Кіріспе
Ирактықтар (العراقيون; Сирия: ܥܡܐ ܥܝܪܩܝܐ; Түрікше: Iraklılar) – Ирак елінен шыққан халық. Ирак арабтары – Ирактағы ең ірі этникалық топ, одан кейін Ирак күрдтері, содан кейін Ирак түрікмендері – елдің үшінші ірі этникалық тобы. Зерттеулер көрсеткендей, Месопотамия арабтары, Ирак халқының басым көпшілігін құрайды, генетикалық тұрғыдан Арабия түбегіндегі басқа араб халқынан ерекшеленеді. 2021 жылы халық саны 43 533 592 деп есептелді. Түрікмендер (4,5-6 миллион), ассириялықтар (0,5 миллион), езидтер (500 000), армяндар, батпақтық арабтар және шабақтар (250 000). Басқа азшылықтар: мандалар (3000), ромалар (50 000) және черкестер (2000). Ең көп қолданылатын тілдер – Месопотамия араб тілі, күрд тілі, ассириялық сирия тілі және ирак түрікмен тілінің диалектілері. Иракта тұратын әртүрлі этно-діни топтардың пайыздық көрсеткіштері әр түрлі дереккөздерде әртүрлі болып келеді, себебі соңғы Ирак халық санағы 30 жылдан астам бұрын өткізілген. 2020 жылы Иракта жаңа халық санағы өткізу жоспарланған, бірақ ол COVID-19 пандемиясының салдарынан кейінге жылдырылды. Ол 2022 жылдың қарашасына ауыстырылды, бірақ 2023 жылдың соңғы тоқсанында өткізу жоспарланған «электрондық ұлттық халық санағы» арқылы тағы да кейінге жылдырылды.
The Iraqi people (العراقيون; ; Syriac: ܥܡܐ ܥܝܪܩܝܐ; Turkish: Iraklılar) are people originating from the country of Iraq. Iraqi Arabs are the largest ethnic group in Iraq, followed by Iraqi Kurds, then Iraqi Turkmen as the third largest ethnic group in the country. Studies indicate that Mesopotamian Arabs, who make up the overwhelming majority of Iraq's population, are genetically distinct from other Arab populations in the Arabs of the Arabian peninsula. The population was estimated to be 43,533,592 in 2021 Turkmen (4.5 6 million), Assyrians (0.5 million), Yazidis (500,000), Armenians, Marsh Arabs, and Shabaks (250,000). Other minorities include Mandaeans (3,000), Roma (50,000) and Circassians (2,000). The most spoken languages are Mesopotamian Arabic, Kurdish, Assyrian Syriac and Iraqi Turkmen dialects. The percentages of different ethno religious groups residing in Iraq vary from source to source due to the last Iraqi census having taken place over 30 years ago. A new census of Iraq was planned to take place in 2020, but this was postponed due to the COVID 19 pandemic. It was rescheduled to November 2022 but was postponed again with an "electronic national population census" planned in the last quarter of 2023.
БҰҰ-ның бағалауы
ЖылТуылғандар саны (жыл сайын)Өлгендер саны (жыл сайын)Табиғи өсім CBR1CDR1NC1IMR1Жалпы туылу көрсеткіші Өмір күтілуі (жыл)1950 259 000 142 000 117 00045.725.120.6222.06.2038.981951 270 000 137 000 133 00046.723.823.0210.26.4040.651952 293 000 136 000 157 00049.423.026.4199.16.8442.201953 297 000 134 000 163 00048.822.026.8188.56.8443.711954 297 000 130 000 167 00047.620.826.7178.56.7645.211955 267 000 123 000 144 00041.719.222.5169.06.0046.581956 271 000 117 000 154 00041.417.823.6160.16.0047.881957 220 000 107 000 113 00032.916.016.9151.64.8049.211958 224 000 101 000 123 00032.914.818.1143.74.8050.411959 252 000 101 000 151 00036.414.621.8136.35.3051.031960 257 000 98 000 159 00036.313.922.4129.45.3052.621961 289 000 100 000 189 00039.713.826.0123.15.8053.411962 352 000 105 000 247 00047.114.033.0117.26.8754.331963 363 000 109 000 254 00046.914.032.8111.86.9054.951964 373 000 110 000 263 00046.713.832.9107.46.9355.631965 384 000 109 000 275 00046.413.233.2102.16.9556.621966 395 000 109 000 286 00046.212.833.497.76.9757.351967 408 000 108 000 299 00046.112.233.893.57.0058.371968 422 000 110 000 312 00046.112.034.189.97.0558.781969 438 000 110 000 328 00046.211.634.686.07.1059.321970 450 000 110 000 340 00045.811.234.682.67.0860.191971 461 000 109 000 352 00045.410.734.779.07.0660.911972 471 000 110 000 362 00044.810.434.476.07.0161.391973 481 000 109 000 372 00044.310.034.273.06.9662.031974 492 000 117 000 375 00043.710.433.470.46.9360.901975 500 000 116 000 384 00043.010.033.067.76.8861.461976 508 000 108 000 400 00042.39.033.364.66.8163.721977 516 000 108 000 408 00041.68.732.962.16.7564.231978 525 000 110 000 416 00041.08.532.459.86.6964.401979 536 000 110 000 426 00040.48.332.157.76.6364.791980 546 000 128 000 418 00040.09.430.655.76.5761.501981 560 000 143 000 417 00039.810.129.653.86.5159.331982 573 000 143 000 429 00039.59.929.652.16.4559.731983 586 000 144 000 442 00039.49.729.750.56.3960.061984 607 000 147 000 460 00039.59.629.949.16.3360.221985 620 000 148 000 472 00039.19.329.747.76.2560.681986 626 000 149 000 477 00038.89.229.646.46.1860.871987 642 000 151 000 491 00038.59.029.545.36.1061.181988 662 000 184 000 477 00038.810.828.049.26.0257.471989 683 000 187 000 495 00039.110.728.453.35.9458.241990 708 000 190 000 518 00039.410.628.852.25.8858.441991 707 000 153 000 554 00039.58.531.046.25.8162.521992 722 000 123 000 599 00039.36.732.641.15.7266.711993 744 000 125 000 619 00039.16.632.640.35.6466.901994 782 000 133 000 649 00038.76.632.139.75.5366.741995 796 000 138 000 658 00038.06.631.439.15.4066.461996 810 000 142 000 668 00037.46.630.938.45.2966.391997 835 000 150 000 685 00037.46.730.737.95.2465.841998 853 000 156 000 697 00037.06.830.336.95.1565.491999 873 000 154 000 719 00036.76.530.236.35.0666.182000 891 000 152 000 740 00036.36.230.135.64.9566.822001 905 000 154 000 752 00035.66.029.634.94.8467.032002 916 000 156 000 759 00035.06.029.034.24.7167.082003 937 000 175 000 761 00034.66.528.133.64.6265.642004 963 000 186 000 776 00034.66.727.932.94.5865.032005 975 000 193 000 782 00034.06.727.332.34.4864.842006 998 000 213 000 785 00033.87.226.631.64.4463.592007 976 000 210 000 766 00033.67.226.430.84.3763.552008 972 000 193 000 779 00033.56.726.830.14.3464.942009 1 019 000 184 000 836 00033.76.127.629.34.3666.452010 1 071 000 183 000 888 00034.35.928.428.64.4367.062011 1 132 000 182 000 950 00035.15.629.427.74.5467.662012 1 159 000 184 000 974 00034.65.529.126.94.4868.022013 1 192 000 191 000 1 001 00033.85.428.426.24.3868.252014 1 216 000 190 000 1 026 00033.15.227.925.24.2868.912015 1 193 000 187 000 1 006 00031.65.026.624.54.0969.442016 1 168 000 199 000 970 00030.25.125.023.73.9068.992017 1 146 000 184 000 962 00028.94.624.323.03.7370.412018 1 154 000 174 000 980 00028.44.324.122.43.6671.512019 1 168 000 179 000 989 00028.14.323.821.83.6071.582020 1 179 000 223 000 957 00027.75.222.521.03.5569.122021 1 192 000 207 000 985 00027.44.822.620.33.5070.38
CBR = жалпы туылу көрсеткіші (1000 адамға); CDR = жалпы өлім көрсеткіші (1000 адамға); NC = табиғи өсім (1000 адамға); IMR = нәресте өлімі (1000 туған балаға)
Тұқым қуалайтын жастың орташа көрсеткіші 1997-2006
Жас топтары 1997 2006 15–19 56.2 68 20–24 210 187 25–29 276.2 221 30–34 257.9 188 35–39 196.5 136 40–44 101.4 56 45–49 31 9 Барлығы 1,128.2 865 ТФР 4.3
Туылған кездегі өмір сүру ұзақтығы
Жалпы халықтың 0 жастағы орташа өмір сүру ұзақтығы. КезеңӨмір сүру ұзақтығы (жылдар)1950–195537.91985–199064.31955–196044.91990–199567.41960–196550.91995–200069.11965–197056.42000–200568.91970–197559.52005–201068.01975–198061.72010–201569.21980–198559.0
Демографиялық статистика
Келесі демографиялық статистика, басқаша көрсетілмесе, ЦРУ-ның Дүниежүзілік фактілер кітабынан алынған.
Жас құрамы
0–14 жас: 39,01% (ерлер 8 005 327/әйелдер 7 674 802)
15–24 жас: 19,42% (ерлер 3 976 085/әйелдер 3 829 086)
25–54 жас: 33,97% (ерлер 6 900 984/әйелдер 6 752 797)
55–64 жас: 4,05% (ерлер 788 602/әйелдер 839 291)
65 жастан жоғары: 3,55% (ерлер 632 753/әйелдер 794 489) (2018 ж. бағасы)
15 24 years: 19.42% (male 3,976,085/female 3,829,086)
25 54 years: 33.97% (male 6,900,984/female 6,752,797)
55 64 years: 4.05% (male 788,602/female 839,291)
65 years and over: 3.55% (male 632,753/female 794,489) (2018 est.)
Халық санының өсу қарқыны
2,5% (2018 ж. бағаланған)
Туудың жалпы көрсеткіші
30 туыс / 1000 адам (2018 ж. шамамен)
Өлім-жітімнің жалпы көрсеткіші
3,8 қайтыс/1000 адам (2018 ж. бағасы)
Тұқым қуалаушылықтың жалпы көрсеткіші
3,94 бала әйел басына (2018 ж. шамамен)
Таза көші-қон деңгейі
-1,1 көшіп келуші/1000 тұрғын (2018 ж. шамамен)
Қалалық даму
Қала халқы: жалпы халықтың 70,5% (2018)
Қалалану деңгейі: жылына 3,06% өсім (2015–2020 шамамен)
rate of urbanization: 3.06% annual rate of change (2015–20 est.)
Жыныстық қатынас
туылған кезде: 1,04 еркек/әйел
0–14 жас: 1,04 еркек/әйел
15–24 жас: 1,04 еркек/әйел
25–54 жас: 1,02 еркек/әйел
55–64 жас: 0,91 еркек/әйел
65 жас және одан жоғары: 0,8 еркек/әйел
жалпы халық саны: 1,02 еркек/әйел (2017 ж. бағасы)
0–14 years: 1.04 male(s)/female
15 24 years: 1.04 male(s)/female
25 54 years: 1.02 male(s)/female
55–64 years: 0.91 male(s)/female
65 years and over: 0.8 male(s)/female
total population: 1.02 male(s)/female (2017 est.)
Ана өлімінің көрсеткіші
50 өлім / 100 000 тірі туған (2015 ж. бағасы)
Сәбилер өлім-жітімі
жалпы халық саны: 1000 тірі туған балаға 37,5 өлім
еркек: 1000 тірі туған балаға 40,6 өлім
әйел: 1000 тірі туған балаға 34,2 өлім (2018 ж. бағалау бойынша)
male: 40.6 deaths/1,000 live births
female: 34.2 deaths/1,000 live births (2018 est.)
Туылған кездегі өмір сүру ұзақтығы
жалпы халық: 74,9 жыл
ерлер: 72,6 жыл
әйелдер: 77,2 жыл (2018 ж. бағасы)
male: 72.6 years
female: 77.2 years (2018 est.)
Контрацепция таралу деңгейі
5,15% (2011)
Денсаулық сақтау шығыстары
ЖІӨ-нің 5,5% (2011)
Дәрігерлердің тығыздығы
0,85 дәрігер/1000 адам (2014)
Ауруханалық төсек тығыздығы
1,4 төсек/1000 адам (2014)
Семіздік ересектердегі таралу көрсеткіші
3,04% (2016)
5 жасқа дейінгі балалардың салмағы аз
8,5 % (2011)