон деңгейі

-1,1 көшіп келуші/1000 тұрғын (2018 ж. шамамен)

Қалалық даму

Қала халқы: жалпы халықтың 70,5% (2018)
Қалалану деңгейі: жылына 3,06% өсім (2015–2020 шамамен)

Жыныстық қатынас

туылған кезде: 1,04 еркек/әйел
0–14 жас: 1,04 еркек/әйел
15–24 жас: 1,04 еркек/әйел
25–54 жас: 1,02 еркек/әйел
55–64 жас: 0,91 еркек/әйел
65 жас және одан жоғары: 0,8 еркек/әйел
жалпы халық саны: 1,02 еркек/әйел (2017 ж. бағасы)

Ана өлімінің көрсеткіші

50 өлім / 100 000 тірі туған (2015 ж. бағасы)

Сәбилер өлім-жітімі

жалпы халық саны: 1000 тірі туған балаға 37,5 өлім
еркек: 1000 тірі туған балаға 40,6 өлім
әйел: 1000 тірі туған балаға 34,2 өлім (2018 ж. бағалау бойынша)

Туылған кездегі өмір сүру ұзақтығы

жалпы халық: 74,9 жыл
ерлер: 72,6 жыл
әйелдер: 77,2 жыл (2018 ж. бағасы)

Контрацепция таралу деңгейі

5,15% (2011)

Денсаулық сақтау шығыстары

ЖІӨ-нің 5,5% (2011)

Дәрігерлердің тығыздығы

0,85 дәрігер/1000 адам (2014)

Ауруханалық төсек тығыздығы

1,4 төсек/1000 адам (2014)

Семіздік ересектердегі таралу көрсеткіші

3,04% (2016)

5 жасқа дейінгі балалардың салмағы аз

8,5 % (2011)