Кіріспе

Бони Принц Чарлидің жалғыз баласы Шарлотта Стюарт, Олбэни герцогинясы (29 қазан 1753 – 17 қараша 1789) – Якобит үміткері, принц Чарльз Эдвард Стюарттың ("Бони Принц Чарли" немесе "Жас үміткер") заңды емес қызы және нәресте шағынан аман қалған жалғыз баласы. Оның анасы Клементина Уокиншоу, ол 1752 жылдан 1760 жылға дейін принцтің сүйіктісі болды. Көп жылдық зорлық-зомбылықтан кейін Клементина оны тастап, Шарлоттаны өзімен бірге алып кетті. Шарлотта өмірінің көп бөлігін француз монастырьларында өткізді, әкесінен алыс болды, ол оған қамқорлық жасаудан бас тартты. Отау құруға мүмкіндігі болмағандықтан, ол өзі де заңды емес балалары бар әйелге айналып, Бордо архиепископы Фердинанд де Роханды сүйіктісі етіп алды. Ол 1784 жылы әкесімен қайта табысып, оны заңдастырып, Якобит ақсүйектерінде Олбэни герцогинясы титулын берді. Балаларын анасына қалдырып, әкесінің соңғы жылдарында оның күтушісі және серігі болды, одан екі жыл өтпей қайтыс болды. Оның үш баласы құпия өмір сүрді; алайда, принц Чарльз Стюарттың жалғыз немерелері ретінде, олардың тегі 20 ғасырда ашылғаннан бері Якобиттердің қызығушылығын тудырды.

Патшалық ата-аналар

Шарлотта Стюарт 1753 жылғы 29 қазанда Льеж қаласында Карл мен оның сүйіктісі Клементина Уолкиншоудың отбасында дүниеге келді. Карл мен Клементина 1745 жылғы Якобит көтерілісі кезінде танысты, ол Франциядан Шотландияға Англия, Шотландия және Ирландия тақтарын күшпен қайтарып алуға тырысқанда келді, оны оның атасы Джеймс II және VII 1689 жылы жоғалтқан еді. Клементина Барроухиллдің Джон Уолкиншоудың он қызының ең кішісі болды. Уолкиншоулар Барроуфилд және Камалахи жерлеріне ие болды, ал оның әкесі Гласгоудың бай саудагеріне айналды (Колтон тоқыма ауылын құрды). Дегенмен, ол сонымен қатар епископальдық протестант және 1715 жылғы көтерілісте ханзаданың әкесі үшін соғысқан, Шеррифмуир шайқасында тұтқындалған, Стирлинг қамалынан қашып, континенттік Еуропаға қашқан Якобит болды. 1752 жылы ол Клементинаның Дюнкеркте қаржылық қиындыққа тап болғанын естіп, оған көмектесу үшін 50 луи д’ор жіберді, содан кейін сэр Генри Горингті Гентке шақырып, онымен сүйіктісі ретінде бірге тұруын өтінді. Клементинаны "жаман әйел" деп сипаттаған Горинг, оны "проституткадан да жаман" пайдаланғанына шағымданып, көп ұзамай Карлдың қызметінен кетті. Алайда, 1752 жылдың қарашасына қарай Клементина Карлмен бірге тұрып, келесі сегіз жыл бойы оның сүйіктісі болып қала берді. Жұбайлар Льежге көшіп, онда олардың жалғыз баласы Шарлотта 1753 жылғы 29 қазанда дүниеге келді және Льеждегі Нотр-Дам-де-Фонтс шіркеуінде католик дініне шомылдырылды.

Әкесімен ажырасу (17601783)

Принц пен Шарлоттаның анасының арақатынасы апатты болды. Шарль олар бірге тұра бастағанда көңілі тоңған, ашулы алкоголик еді, және ол Клементинаға зорлық көрсетіп, оны қатты қызғанышпен иеленді,—сонымен қатар, ақсүйек үйдің кіші ұлы ретінде шіркеуге кіргендіктен, заңды түрде үйлене алмады. Одан үш бала дүниеге келді: екі қызы – Мари Виктория мен Шарлотта, соңынан ұлы Чарльз Эдвард. Оның балалары құпия сақталды және 20 ғасырға дейін көбіне белгісіз болып қалды. Шарлотта Францияны тастап Флоренцияға кеткенде, балаларын, ал ол әлі де ұлының тууынан жазылып жатқанда, анасына тапсырды, және олардың бар екенін көбі білмеді, әрине, әкесі де білмеді.

Әкесімен татуласу

Тек Луизамен баласыз некесі аяқталғаннан кейін және Чарльз ауыр сырқатқа шалдыққан соң ғана ол Шарлоттаға қызығушылық танытты. Ол қазір отызда еді және жеті жасынан бері әкесін көрмеген еді. 1783 жылдың 23 наурызында ол өсиетін өзгертіп, оны мұрагері етіп белгіледі, ал бір аптадан кейін заңдастыру актісіне қол қойды. Бұл акт оны өзінің заңды қызы деп мойындап, оның жеке мүлігіне ие болу құқығын берді, және ол Франция королі Людовик XVI-ға жіберілді. Генри Стюарт болса, заңдастыру актісінің дұрыс еместігіне және мұрагерлікке кедеріл келтіретініне қарсы шықты. Людовик XVI ақыры актіні бекітіп, оны Париж Парламентіне тіркеді, бірақ бұл 1787 жылдың 6 қыркүйегінде ғана болды. 1784 жылдың шілдесінде әйелі Луизаға заңды түрде ажырасуға рұқсат берген Чарльз, қызына "ma chère fille" деп хат жазды. Хатта ол Шарлоттаны Флоренцияға шақырды, ол енді сонда тұрып жатқан еді. Ол 1784 жылдың 5 қазанында Флоренцияға келді. Қараша айында ол оны Гуаданни сарайында Албания герцогинясы ретінде орналастырды.

Әкесінің серігі

Шарлотта 1784 жылы әкесімен бірге тұруға келгенде, ол денсаулығы нашарлаған, маскүнем еді. Ол оның физикалық күйін жиренішті деп тапты, ол психикалық деградациядан зардап шегіп, саяхат үшін арба қолданды. Дегенмен, ол Шарлоттаны қоғамға енгізіп, анасының әйгілі Собиска зергерлік бұйымдарын киюге мүмкіндік берді. Ол үнемі, бірақ нәтижесіз, жақымсыз әкесінен зергерлік бұйымдар немесе ақша сұрады; бірақ бұл, басымен, анасы мен балаларының әл-ауқаты туралы алаңдаушылықтан туындаған болуы мүмкін. Флоренцияға келгеннен кейін бір ай ішінде ол әкесін Клементинаны қамтамасыз етуге көндірді. Осы кезде Шарлоттаның өзі де денсаулығы нашарлап, "бауырдың бітелуінен" әкесінен кейін екі жыл өткен соң қайтыс болатын ауруға шалдықты. Шынында да, Флоренцияға келгеннен кейін көп ұзамай, денесінде пайда болған ісік оны киімдерін өзгертуге мәжбүр етті. Биограф Дуглас осы шамада бір келуші оны былай деп сипаттады:

өте қара терілі, мықты денелі, ірі терілі, әйелдік тартымдылық пен әсемдікке қарағанда еркектік батылдығы бар, бірақ мінез-құлқы оңай және қарапайым, сөзділікке және кокетрия рухына толы. Шарлотта анасын қатты сағынды (ол Чарльздың Римге келуге рұқсат беретініне үміттенді) және балаларын, анасына бір жылда 100-ге жуық хат жазды; Ол әкесінің әлеуметтік өмірін ұйымдастыруға, сондай-ақ оның соңғы жылдарында ішімдік ішуін азайтуға көмектесті. Әкесімен Пизада қысқа уақытқа болған кезде, ол Перуджада болған ағасы Генри Стюартқа жеке сапармен барды. Ол Генри мен Чарльз арасында татуласуға қол жеткізді.

Соңғы айлар

1785 жылдың желтоқсанында ол Генри Стюарттың көмегіне жүгініп, Карлді Римдегі Палаццо Мутиге қайтаруға көмектесті. Римге әкесімен бірге келгенде, Папа Рим Шарлоттаны "Албани герцогинясы" деп құрметпен қарсы алды. Римде Шарлотта әкесіне күтім жасап, серігі болды және ол инсульттан қайтыс болғанға дейін, яғни 30 қаңтарда 1788 жылға дейін оның өмірін мүмкін болғанша жеңілдетуге тырысты. Оның осы жол үшін салған құрбаны зор болды – ол Римдегі әкесіне деген анық сезімі мен Парижде қалған анасы мен үш баласына деген махаббаты арасында қиналып жүрді. Кейіннен Чарльз Эдвардтың өмірбаянын жазу үшін оның анасына жазған хаттары табылды.

Балалар

Клементина 1802 жылы қайтыс болғанға дейін Швейцарияның Фрибург қаласында өмір сүрген сияқты, және Шарлоттаның балаларын қасады түрде жасырын тәрбиелеген. Олардың кім екені әртүрлі лақап аттар мен алдаулардың көмегімен жасырылды және тіпті Шарлоттаның егжей-тегжейлі өсиетнамасында да есімдері аталмады, онда тек Клементина және Шарлоттаның Клементинаның "мұқтаж туыстарын" қамтамасыз етуіне деген ниеті туралы айтылған. Балалардың құпия сақталу себебін архиепископ Фердинанд де Рохан мен Шарлоттаның арасындағы, үйленуге тыйым салынған, өте заңсыз қарым-қатынасымен түсіндіруге болады. Ол екі рет үйленген, бірақ баласы болмаған. Шарлоттаның қыздары да баласыз қайтыс болды деп есептелген, ал Пиньинскийдің диссертациясын дәлелдеуі «көбінесе тікелей емес, тіпті ишаралы» деп сипатталған. Рохандар үлкен отбасы болғандықтан, оның көптеген мүшелерін шатастыру оңай. Алайда, Корольдік Стюарт қоғамының бұрынғы төрағасы Пиньинскийдің дәлелдері «нағыз» көрінетінін мәлімдеді, ал теңдестіру редакторы Хью Массингберд оны «күмәнді ең педанттың қанағаттануына жеткілікті мұқият зерттелген дәлел» деп сипаттады. Пиньинскийдің гипотезасын генеалог Мари Луиза Бэкхерст 2013, 2021 және 2023 жылдардағы үш мақаласында сынға алды. Бэкхерст Шарлоттаның екінші қызы, әрқашан Виктория Аделаида деп аталған, 1804 жылдың қараша айында Париждегі Сен-Рохта Наполеонның қызметіндегі әскери дәрігер Пьер Жозеф Мари де Сен-Урсинге үйленгенін дәлелдеді. Неке тіркелімінде Максимилиан мен оның әйелі Клементина Рутвеннің қызы Виктория Аделаида Рохенстарт, оның ағасы Чарльз сияқты ата-аналық ақпарат көрсетілген. Сен-Урсиннен оның ұлы, 1809 жылдың 29 маусымында Парижде дүниеге келген және 1832 жылы Парижде тұрған Теодор Мари де Сен-Урсин туды. Ол 1828 жылы Иссидегі Сен-Сулпиц семинариясына түсіп, сол жылы диаккон болып тағайындалды, бірақ 1838 жылдың 6 тамызында Кастрде, Тарнда 29 жасында қайтыс болды. 1823 жылы оның анасы тағы да үйленді, Буйон герцогының асырап алған ұлының інісі, фрр. Бэкхерст Никорович ханымның іс жүзінде Мари Виктория де Торриньи болғанын және Фердинандтың ағасы, принц де Роханның заңсыз қызы болғанын, сонымен қатар Виктория Аделаиданың туысы екенін және Стюарттан тегі болмағанын тұжырымдады. Пиньинский бұрын Бэкхерстің түсіндірмесі жетпіс жыл өткен соң «қайта құрылған» жойылған құжатқа негізделгенін және Мари Викторияның ұлының тууына куәлік ететін ешқандай құжат жоқ екенін айтқан.