Кіріспе
Музыка жанры
Танзаниялық хип-хоп, көптеген адамдар Танзанияның хип-хоп қауымдастығынан тыс Бонго Флава деп атайды, түрлі дыбыстарды қамтиды, бірақ ол әсіресе ауыр синтезатор рифтерімен және танзаниялық поп музыканың енгізілуімен ерекшеленеді. Бонго Флаваның қазіргі дамыған, жеке поп қозғалысы ретінде "хип-хоп" терминімен сипаттала беруіне бола ма, әлде ол өз алдына жеке қозғалыс емес пе деген пікірталас бар. Бұл, хардкор рэптен немесе, мысалы, X Plastaz тобының Масаи хип-хопынан (олар дыбысы мен стилі үшін Масаи тайпасының дәстүрін негізгі орталыққа қояды) ерекшеленетін өзіндік дыбысты дамыта бастаған кезде туындады. Танзаниялық хип-хоп Бонго Флава жанрының дыбысына әсер етті. Танзаниялық хип-хоп дыбыс және лирика тұрғысынан әлемдік хип-хоптың көптеген элементтерін сақтайды, ал суахили тіліндегі "ubongo" (ми) сөзінен туындаған Бонго Флава хип-хопты, үнді фильмдерін, тарабы, музик ва данси және денсхолл ырғақтарын біріктіреді. Бұл 1980-ші жылдары Танзания жасөспірімдерінің американдық хип-хопқа қызығушылық танытуымен басталды. Бастапқыда олар американдық ырғақтарды алып, оларға рэп оқыды. Жастар рэп орындаған сайын Танзаниядағы хип-хоп дәстүрлі және жергілікті хип-хоп сахнасының қосылған түріне айналды. Соның нәтижесінде Шығыс Африканың басқа да адамдары қызығушылық танытты.
to Bongo Flava by many outside of Tanzania's hip hop community, encompasses a large variety of different sounds, but it is particularly known for heavy synth riffs and an incorporation of Tanzanian pop. There is some debate over whether Bongo Flava, which has emerged as a defined pop movement, can really still be qualified under the overarching term "hip hop" and not a movement unto itself, when it is beginning to develop a distinctive sound that differs from hardcore rap or, for example, the Maasai Hip hop of X Plastaz, who use the tradition of the Maasai tribe as the focal point for their sound and style. Tanzanian hip hop influenced the sound of the Bongo Flava genre. While Tanzanian hip hop retains many of the elements found in hip hop globally in terms of sound and lyricism, Bongo flava, derived from the Swahili word "ubongo" (meaning brains), incorporates hip hop, Indian filmi, taraab, muzik wa dansi, and dancehall beats. It all began in the 1980s when Tanzanian teenagers were really interested in the American hip hop scene. At first, they took American beats and rapped to them. As the youth rapped, the hip hop in Tanzania began to develop into a mix of traditional and localized hip hop scene. As a result, it began a wave of interest from other people in Eastern Africa.
Бонго Флава
Бонго Флаваның "Бонго" атауының этимологиясы суахили тілінен шыққан, әдетте ми, зерде, шеберлік мағынасын білдіреді, бірақ сонымен қатар ақылдан адасқандықты да білдіруі мүмкін. "Бонго" – "Убонго" сөзінің күшейтілген түрі, суахили тілінде "Ми жұрттары" дегенді білдіреді. "Флава" – суахили тілінде "дәм" деген мағынаны береді. Ремми Онгала Танзанияның ең әйгілі музыканты атанды және ағылшын әншісі Питер Габриэльмен бірлесіп жұмыс істеу арқылы әлемдік деңгейде танымал болды.
Бонго Флаваның музыка стилі
Bongo Flava/Fleva Танзаниялық хип-хоп болып табыла ма, жоқ па деген мәселе көп талқыланды. Көптеген ғалымдар мен журналистер Bongo Flava мен хип-хопты бір-бірінің орнына қолданса да, көптеген Bongo Flava және хип-хоп әртістері арасында айырмашылықтар бар. Bongo flava Танзаниялық хип-хоптан суахили тіліндегі жылдам ырғақтар мен ұйқастармен алынған. "Bongo Flava" атауы суахили тілінде "ақыл" деген мағына беретін "ubongo" сөзінен шыққан. "Bongo" – Дар-эс-Саламның лақап аты, онда өмір сүру үшін ақыл керек екенін білдіреді. Ол уақыт өте келе дамып, американдық рэп, R&B, хип-хоп элементтерін бірегей суахили стилімен үйлестірді. Американдық мәдениет сияқты, Танзаниялық хип-хоп мәтіндері мен мәдениеті де саяси мәселелерді қамтиды – ВИЧ, кедейлік, сыбайлас жемқорлық, сондай-ақ өмір, қарым-қатынастар, ақша, қызғаныш және махаббат туралы әңгімелейді. Bongo Flava – афробит пен араб әуендерінің, денсхолл мен хип-хоп биттерінің және суахили тіліндегі мәтіндердің қоспасы. Ол 1980-ші жылдары Танзания жастары АҚШ-тағы хип-хоп көрінісіне қызығып, рэпке бастаған кезде пайда болды. Олар музыкаға өзіндік ерекшеліктерін, ырғақтарын және тақырыптарын жылдам қосты. Жанр тез танымал болды және Шығыс Африкадағы ең көп сатылатын музыкалық жанрға айналды. Көптеген адамдар бұл Танзаниялықтардың американдық мәдениет пен стильді ғана иеленгені деп санайды, бұл американдықтандыру идеясымен байланысты. 1990-жылдардың басында жанр дамыған кезде "кисвацентрикалық" тұжырым пайда болды. Әртістер музыканы "жергіліктілендіруге" басталды, яғни Танзанияға тән мәселелерді көтерді және ақырында суахили тілін қолданды, ол өзінде көптеген әлемдік ықпалдарды қамтиды. Биттер американдық хип-хоп үлгілерінен органикалық синтезделген биттерге ауысты, олар көбінесе жергілікті ырғақтар мен дыбыстарды қамтиды. Бұл "кисвацентрикалық" рэп суахили поэзиялық дәстүрін жалғастырады, онда өзін-өзі білдіру үшін сөз ойындары, теңеулер және ұйқастар қолданылады. Көптеген әртістер әндері мен стильдерінде американдық поп-мәдениетті немесе гангста-рэпті қайталаудың орнына суахили идеялары мен мәдениетін қолдануға тырысады. Сондай-ақ, ағылшын тілінде аз ғана сөздері бар суахили тіліндегі альбомдар олардың тілінің халықаралық деңгейде танылуына көмектеседі. АҚШ-тың гангстерлік рэперлерінің танымал имиджі мен Оңтүстік Африка, Еуропа және Конго аймағындағы топтардың радио мен теледидарда көбейген эфир уақыты Танзаниялық рэперлерді шикі стильге итермеледі. Осылайша, Танзаниялық рэпте суахили тілін қолдану гип-хоптың кең ауқымды идеяларын алып, оларды Африка рэп мәдениетінің жергілікті контексіне енгізуге көмектеседі. Сондықтан, ең көп сатылатын хардкорлық рэпке тәуелді жандар көбінесе Дар-эс-Салам сияқты Танзанияның кедей аймақтарынан шығады, онда сәттілікке жету мүмкіндігі ұлттық мақтаныштан бас тартудан гөрі маңызды болуы мүмкін. Бұл мәселедегі рэп тақырыптарының бірі – әйелдерді объективті көрсету, ол ашық емес формалардан гөрі көбірек сатылатын болса да, көптеген танзаниялықтардың қабылдаған исламдық идеалдарына қайшы келеді. Дегенмен, қарапайым стильдер Танзанияның қала жастарына ұнайды, мысалы, Out Here Records компаниясының мәліметінше, LWP Majitu рэп тобы "қатты және күшті мәтіндерімен" танымал. Танзанияның кедей немесе жақсы жағдайдағы аймақтарында рэп әртістері үшін дәстүрлі мен жаңа, жергілікті мен жаһандық арасындағы дұрыс тепе-теңдікті сақтау маңызды.
Танзанияда хип-хоптың пайда болуы
Танзаниядағы хип-хоп мәдениеті 1980-жылдардың басында және ортасында, негізінен жер асты қозғалысы ретінде басталды. Осы кезеңде промоутерлер мен әртістер қарапайым жабдықтарды қолданып, уақытша студияларда музыканы жазып, көшіруге мәжбүр болды. Дар-эс-Саламның жұмысшы табының кедей аудандары емес, қаланың салыстырмалы түрде жақсы жағдайдағы аудандарында жер асты рэпі қалыптасты. Бұл аудандарда достар, туыстар және саяхат мүмкіндіктері арқылы Батыс әлеміне қол жеткізу оңай болды. Қызығы, рэп алғаш рет Танзанияның «орта тап» жастарының арасында танымал болды. Бұл жастар біраз білім алған, ағылшын тілін білген және музыканы пошта арқылы жіберуге болатын шет елде таныстары бар еді. Хип-хоп танзаниялық жастарға қоғамға деген ашу-ызаларын білдіруге мүмкіндік берді. Осы хип-хоптың жанкүйерлері «африкалық американдық тілді суахили және жергілікті көше сөйлеу тілдерімен ("Кихуни") біріктіретін, трансмәдени, көптілді және көпұлтты жаһандық хип-хоп қауымдастығына қатысу арқылы» бонго флаваның қалыптасуында маңызды рөл атқарды. 1990-жылдары танзаниялық хип-хоп жер асты құбылысынан коммерциялық қабылданған модельге айналып, жұмысшы жастарының да қолжетімділігіне ие болды. Алғашқы танзаниялық рэптер ағылшын тілінде болды, бірақ жанр дамыған сайын кейбір рэперлер суахили тілінде рэп жаза бастады. Музыкалық өнер көрсетулер, әсіресе Yo Rap Bonanza байқауы олардың музыкасының негізгі алаңы болды. YRB байқауын үнді саудагерлері ұйымдастырды және ол Дар-эс-Саламнан тыс рэперлердің де қатысуына мүмкіндік берді. Салех Дж және Эзи Б сияқты әртістер осы байқауда өнер көрсетті. Бұл танзаниялықтарға хип-хопқа қолжетімділікті шектеді, ал алғашқы әртістер оны шет елдегі байланыстар арқылы естіп білді. Доласол немесе Балузи (Ахмед Дола) сияқты жас рэперлер үшін «бұл тек көңіл көтеру үшін болды, ақшаға қатысы жоқ». Рап музыкасы АҚШ және Оңтүстік Африканың алғашқы хип-хоп әртістеріне қарасты, жоғары және орта таптың ойын-сауығы болды. Білім беру олардың қаржылық және әлеуметтік табысқа жету жолы деп есептелді, ал алғашқы рэперлер көбінесе ағылшын тілінде рэп жазып, американдық әндер мен музыкаларын пайдаланды. Африканың осы музыка жанрына назар аударуы танзаниялық хип-хоп үшін үлкен жетістік болды. Танзания музыка тарихында еркек бонго флава әртісі алғаш рет Kora African Music Awards сыйлығына ұсынылды. АЙша Амбване (АЙ) 2005 жылы Шығыс және Орталық Африканың ең үздік әртісі номинациясына ие болды. Африка музыкасының жүлдесіне осы жанрдың қосылуы осы музыканың қысқа мерзім ішінде қаншалықты дамығанын көрсетеді. Қазіргі уақытта хип-хоп тек элитаның музыкасы ғана емес, сонымен қатар төменгі таптың және кедейлердің маңызды дауысы болып табылады. Хип-хоп төменгі таптың дауысы, өйткені ол оларға елдегі кез келген жағдайға қатысты сезімдерін білдіруге мүмкіндік береді. Бұл, сонымен қатар, жақсы экономикалық жағдайға қол жеткізуге және кедейліктен шығуға жол ашады. Бірақ, Лемел айтқандай, «осы сахна мен өлеңдерде ашу мен алшақтық сезімімен қатар, ел ішінде немесе одан тыс жақсы өмір сүруге деген қалау бар». Кез келген жағдайда, Танзанияның төменгі табысы бар азаматтары хип-хопты елдегі кедейлердің өмір салтын көрсету және экономикалық жағдайын жақсарту үшін пайдаланады. Мысалы, әртіс Балузи жақында ХИВ/СПИД-ке шалдыққан кедей танзаниялық балалармен бірге жұмыс істеді, олардың қиын жағдайын көрсететін ән жазды. «Хали дуни» әні Дар-эс-Саламдағы музыкалық чарттарда көтеріліп, бірнеше фильмдерде көрсетілді. Журналист Генри Букуру (Cxteno Allstar) рэп музыкасы Танзаниядағы хип-хоп мәдениетіне ең үлкен әсер еткенін айтты. Мпонжика Танзаниядағы хип-хоп мәдениетінің төрт негізгі элементін былай сипаттады: брейк-данс (b-boying), граффити өнері, ди-джейлік және рэп. Ди-джейлер байқауы хип-хоптың пайда болуын білдірді, әсіресе Занзибарда, онда осы байқаулар тікелей эфирде бейресми қоғамдық орындарда (мектеп бітіру кештері, пикниктер, үй кештері) көрсетілу үшін теледидар болды. Бонго Флавадан көптеген әртістер пайда болды, олардың барлығын атау мүмкін емес. Танзаниялық «Доктор Дре» - бұл, әрине, Мистер II, ол қазір зейнеткерлікке шыққан алғашқы Bongo Flava жұлдызы. Мистер II Танзанияда жеке әртіс ретінде танылады, бірақ екі топ Bongo Flava индустриясын иеленді, атап айтқанда «TMK» және «East Coast». «TMK» - бұл Дар-эс-Саламның ең кедей аудандарының бірі - Темеке. Осы қаланың бөлігінде Жұма Нейчур немесе Gangwe Mobb сияқты ең радикалды және сыншыл топтар тұрады. «East Coast» - бұл қаланың жақсы бөлігінде, Упангада тұратын орта және жоғары таптың рэперлері. Бұл рэперлер көбінесе өмірдің жақсы жақтары туралы рэп жазады және олардың музыкасы көбінесе коммерциялық музыкамен салыстырылады. Жұма Нейчур өзінің елі және біртілдік сезімі туралы рэп жазады. Оның музыкасы ағынмен өтеді және синтезаторлық барабанмен сүйемелдейді. Жұма Нейчур өзінің рэпінде әңгіме айту стилін қолданады.
Бастапқы формацияға еліктеу
Танзания, африкалық ел, еуропалық отарлау тарихымен ерекшеленеді. Отарланған немесе қысымға ұшыраған мәдениет отарлаушылардың немесе қанаушылардың белгілі бір мәдени формаларын (музыкалық стильдер, сән және т.б.) қабылдағанда биліктің жасырын динамикасы туралы ұзаққа созылған пікірталас бар. Танзаниядағы хип-хоп американдық хип-хоптың еліктеуі ме, американдық мәдени үстемдікке ие болуды білдіре ме? Әлде әртістер американдық хип-хоптың өзіне ұнайтын кейбір элементтерін, басқа да (мысалы, танзаниялық, конголық, жапондық немесе кубалық) мәдени ықпалдардың арасында алып, содан кейін мүлдем жаңа, өзіне тән нәрсені жасай ма? Бұл әрқашан бір-бірін жоққа шығара ма? Алекс Перулло, жазушы және Род-Айлендтегі Брайант колледжінің профессоры былай дейді: «Кейбіреулер батыстан келетін хип-хоп сияқты барлық музыка жергілікті мәдениетті және жергілікті идеяларды, жергілікті музыкалық трендтерді жояды дейді. Бұл сөздердің бір бөлігі рас, бірақ мен мәдени империализмнің шынымен орын алып жатқанын айтудан тартынар едім. Танзанияда көптеген әртістер АҚШ-тағы адамдар сияқты киінеді. Олар FUBU киімдерін киіп, кең шалбар киіп, Нью-Йорк Янкис бас киімдерін тағады. Бірақ бұл мәселе поп музыканың ерте кезеңінде болды. Олар ағылшын тілінде ән шырқады және американдық мәселелер туралы ән айтты. Бірақ қазір суахили тілінде ән шырқатын әртістер бар, олар суахили тіліндегі мәселелер, танзаниялық мәселелер, өз елдерімен байланысты мәселелер туралы ән шырқайды. Сондықтан танзаниялық жеке басын ескерсек, олар американдық мәдениеттен, еуропалық мәдениеттен немесе басқа африкалық мәдениеттерден алған нәрселері бар, бірақ бұл жергілікті трендтердің жойылуын білдірмейді. Негізгі жанрлар әлі де бар. Жоғалып кетпейді. Бұл жанрлардың өсуіне жеткілікті орын бар, әрқайсысы әртүрлі аумақты алып жатыр. Әлемдік хип-хопты зерттейтін әрбір елде қайталап тұратын пікірталас бар сияқты: шын мәнінде нағыз не? Танзаниядағы Bongo Flava бүкіл әлемдегі музыка элементтерін, негізінен американдық хип-хоп сахнасының мәдени элементтерін (яғни стиль, көзқарас) алады. Танзаниялық жастар еуропалық стильге қарап, оны еліктейтіндей. Музыка суахили тілінде шығарылады, сондықтан шетелдік хип-хоп мәдениеттері Bongo Flava өнімінің кірісі сияқты көрінеді, бірақ бұл соңғы «шығыс» оның бөліктерінің жиынтығынан өзгеше. Өзін нағыз әнші ретінде таныту үшін танзаниялық хип-хоп американдық «гангста» рэп үлгісін еліктей бастады, ол агрессия мен зорлық-зомбылықты романтикалық сипатқа ие етті. Алайда Танзанияда хип-хоп дамыған сайын, ол осы прецеденттен баяу ауысып кетті. Танзаниядағы қылмысты экономикалық қажеттіліктің нәтижесі деп қарайды және оны қатты жек көреді, ал ұрылар қоғамнан бірден аластатылады немесе көшеде «әділ жазаға» ұшырайды. Шындығында, bongo flava суахили тіліндегі «ubongo» сөзінен шыққан, бұл «ми» дегенді білдіреді, бұл Дар-эс-Саламда өмір сүру үшін ми қажет дегенді білдіреді. Бұл құндылықтарды түсіндіру американдық «гангста» рэппен жіберілген хабарға қайшы келеді. Сонымен қатар, Дар-эс-Саламдағы бандиттер Американың ішкі қалаларында апат тудыратын есірткі сатушы ірі бандиттермен бірдей емес. Ислам діні халықтың өмірінде маңызды рөл атқаратын аймақта өмірге деген бос көзқарасты және Америкадағы коммерциялық табысқа жеткен рэп әнінде әйелдерге деген қарапайым көзқарасты қабылдау қиын. Нәтижесінде «гангста» рэп Танзанияда кеңінен танымал бола алмады, бірақ «гангста» рэп кейде альбом сатуда немесе радиода өзін көрсетеді. Танзаниялық хип-хоп музыкасы бір кездері басқа мәдениеттердің еліктеуімен байланысты болуы мүмкін, бірақ Bongo Flava дамыған сайын, оның дыбысы Танзанияға көбірек тән болады. Хип-хоптың екінші буыны пайда болғаннан кейін, жаңа, ерекше африкалық дыбыстар көбірек қолданылды, соның ішінде «muziki wa dansi, taarab және үнді фильмдері». Көптеген қоғамдардың болуынан, Танзанияның өз мәдениеті туралы пікірі ажыратылған. Танзанияда батыс мәдениетінің және заманауилықтың қызығып, «оларға ұқсағысы» келетін жастар бар. Танзаниялық жастар хип-хоп арқылы екі әлемнің ең жақсысын біріктіреді. Олар Америка мен Еуропаның хип-хоп стильдерін еліктеп, өздерінің африкалық мұралары мен мәдениеттерін жарқыратуға мүмкіндік береді. Олар әндерінде және бейнефильмдерінде өз ана тілінде ежелгі салт-дәстүрлердің қалдықтарын бейнелейді. Қазірден бар еліктеудің және өзінің стилінің үйлесімі Танзаниялық хип-хопты шынымен ерекше етеді.
[Some say] all this music that is coming from the West such as hip hop is destroying local cultures and local ideas, and local musical trends. And to some extent, there is a little bit of truth in that, although I would hesitate to say that cultural imperialism is actually happening There are a lot of artists in Tanzania who do dress exactly like the people that they see from the United States. They wear the FUBU clothing, they wear the baggy pants, they wear the New York Yankees hats But the problem with that is this is very early in the pop music They sang in English, and sang about American issues. But now we have artists singing [in] Swahili, and they sing about Swahili issues, about Tanzanian issues, about issues that are very much identified with their country So I think as far as Tanzanian identity is concerned, yes, there are certain things that they're going to keep borrowing from American culture or European culture, or other African cultures, but this doesn't mean that there's going to be assorted eradication of local trends the main genres are still there. There not disappearing. There's room enough for all these genres to grow, and they each occupy different areas. There seems to be a debate that is consistently repeated in every single country in which global hip hop is studied, what is truly authentic? Bongo Flava in Tanzania borrows elements from music all over the world, mainly cultural elements (i. e. style, attitude) from the American hip hop scene. There is a sense that Tanzanian youth look up to the European styles which they apparently mimic. The music is produced using Swahili which makes it seem like the foreign hip hop cultures are the inputs to the output that is Bongo Flava, but this final "output" is different from the sum of its parts. In an effort to appear authentic, much of Tanzanian hip hop began imitating the American model of "gangsta" rap, romanticizing aggression and violence. However, as hip hop evolved in Tanzania, it has slowly diverged from this precedent. Crime in Tanzania is seen as a result of economic need and is very much frowned upon, with wezi, or thieves, becoming instant targets for outcasting by the community or falling victim to "instant justice" on the streets. In fact, bongo flava originates from the Swahili word "ubongo" meaning brains, an implication that it takes brains to survive in Dar es Salaam. This interpretation of values conflicts the message sent out by American "gangsta" rap. Furthermore, the gangs in Dar es Salaam share few of the same characteristics of the large drug dealing gangs wreaking havoc in inner city America. In a region where Islam plays a strong role in the lives of the general populace, it is difficult to incorporate the vain outlook on life and the condescending attitude towards women so prevalent in commercially successful rap in America. Consequently, "gangsta" rap has not achieved widespread popularity in Tanzania, although "gangsta" rap will occasionally reveal itself in album sales or on the radio. Tanzanian hip hop music could have been associated with mimicry and copying from other cultures at one point, but as Bongo flava becomes more developed, its sound will become more and more authentic to Tanzania. Already with a second generation of hip hop artists emerging new, uniquely African sounds have been used more, including "muziki wa dansi, taarab, and Indian filmi." Due to the presence of multiple societies, Tanzania has a torn perspective of its own culture. There are youth in Tanzania that are entranced with Western culture and modernization enough to want to "become like them" (the West). Through hip hop, Tanzanian youth combine the best of both worlds. They mimic United States and European styles of hip hop, while still allowing their own African heritage and culture to shine through. Using their native language, they often portray remnants of ancient rituals in the singing and videos. The imitation of already existing forms of hip hop combined with their own style allows Tanzanian hip hop to be truly unique.
Танзания қоғамындағы рөлі
Танзания мәдениеті 1967 жылы президент Джулиус К. Ньереренің «Аруша декларациясын» қабылдады, онда «Уджамаа» немесе туыстық қатынастар туралы айтылған. Сол кездегі социалистік мемлекет болғандықтан, бұл декларация сыбайлас жемқорлық саясатты тоқтатуға шақырды және жаһандық империалистерден қорғауға уәде берді. Хип-хоп – Танзания ұлтын құру жобасын қалыптастырған күш. Ұлттық музыка саясаты сияқты мәдени саясаттар Танзания халқының біртұтас мәдениетін қалыптастыру мақсатымен құрылды. Осы саясаттардың нәтижесінде суахили топтары пайда болып, жанды ойын-сауық саласы дамыды. Алайда, хип-хоп пен рэп музыкасының тууы 1980 жылдарға дейін күткен. Ньеререден кейінгі саясаткерлердің «уджамаа» ұғымын ұмытуы және жұмыссыздық пен кедейліктің өсуі нәтижесінде, жастар үшін көркемдік өрнек беруге мүмкіндік туды, ол жер асты қозғалысы ретінде қалыптасты. Оңтүстік Африка және Бразилия сияқты елдерде хип-хоптың дамуы халықтың төменгі топтары арасында болса, Танзанияда хип-хоп батыс мәдениетіне қолжетімділігі жоғары орта және элиталық топтар арасында кең таралды. Бұл жастардың бірлесуіне, сенімділік пен өзіне сенімділік қалыптастыруына мүмкіндік берді, қоғамдағы рэперлерге қатысты тараған ашу мен зорлық-зомбылық стереотипінен қашып, олардың өзіне деген сенімін арттырды. Сондай-ақ, олардың осындай қысымға тап болатындары жалғыз емес екенін сезінуге көмектесті. Питер Ремес зерттеулерінде музыканың қай жерде жасалғанына қарамастан – жергілікті мекенде немесе шетелде, оның қалалық жастардың өмірі мен өрнегімен тығыз байланысты екенін анықтады. Бұл сонымен қатар Танзания сияқты елдердегі ауызша дәстүрлерге негізделген ортаға айналды. Бұл Дар-эс-Саламда кең таралған «мчирику» деп аталатын көшедегі ойын-сауықтарда көрінеді. «Мчирику» – Дар-эс-Салам, Жағалау және Морогоро аймақтарындағы кедей аудандарда танымал музыка стилі. Оның қайталанатын, жылдам ырғақтары Танзанияның бай адамдарына ұнамайды. «Мчирику» музыкасы кішкентай портативті клавиатура, таяқтармен соққыланатын ескі банкалар, барабандар мен сыбызғылармен орындалады. «Мчирику» әндері әлеуметтік мәселелерге қатысты өткір сынға толы. Танзаниялық хип-хоптың көптеген жағымды хабарларды жеткізгені белгілі. Музыка әлеуметтік мәселелер мен жағдай туралы ақпаратты газеттер, радио және басқа да ақпарат құралдарына қарағанда әлдеқайда тиімді жеткізеді. Танзаниялық рэперлер жастар арасындағы СПИД-ке қарсы күрес және есірткіге қарсы науқандар сияқты әлеуметтік мәселелер бойынша үкіметтік емес ұйымдармен бірлесіп жұмыс істейді. Мұндай үкіметтік емес ұйымдар білім берудің осы түрін насихаттау үшін құрылған, ол «Edutainment» деп аталады, яғни білімді халықтық мәдениетпен үйлестіріп, жастарға тиімді жеткізу. Шығыс Африкадағы әйел рэперлерге сәттілікке қол жеткізу қиынға соқты. Танзаниядағы БАҚ әйел суретшілерді, «қоғамдық кеңістікте гендерлік перспектива мен қарсы пікір ұсына алатын» деп қабылдауға асықпады. Әйел рэперлердің ең үлкен қиындығы – MC-лік қызметінің еркектерге тән екені және хип-хоптың бандиттік және зорлық-зомбылықпен байланысты деген стереотиптерді жоңқыту қажеттігі. Сидни Лемлдің сөзіне сәйкес, әнде әйелдер туралы ашық мәтін болса, ол Танзания теледидарында сирек көрсетілді. Үкімет бұл мәселеде маңызды рөл атқарады. Осы және соңғы абзацта айтылған басқа да жағымсыз факторлар әйел суретшілердің өсуіне кедерілді. Сондықтан автордың «Шығыс Африкада суахили тілінде рэп орындайтын әйелдердің саны аз» екеніне таң қалмауы заңды. Танзанияның танымал әйел суретшілерінің қатарында Dataz, Lade Lou, Bad Gear, SJ және Aunt Su бар. Осылайша, хип-хоптың дұрыс емес түсінігі және үкіметтің ықпалы осы жағдайға үлкен әсер етеді деп айтуға болады.
Іс-шаралар мен ұйымдар
Танзанияда хип-хоп мәдениетін дамытуға бірнеше ұйымдар мен шаралар пайда болды. Олардың ішінде (қазір тоқтатылған) Hip Hop Kilinge (Cypher) апталық шарасы бар, ол жастарды Дар-эс-Саламдағы New Msasani клубына өнер көрсетулерге, жарыстарға және білім беру семинарларына жинады. Арушада Hip Hop NGO Okoa Mtaa (Көшелерді сақтайық) түрлі хип-хоп элементтеріне, мысалы, өлең жазу өнері мен фотосуретке бағытталған, тұрақты хип-хоп фестивальдері мен шеберлік сабақтарын ұйымдастырады. Хип-хоп әртісі Фид Кю бірнеше хип-хоп жобаларын ұйымдастырды, соның ішінде FidStyle Fridays сұхбат бағдарламасы, Poetry Addiction ашық микрофондық шарасы және жас суретшілерге арналған Hip Hop Дарасасы (сабақ). Lyricist Lounge, кейін The Lounge деп аталған, Шамса Сүлеймен мен Нью-Йорк тумасы FetJen құрды және болашақ және танымал суретшілер үшін ай сайын ашық микрофон кештерін өткізді.
Бонго Флава және АИТВ/СПИД
Хип-хоп ВИЧ/СПИД туралы хабардарлықты арттырудың маңызды құралы ретінде пайдаланылды. Сидни өзінің мақаласында Танзаниялық рэпер Дулли Сайкс және оның 2001 жылы шығарған «Nyambizi» (суахили тілінде «керемет әйел» деген мағынаны білдіреді) атты әнін атады. Әннің мәтіні қорғанышсыз жыныстық қатынас туралы айтады, сондықтан көптеген радиостанциялар оны эфирге беруден бас тартты. Музыкадағы жыныстық тақырыптардың кең таралғандығы Танзанияда қызу дау тудырды, себебі халықтың 12-15% ВИЧ немесе СПИД жұқтырған деп есептеледі. Жауап ретінде көптеген әртістер хип-хопты СПИД эпидемиясына назар аудару және жастарға қауіпсіз жыныстық қатынас тәжірибелерін үйрету үшін қолдана бастады. «Иши» (суахили тілінде «тіршілікке ие болу» деген сөз) – қауіпсіз жыныстық қатынасты насихаттауға көмектесетін, үкімет тарапынан қолдау көрсетілетін ұйымның атауы. «Біздің басты мақсатымыз – ұялмастан, серігіңізбен жыныстық қатынастан бас тарту, адал болу немесе презерватив пайдалану туралы ашық сөйлесу», – дейді Ишидің аймақтық үйлестірушісі Насоро Али. Али былай қосады: хип-хоп – Танзаниядағы хип-хоп ортасына қатысатын, бірақ оқу-жазу білімі жоқ жастарға жетіп, оларға әсер етудің тиімді тәсілі. Масай дәстүріне, хип-хоп элементтеріне және X Plastaz сияқты жұлдыздардың еңбегіне негізделген хип-хоп Танзанияда және Африканың басқа елдерінде маңызды хабарды таратуға қолданылуда.
Bongo Records компаниясы
Bongo Records компаниясы Танзанияның хип-хоп/Бонго Флава өнерінде өте ықпалды тұлғаға тиесілі. Пол Маттисс, P Funk Majani деген атпен де таныс, Bongo Records компаниясының иесі ғана емес, сонымен қатар талантты продюсер, ол осы музыка жанрының қалыптасуына зор үлес қосты. Ол Танзаниядағы Kili Music Award сыйлығында үш рет «Жыл продюсері» атағын жеңіп алды. Матисс 2005 және 2006 жылдары «Жыл альбомы», 2005 және 2006 жылдары «Жыл әні» және 2006 жылы «Ең жақсы хип-хоп альбомы» сияқты марапаттарды жеңіп алды. Ол Танзанияның ең көрнекті Бонго Флава продюсері деп есептеледі және P. Funk жанрының негізін қалаушылардың бірі ретінде танылады.
Суа рапы
Суахили рапы, Swah Rap деп аталады, 1990 жылдардың басында дамуға көшті. Көптеген белгілі әртістерден құралған Kwanza Unit тобының жетекшілігімен Swah Rap танзаниялық тақырыптарды рэп өнеріне енгізуге ұмтылды. Kwanza Unit Африка Бамбаатаның Zulu Nation ұйымының үлгісімен Куанзиан ұлтын құрды. Куанзиан ұлты музыка арқылы позитивті ойларды жеткізуге тырысты. Бұл әртістер дәстүрлі тілдік ойындарды, көркем ойларды және ұйқастарды танзаниялық тақырыптармен үйлестіріп, жұмысшы табының қанаушылығына қарсы күресті және шынайы танзаниялық мәдениетті дамытуға атсалысты. Дегенмен, шындығында көптеген Swah Rap тректері американдық "gangsta rap" сөздерімен және тақырыптарымен толып кеткен. Белгілі Swah Rap әртістері: Villain Gangsters, Tribe X, Riders Posse, K singo және Abbas Maunda.
Танзаниялықтардың американдық рэп музыкасына көзқарасы
Сэм Стиглида сияқты рэперлер: "Америкалық рэперлер өте қауқымды нәрселер – ішімдік, есірткі, әйелдерге қарсы зорлық-зомбылық, американдық қаралардың бір-бірін өлтіруі туралы айтады. Африкалық рэп африкалық болып қала берсін және бұзылмасын деп үміттенемін". Танзаниялықтар АҚШ-ты зорлық-зомбылық пен қылмысты романтизациялайтын агрессивті ел деп қарастырады, ал Танзания мұндай зорлық-зомбылық пен қылмысты романтизациялаудан бас тартады. Танзаниялықтар қылмысты ашкөздік емес, экономикалық қажеттілік деп санайды, және қылмыскерге айналған адамдар қоғамнан мүжіл болу қаупіне тап болады. Танзаниялықтар мәдени империализмді мойынсұнуға мәжбүр ету үшін шектеулі коммуникацияға негізделген, символдық зорлық-зомбылық түрі деп қарастырады.