Сара Черчилль: Ұлыбритания патшайымының ықпалды әйелі

Кіріспе

Британдық герцогиня (1660–1744) Сара Черчилль, Марлборо герцогинясы, Миндельхайм ханшайымы, Неленбург графесі (туған есімі Джененс, көптеген қазіргі анықтамаларда Дженнингс деп жазылады; 5 маусым 1660 (Ескі стиль) – 18 қазан 1744), Ұлыбритания королевасы Аннамен тығыз қарым-қатынасы арқылы өз заманының ең ықпалды әйелдерінің бірі болған ағылшын сарайының қызметкері. Марлборо герцогинясының Аннамен қарым-қатынасы мен ықпалы жақсы белгілі болды, ал елдің жетекші тұлғалары Аннаның құрметін алу үмітімен оған жиі көңіл бөлді. Герцогиня күйеуімен, атақты генерал Джон Черчилль, Марлбороның 1-ші герцогымен 40 жылдан астам уақыт бойы «ұзақ және берілген» қарым-қатынаста болды. Аннаның әкесі, король Джеймс II, Даңқты революция кезінде тақтан түсірілгеннен кейін, Сара Черчилль Аннаның өкілі ретінде әрекет етіп, Уильям III және Мэри II билік еткен жылдары оның мүдделерін қорғады. 1702 жылы Уильям қайтыс болғаннан кейін Анна таққа отырғанда, Марлборо герцогы, Годольфиннің 1-графы Сидни Годольфинмен бірге үкіметтің басына келді, бұл оның әйелінің де әсерінен болды. Марлборо герцогы Испан мұрагерлік соғысында соғысып жатқанда, герцогиня оны сарайдағы интригалар туралы хабардар етіп, оның тілектерін және саяси кеңестерін королеваға жеткізді. Герцогиня вигтердің мүддесі үшін талмай күресті, сонымен қатар Бленхайм сарайы сияқты құрылыс жобаларына белсенді түрде қатысты. Қатал мінезді әйел болғандықтан, ол саяси, сарайлық немесе шіркеу тағайындаулары бойынша королевамен келіспеген кезде олардың қарым-қатынасы шиеленісетін. 1711 жылы Аннамен соңғы рет арасы ажырасып, герцог пен герцогиня сарай қызметінен босатылды, ал герцогиня бұрынғы жақын досынан, 1714 жылы қайтыс болған Аннадан ешқандай хабар алмады. Кейін Сара көптеген маңызды тұлғалармен, оның ішінде қызы Генриетта Годольфин, Марлбороның 2-герцогинясы; Бленхайм сарайының архитекторы Джон Ванбру; премьер-министр Роберт Уолпол; король Георг II; және оның әйелі, королева Каролинамен келіспеушіліктерге ұшырады. Марлборо трастынан алған мұрасы оны Еуропадағы ең бай әйелдердің біріне айналдырды. Ол 1744 жылы 84 жасында қайтыс болды.

British duchess (1660–1744)

Sarah Churchill, Duchess of Marlborough, Princess of Mindelheim, Countess of Nellenburg (née Jenyns, spelt Jennings in most modern references; 5 June 1660 (Old Style) – 18 October 1744), was an English courtier who rose to be one of the most influential women of her time through her close relationship with Anne, Queen of Great Britain. The Duchess of Marlborough's relationship and influence with Anne were widely known, and leading public figures often turned their attentions to her, hoping for favour from Anne. The Duchess enjoyed a "long and devoted" relationship with her husband of more than 40 years, the great general John Churchill, 1st Duke of Marlborough. After Anne's father, King James II, was deposed during the Glorious Revolution, Sarah Churchill acted as Anne's agent, promoting her interests during the reigns of William III and Mary II. When Anne came to the throne after William's death in 1702, the Duke of Marlborough, together with Sidney Godolphin, 1st Earl of Godolphin, rose to head the government partly owing to his wife. While the Duke of Marlborough was fighting the War of the Spanish Succession, the Duchess kept him informed of court intrigue and conveyed his requests and political advice to the Queen. The Duchess campaigned tirelessly on behalf of the Whigs, while also devoting herself to building projects such as Blenheim Palace. A strong willed woman, she strained her relationship with the Queen whenever they disagreed on political, court, or church appointments. After her final break with Anne in 1711, the Duke and Duchess were dismissed from court, and the Duchess no longer had any communication with her formerly close friend, who died in 1714. Sarah later had famous disagreements with many important people, including her daughter Henrietta Godolphin, 2nd Duchess of Marlborough; the architect of Blenheim Palace, John Vanbrugh; Prime Minister Robert Walpole; King George II; and his wife, Queen Caroline. The money she inherited from the Marlborough trust left her one of the richest women in Europe. She died in 1744, aged 84.

Неке

1677 жылы Дженнингстің ағасы Ральф қайтыс болды, содан кейін ол және оның қарындасы Фрэнсис Гертфордшир мен Кенттегі отбасылық мүліктерге бірлескен мұрагерлер атанды. Черчилль Кэтрин Седлиден гөрі Сара Дженнингсті таңдады, бірақ екі отбасы да – Черчилльдің де, Дженнингстің де – бұл одаққа қарсы болды, сондықтан олар 1677–78 жылдардың қысында жасырын түрде үйленді. Джон мен Сара Черчилльдер католиктер басымдығы бар сарайда протестанттар болды, бұл олардың саяси адалдығын анықтауда қиындық тудыратын жағдай еді. Неке күні тіркелмесе де, Сараның сарайдағы құрметті қызметін сақтап қалуы үшін, жаңалық тек Йорк герцогинясына және жақын достар тобына ғана жеткізілді. Черчилль жүкті болғанда, олардың некесі ресми түрде жарияланды (1 қазан 1678 ж.), және ол алғашқы баласы Харриетті дүниеге әкелу үшін сарай қызметінен кетті, бірақ Харриет бала кезінде қайтыс болды. Йорк герцогы «Папалық қастандық» шуынан кейін Шотландияға өз еркімен жер аударылғанда, Джон мен Сара онымен бірге жүрді, ал II Карл Джонның адалдығын бағалап, оны Шотландиядағы Эймут бароны Черчилль деп жариялады. Осының нәтижесінде Сара леди Черчилль атанды. Діни шиеленіс азайғаннан кейін Йорк герцогы Англияға оралды, ал Сара 1683 жылы Аннаның үйленуінен кейін Аннаның жеке бөлмесіндегі ханым болып тағайындалды.

Джеймс ІІ билік құрған (16851688)

Джеймс II-нің билігінің алғашқы кезеңі салыстырмалы түрде сәтті болды; католик патшаның қатаң протестанттық, католиктерге қарсы елде билікті орната алатыны күтілмеген еді. Оның үстіне, оның қызы мен мұрагері протестант болды. Бірақ Джеймс ұлттық дінді реформалауға тырысқанда, оған және үкіметіне қарсы халықтың наразылығы күшейді. 1688 жылдың 10 маусымында королева Марияның Рим-католик ұлы және мұрагері Джеймс Фрэнсис Эдвард дүниеге келгені хабарланды, бұл жаңалық көпшілікті алаңдатты. «Өлмес жеті» деп танылған саяси қайраткерлер тобы Джеймстің протестант қызы Марияның күйеуі, Оранж принці Вильгельмді Англияға шақырып, Джеймсті биліктен қуғынға салуды ұсынды. Бұл жоспар тез арада жарияланды. Джеймс әлі де белгілі бір ықпалға ие болды және леди Черчилль мен принцесса Аннаны Уайтхолл сарайындағы Аннаның резиденциясында (Кокпит) үй қамауына алуға бұйрық берді. Олардың күйеулері бұрын Джеймске адал болғанмен, Вильгельм Оранждың жағына шықты. Сара Черчилль естеліктерінде екеуінің тұтқындықтан қалай оңай қашып, Ноттингемге қалай бет бұрғанын айтты. Сара Аннаның қауіпсіздігі үшін қашуға ынталандырғанын мәлімдесе де, ол өзін және күйеуін қорғауға тырысқан болуы мүмкін. Егер Джеймс Оранж принці Вильгельмді шайқаста жеңіп алғанда, ол лорд және леди Черчилльдерді мемлекетке қарсы қылмыс үшін тұтқынға алып, тіпті өлім жазасын беруі мүмкін еді, ал оның қызына осындай жаза бермеуі ықтимал еді. Басқа да мәселелер туындады. 1689 жылы Аннаның қолдаушылары (Марлборолар мен Сомерсет герцогы) оған Уильям мен Марияға тәуелділігін аяқтау үшін 50 000 фунт стерлингтік парламенттік жылдық зейнетақы тағайындауды талап етті. Марлборо графы бұл заң жобасын итермелегені үшін айыпталды, бұл оның сарайдағы жағдайын нашарлатты. Вильгельм оның сұранысына жауап ретінде жеке қордан соманың өзін ұсынды, Аннаның оның кеңдігіне тәуелді болуын қамтамасыз етуді көздеді. Бірақ Анна графша арқылы парламенттік гранттың қайырымдылықтан гөрі сенімдірек екенін айтып, бас тартты. Граф Лондон мұнарасына қамалды. Осы оқиғалар кезінде графшаның жалғыздығы оны Аннамен жақындастырды. Анна Марлбороларға Парламенттен өмір бойына жылына 5000 фунт зейнетақы, сондай-ақ жеке қордан жылына 2000 фунт қосымша зейнетақы ұсынды, олар герцогтікті қабылдады. Марлборо герцогинясы дереу королеваның халаттарын сақтаушысы (патшалық сарайдағы әйелдер атқаратын ең жоғары лауазым), табуреттің күйеуі, жеке қордың сақтаушысы және Виндзордың Ұлы саябағының рейнджері болып тағайындалды. Ол - бұл лауазымды атқарган жалғыз әйел және жеке қордың сақтаушысы болған екі әйелдің бірі. Жеке қордың сақтаушысы ретінде оның орнына оның туысы және бәсекелесі Абигейл Машам, баронша Машам келді. Герцог "Жартер" орденін және армияның генерал-капитаны лауазымын қабылдады. Аннаның билігінің көп бөлігінде Марлборо герцогы Испания мұрагерлік соғысында шетелде болды, ал герцогиня Англияда қалды. Англиядағы ең күшті әйел болғанмен, ол сарайға сирек келді, өзінің жаңа иелігін, Вудсток сарайын (кейінірек Бленхайм сарайының орны) салуды қадағалауды жөн көрді, бұл герцогтың Бленхайм шайқасындағы жеңісінен кейін королева Аннаның сыйлығы болды. Дегенмен, Анна саяси жаңалықтарды хаттар арқылы жіберіп, герцогиняның кеңесін көптеген мәселелерде сұрады. Герцогиня королеваға ойынша келгенін айтумен танымал болды және оған жағымпазданудан бас тартты. Екі әйел жастарында бір-біріне лақап аттар қойған, Анна патшайым болғаннан кейін де оларды қолдана берді: Миссис Фриман (Сара) және Миссис Морли (Анна). Тиімді бизнес-менеджер ретінде герцогиня королеваның жағдайына бақылау жүргізді, оның қаржысынан бастап патшалыққа кіретін адамдарға дейін.

The early reign of James II was relatively successful; it was not expected that a Catholic king could assert control in a fiercely Protestant, anti Catholic country. In addition, his daughter and heir was a Protestant. However, when James attempted to reform the national religion, popular discontent against him and his government became widespread. The level of alarm increased when Queen Mary gave birth to a Roman Catholic son and heir, Prince James Francis Edward, on 10 June 1688. A group of politicians known as the Immortal Seven invited Prince William of Orange, husband of James's Protestant daughter Mary, to invade England and remove James from power, a plan that became public knowledge very quickly. James still retained some influence, and he ordered that both Lady Churchill and Princess Anne be placed under house arrest at Anne's residence (the Cockpit) in the Palace of Whitehall. Both their husbands, though previously loyal to James, had switched their allegiances to William of Orange. In her memoirs, Sarah Churchill described how the two easily escaped captivity and fled to Nottingham:

Although Sarah implied that she had encouraged the escape for Anne's safety, it is more likely that she was protecting herself and her husband. If James had succeeded in defeating Prince William of Orange in battle, he might have imprisoned and even executed Lord and Lady Churchill for treason, whereas it was unlikely he would have condemned his daughter to a similar fate. Other problems also emerged. In 1689, Anne's supporters (including the Marlboroughs and the Duke of Somerset) demanded that she be granted a parliamentary annuity of £50,000, a sum that would end her dependence on William and Mary. The Countess of Marlborough was seen as the driving force behind this bill, creating further ill feeling towards her at court. William responded to the demand by offering the same sum from the Privy Purse to keep Anne dependent on his generosity. However, Anne, through the Countess, refused, pointing out that a parliamentary grant would be more secure than charity from the Privy Purse. The Earl was imprisoned in the Tower of London. The loneliness the Countess suffered during these events drew her and Anne closer together. Anne countered by offering the Marlboroughs a pension of £5,000 a year for life from Parliament, as well as an extra £2,000 a year from the Privy Purse, and they accepted the dukedom. The Duchess of Marlborough was promptly created Mistress of the Robes (the highest office in the royal court that could be held by a woman), Groom of the Stool, Keeper of the Privy Purse, and Ranger of Windsor Great Park. She was the first of only two women ever to be Keeper of the Privy Purse and the only woman ever to be Ranger of Windsor Great Park. As Keeper of the Privy Purse, she was replaced by the only other woman to hold the position: her cousin and rival Abigail Masham, Baroness Masham. The Duke accepted the Order of the Garter as well as the office of Captain General of the army. During much of Anne's reign, the Duke of Marlborough was abroad fighting the War of the Spanish Succession, while the Duchess remained in England. Despite being the most powerful woman in England besides the Queen, she appeared at court only rarely, preferring to oversee the construction of her new estate, Woodstock Manor (the site of the later Blenheim Palace), a gift from Queen Anne after the Duke's victory at the Battle of Blenheim. Nevertheless, Anne sent her news of political developments in letters and consulted the Duchess's advice in most matters. The Duchess was famous for telling the Queen exactly what she thought, and did not offer her flattery. The two women had invented pet names for themselves during their youth which they continued to use after Anne became queen: Mrs Freeman (Sarah) and Mrs Morley (Anne). Effectively a business manager, the Duchess had control over the Queen's position, from her finances to people admitted to the royal presence.

Қатты әсер ету

Бірақ Анна ең жақын досынан мейірімділік пен қайырымдылық күтті. Герцогиня бұл жағынан ашық болған жоқ және Аннаны жиі басып, үстемдік етті. Бір маңызды саяси келіспеушілік герцогиня күйеу баласы Чарльз Спенсер, Сандерлендтің 3-графы, Патшалық Кеңесіне қабылдануын талап еткенде туды. Герцогиня соғыста Марлборо герцогін қолдаған вигтермен тығыз одақтасты, ал вигтер Герцогиняның патшалық сүйіктісі ретіндегі беделін пайдалануға үміттенеді. Анна Сандерлендті тағайындаудан бас тартты. Ол өзінің патшалық құқықтарына қауіп төндіретін радикалды вигтерді ұнатпады. Герцогиня Аннаға сенімді болған 1-ші Годольф графы Сидни Годольфпенгі жақын қарым-қатынасын пайдаланып, соңында мұндай тағайындауларды жасауға қол жеткізді, бірақ Аннаға тікелей әсер етуді жалғастырды. Ол Аннаны өзінің сүйікті саяси партиясына көндіру үшін вигтердің оқу материалдарын жіберді. 1704 жылы Анна Лорд Годольфинге өзі мен Марлборо герцогинясы ешқашан шын дос бола алмайтынына сенетінін айтты.

Жеке басының қақтығысы

Герцогиняның ашық-жарқындығы мен лауазымға немқұрайдылығы, бұрын Анна достығында бағалаған, енді бұзықтық болып көрінді. Герцогиняның елдегі ең беделді екі адаммен – Марлборо герцогымен (оның күйеуі) және Годольфин графымен – тығыз қарым-қатынасы болды. Годольфин герцогиняның жақын досы болғанымен, Анна таққа отырғаннан кейін жоғары лауазымды қызметтен бас тартуды ойлады, тыныш өмір сүруді және Марлборо герцогинясының саяси ықпалынан алыс болуды қалаған. Граф герцогиняны билеп-төстеуші, ішкі іске араласатын және герцог болмағанда не істеу керектігін айтуға талпынатын деп есептеді. Герцогиня, ұлттық және халықаралық саясаттағы ерлер әлеміндегі әйел болса да, әрқашан кеңес беруге, пікірін білдіруге, ашық сынап қарсылық көрсетуге және барлық мүмкін жағдайда өз ойын жеткізуге дайын болды. Дегенмен, оның көптеуге ұнайтын тартымдылығы мен шалқар мінезі болды, және ол кездескендерді әзіл-қалжыңмен қуантуға шебер еді. Бұл, герцогиня Аннаның қайғыға ұшыраған кезде оны жақынға жібермегеніне қарамастан болды. 1708 жылы Аннаның күйеуі, Данияның принці Георг қайтыс болғаннан кейін герцогиня шақырылмастан Кенсингтон сарайына келді және Аннаны принцтің денесімен бірге тапты. Ол жүрексініп қалған королеваны Кенсингтоннан Лондондағы Сент-Джеймс сарайына көшіруді талап етті, бірақ Анна бұл ұсыныстан түбегейлі бас тартты, оның орнына герцогиняға Әбигейл Машамды шақыруды бұйырды. Машамның Аннаға ықпалы күшейіп бара жатқанын білген герцогиня королеваның бұйрығына бағынбады, оның орнына принц Георгтың өліміне қайғырып жатқаны үшін оны кінәлады. Анна ақырында мойынсұнып, Сент-Джеймс сарайына көшірілсе де, герцогиняның беймзалық танытуы оны қатты ренжітті және қарым-қатынастағы шиеленісті күшейтті.

Әбигел Машам: саяси қарсыласы

Герцогиня бұрын кедейленген туысын, сол кезде Әбигейл Хилл деп аталатын, сарайға әкелген болатын, оған қызмет табу ниетімен. Герцогиняның тәтесі Элизабет Хиллдің (Дженнингс) үлкен қызы Абигейл герцогиня алғаш рет оның бар екендігін естігенде, сэр Джон Риверстің Кенттегі қызметшісі болып жұмыс істеді. Герцогиняның атасы сэр Джон Дженнингстің жиырма екі баласы болғандықтан, оның көптеген туыстары болды және олардың бәрін білмеді. Мейірімділік пен отбасылық ынтымақ сезімінен ол Абигейл Хиллге Сент-Олбанстағы өз үйінде жұмыс берді. Кейіннен герцогиня өзінің естеліктерінде Хиллді "барлық жағынан қарындас ретінде" өсіргенін мәлімдеді, дегенмен оның тек өзінің қиын жағдайынан ұялғаннан туысына көмектескендігі туралы пікірлер болды. Хилл сонымен қатар, оның әкесі жағынан, тори көшбасшысы Роберт Харлидің, кейіннен Оксфорд және Мортимердің бірінші графы болған екінші туысы болды. Ол Марлборо герцогинясының үстемдік еткен, ашық, қатал мінез-құлқының қарама-қарсысы еді. Герцогиняның сарайда жиі болмаған кезде Хилл мен Энн жақын болды. Хилл тек ханшайымға Аннаның герцогинядан күткен мейірімділігі мен жанашырлығын беруге ғана емес, сонымен қатар патшайымға саясатты ешқашан қысым жасамады. Анна Хиллдің мақтауына және сүйкімділігіне риза болды. Ол 1707 жылы герцогиняның білмеушілігімен принц Джорджтың төсек бөлмесінің күйеуі Сэмюэл Машаммен Хиллдің құпия үйлену тойына қатысты. Герцогиня Анна мен Абигейл Машам арасындағы кез-келген достыққа мүлдем бейхабар болды, сондықтан Абигейлдің патшайымды жиі жеке кездестіретінін білгенде таң қалды. 1708 жылдың шілдесінде Марлборо герцогы мен оның одақтасы Савойялық Евгений ханзадасы Оденард шайқасында үлкен жеңіске жетті. Сент-Полс соборындағы алғыс айту рәсіміне бара жатқанда Марлборо герцогинясы Аннаның рәсімде киген әшекейлері туралы патшайыммен қызу айтысып, оған герцогтың хаттарын көрсетті. Ол Уигтерге қолдау білдіру керек деген түсінік Анны ренжітті; қызмет кезінде герцогиня Анна дауды жалғастырғаннан кейін патшайымға "тыныш болуды" айтты, осылайша патшайымды одан әрі ренжітті. Аннаның герцогиняға жазған келесі хатында герцогиняның оған үндемеу туралы берген "бұйрығын" саркастикалық түрде атап, қастықпен күресу жаттығуы болды. Нәтижесінде герцогиня, ол қателік жасағанын сирек мойындаған, бір рет тым алыс кеткенін түсінді және өзінің әдепсіздігі үшін кешірім сұрады, бірақ оның кешірім сұрауының әсері аз болды. Анна Марлборо герцогіне герцогинямен болған араздықтың көпшілікке жария болуына жол бермеуін өтiнiп хат жазды, бірақ ол әйелінің абайсыздығын болдырмай алмады. Герцогиня Годльфин мен басқа да виг министрлердің қолдауымен Вигтерді жазу және Аннамен сөйлесу арқылы қолдауға белсене кірісті. Халықтың Уигтерді қолдауы туралы хабар герцогке герцогиня мен Годольфеннің хаттары арқылы жетті, бұл герцогтің патшайымға берген саяси кеңестеріне әсер етті. Денсаулығы нашар Анн өзін пайдаланып, қорлап, қашып құтылуды аңсаған. Ол Әбигел Машамның жұмсақ әрі тыныш көңілінен бас сауғалады. Анна бұған дейін Марлборо герцогинясымен қарым-қатынасының бұзылып жатқанын жұртшылықтың білгенін қаламайтынын түсіндірген болатын, өйткені герцогиняның ықыласынан айырылған кез келген белгі герцогтің генерал-капитан ретінде билігіне зиян тигізеді. Герцогиня өзінің барлық кеңселерінде күйеуінің армияның генерал-капитандық лауазымы үшін ғана ұсталды және екі әйел арасындағы шиеленістік 1711 жылдың басына дейін созылып қалды. Осы жылы олардың қарым-қатынасы біржола тоқтады. Герцогиня Аннаның Әбигел Машамға деген махаббатын білгеннен кейін әрқашан қызғанышпен қараған. Марлборо герцогы мен Виг партиясының көпшілігімен бірге ол Аннаны Машамды жұмыстан босатуға мәжбүрлеуге тырысты. Бұл әрекеттердің барлығы сәтсіз болды, тіпті Эннге Уигтерден ресми парламенттік талаппен қауіп төндірген кезде де, олар Машамның Ториге Эннге ықпал етуіне күдікпен қарады. Бүкіл сценарий Уильям мен Мэридің билігі кезінде Сара Черчилльді беруден бас тартқан Аннаның бас тартуын қайталады, бірақ парламенттік араласу қаупі 1690 жылдары Аннаға қарсы жасалған кез-келген әрекеттен асып түседі. Анна ақырында жеңіске жетті; ол екі саяси партияның жоғары лауазымды саясаткерлерімен сұхбат жүргізіп, оларға "көз жасын төгіп" ұсынысқа қарсы тұруды өтінді. Жалпы пікір бойынша, Марлбороулар өзін күлкілі етіп көрсетті. Сұрақ қашаннан бері Парламент королеваға кімді өзінің төсек бөлмесінде жұмысқа алу керектігі туралы айта бастады? Анна Машамға көрсеткен құштарлық және патшайымның оны жұмыстан босатудан бас тартуы герцогиняны осылай деуге итерді. Аннаның күйеуі қайтыс болған кезде, герцогиня оған сүйсінбеді. Бұл оның Аннаның қайтыс болған күйеуіне деген қайғысының шынайы еместігін білдіретіндей болды. Ақырында, Испания мұрагерлік соғысында бейбітшілікке қолдау көрсетудің үлкендігіне байланысты Анна герцог Марлбороны қажет емес деп шешті және оны жасалған айыптаулар бойынша жұмыстан босатуға мүмкіндік алды.

The Duchess had previously introduced her impoverished cousin, then known as Abigail Hill, to court, with the intention of finding a role for her. Abigail, the eldest daughter of the Duchess's aunt, Elizabeth Hill (Jennings), was working as a servant to Sir John Rivers of Kent when the Duchess first learned of her existence. Because the Duchess's grandfather Sir John Jennings had fathered twenty two children, she had a multitude of cousins and did not know them all. Out of kindness and a sense of family solidarity, she gave Abigail Hill employment within her own household at St Albans, and after a tenure of satisfactory service, Hill was made a Lady of the Bedchamber to Queen Anne in 1704. The Duchess later claimed in her memoirs that she had raised Hill "in all regards as a sister", though there were implications that she only assisted her cousin out of embarrassment of her difficult circumstances. Hill was also a second cousin, on her father's side, to the Tory leader Robert Harley, later first Earl of Oxford and Mortimer. Flattering, subtle and retiring, Hill was the complete opposite of the Duchess of Marlborough, who was dominating, blunt and scathing. During the Duchess's frequent absences from court, Hill and Anne grew close. Not only was Hill happy to give the Queen the kindness and compassion that Anne had longed for from the Duchess, she also never pressured the Queen about politics. Anne responded to Hill's flattery and charm. She was present at Hill's secret wedding, in 1707, to Samuel Masham, groom of the bedchamber to Prince George, without the Duchess's knowledge. The Duchess was completely oblivious to any friendship between Anne and Abigail Masham and was therefore surprised when she discovered that Abigail frequently saw the Queen in private.]] In July 1708, the Duke of Marlborough and his ally Prince Eugene of Savoy won a great victory at the Battle of Oudenarde. On the way to the thanksgiving service at St Paul's Cathedral, the Duchess of Marlborough engaged in a furious argument with the Queen about the jewels Anne wore to the service, and showed her a letter from the Duke which expressed hope that the Queen would make good political use of the victory. The implication that she should publicly express her support for the Whigs offended Anne; at the service the Duchess told the Queen to "be quiet" after Anne continued the argument, thus offending the Queen still further. Anne's next letter to the Duchess was an exercise in chilling hostility, referring sarcastically to the "command" the Duchess had given her to be silent. As a result the Duchess, who rarely admitted that she was in the wrong, for once realised that she had gone too far and apologised for her rudeness, but her apology had little effect. Anne wrote to the Duke of Marlborough, encouraging him not to let her rift with the Duchess become public knowledge, but he could not prevent his wife's indiscretion. The Duchess continued vehemently supporting the Whigs in writing and speaking to Anne, with the support of Godolphin and the other Whig ministers. The news of the public's support for the Whigs reached the Duke in letters from the Duchess and Godolphin, which influenced the Duke's political advice to the Queen. Anne, already in ill health, felt used and harassed and was desperate for escape. She found refuge in the gentle and quiet comfort of Abigail Masham. Anne had explained before that she did not wish the public to know that her relationship with the Duchess of Marlborough was failing, because any sign that the Duchess was out of favour would have a damaging impact on the Duke's authority as captain general. The Duchess was kept in all of her offices – purely for the sake of her husband's position as Captain General of the army – and the tension between the two women lingered until early in 1711. This year was to see the end of their relationship for good. The Duchess had always been jealous of Anne's affection for Abigail Masham after she learned of it. With the Duke of Marlborough and most of the Whig party, she had tried to force Anne to dismiss Masham. All these attempts failed, even when Anne was threatened with an official parliamentary demand from the Whigs, who were suspicious of Masham's Tory influence with Anne. The whole scenario echoed Anne's refusal to give up Sarah Churchill during the reign of William and Mary, but the threat of parliamentary interference exceeded anything tried against Anne in the 1690s. Anne was ultimately triumphant; she conducted interviews with high ranking politicians of both political parties and begged them "with tears in her eyes" to oppose the motion. The general view was that the Marlboroughs had made themselves look ridiculous over a trivial matter – since when, it was asked, did Parliament address the Queen on whom she should employ in her bedchamber? The passion Anne showed for Masham, and the Queen's stubborn refusal to dismiss her, angered the Duchess to the point that she implied that a sexual affair was taking place between the two women. During the mourning period for Anne's husband, the Duchess was the only one who refused to wear suitable mourning clothes. This gave the impression that she did not consider Anne's grief over his death to be genuine. Eventually, because of the mass support for peace in the War of the Spanish Succession, Anne decided she no longer needed the Duke of Marlborough and took the opportunity to dismiss him on trumped up charges of embezzlement.

Ақырғы босату

Герцогиняның Аннамен достығын қайта жаңғыртуға жасаған соңғы тытырауы 1710 жылы болды, олар соңғы рет кездесті. Герцогиняның одан кейін жазған есебінен көрініп тұрғаны, ол олардың достығының неге аяқталғанын түсіндіруді өтінді, бірақ Анна қозғалмады, салқынқанды түрде "Сенің айтқандарыңа жауап бермеймін" және "Бұл туралы жазбаша түсіре бер" сияқты бірнеше дайын фразаларды қайталап айтты. Герцогиня патшайымның "адамдықтан шеттес" мінез-құлқына қатты қайғырып, көздерінен жас шықты, және дін туралы сирек сөйлейтін әйелге тән емес жағдай, Алланың жазасымен қорқытуға дейін барып жетті. Анна Алланың жазасы тек оған ғана қатысты екенін айтты, бірақ кейін герцогиняның бір ғана сөзі оны терең қынжырлатқанын мойындады. Мұны естіген герцог, Аннаның өзін және әйелін қызметтен босатуды ниеттенгенін түсініп, патшайымнан науқан біткенге дейін тоғыз айға оларды қызметте қалдыруын өтінді, осылайша олар ар-ұяты сақталған күйде зейнетке шыға алады. Бірақ Анна герцогқа "өзінің [Аннаның] абыройы үшін" герцогиня дереу отставкаға кесіп, екі күн ішінде патшалық үй ішіндегі билігінің символы болған алтын кілтін қайтару керектігін мәлімдеді. Патшайымның шыдамдылығын жылдар бойы сынаудың нәтижесінде ол қызметтен босатылды. Бұл жаңалықты естіген герцогиня, мақтанышпен, герцогқа кілтті дереу патшайымға қайтаруды бұйырды. Марлборолар Бленхайм сарайына мемлекеттік қаржыландырудан айырылып, 1705 жылдан бері алғаш рет құрылыс тоқтатылды. Олар ұятқа ұшырап, Англиядан шығып, Еуропаға саяхат жасады. Испания мұрагерлік соғысындағы жемістілігінің арқасында герцог неміс ақсүйектерінің және Киелі Рим империясының сүйіктісі болды, ал отбасы сол жерлерде толық құрметпен қарсы алынды. Алайда герцогиня Англиядан алыс болуын ұнатпады және ол мен герцог Еуропада толық құрметпен қабылданғанын, бірақ үйде ұятқа ұшырағанын жиі айтты. Герцогиня патшалық сарайлардағы өмірдің қиын екенін сезінді, олардың жалықтыратын адамдарға толы екенін атап өтті. Денсаулығының нашарлығына байланысты Германияның Аахен қаласында шипалы суларға барып, Англиядағы саяси ақпарат беруге қабілетті адамдармен хат алмасып, католицизмге деген құмарлығына берілді.

The Duchess's last attempt to re establish her friendship with Anne came in 1710 when they had their final meeting. An account written by the Duchess shortly afterwards shows that she pleaded to be given an explanation of why their friendship was at an end, but Anne was unmoved, coldly repeating a few set phrases such as "I shall make no answer to anything you say" and "you may put it in writing". The Duchess was so appalled by the Queen's "inhuman" conduct that she was reduced to tears, and most unusually for a woman who rarely spoke of religion, ended by threatening the Queen with the judgment of God. Anne replied that God's judgment on her concerned herself only, but later admitted that this was the one remark from the Duchess that hurt her deeply. After hearing this, the Duke, realising that Anne intended to dismiss him and his wife, begged the Queen to keep them in their offices for nine months until the campaign was over, so that they could retire honourably. However, Anne told the Duke that "for her [Anne's] honour" the Duchess was to resign immediately and return her gold key – the symbol of her authority within the royal household – within two days. Years of trying the Queen's patience finally had resulted in her dismissal. When told the news, the Duchess, in a fit of pride, told the Duke to return the key to the Queen immediately. The Marlboroughs also lost state funding for Blenheim Palace, and the building came to a halt for the first time since it was begun in 1705. Now in disgrace, they left England and travelled in Europe. As a result of his success in the War of the Spanish Succession, the Duke was a favourite among the German courts and with the Holy Roman Empire, and the family was received in those places with full honours. The Duchess, however, did not like being away from England and often complained that she and the Duke were received with full honours in Europe, but were in disgrace at home. The Duchess found life travelling the royal courts difficult, remarking that they were full of dull company. She took the waters at Aachen in Germany on account of her ill health, corresponded with those in England who could supply her with political gossip, and indulged in her fascination with Catholicism.

Қайырымдылықтың қайта қалпына келуі

Герцогиня мен королева Анна ешқашан дауларын шеше алмады, бірақ бір куәгер Аннаның Марлборолардың жағалауға жеткеніне қатысты сұрақ қойғанын естігенін айтты, бұл оларды өздері шақырған деген қауесеттерге әкелді. Анна 1714 жылғы 1 тамызда Кенсингтон сарайында қайтыс болды; протестант виг кеңесшілері қатысу құқығын талап етіп, Генри Сент-Джон, 1-ші виконт Болингброктың Претендент Джеймс Фрэнсис Эдвард Стюартты қолдауына кедергі жасады. Марлборолар Аннаның қайтыс болған күні түстен кейін үйлеріне оралды. 1701 жылғы Мұрагерлік заңы 50-ден астам күшті католик талапкерлерін ескермей, протестанттық мұрагерлікті қамтамасыз етіп, Джордж Людвигті, Ганновердің курфюрстісін (Джорджтың анасы София Ганновер арқылы Джеймс I-нің шөбересі) Ұлыбританияның бірінші Георг патшасы деп жариялады. Жаңа тәжді вигтер қолдады, олар көбінесе берік протестанттар болды. Торилердің Претендентті, католик дінін ұстанатын адамды қолдаған деген күдік болды. Бірінші Георг вигтерге виг үкіметін құру арқылы риза болды; ол Гринвичтегі Корольдік үйінде вигтермен әңгімелесті, бірақ торилермен емес. Марлборо герцогинясы виг министрлерін таңдауын мақұлдады. Георг патшаның Марлборолармен жеке достығы болды; герцог оныңмен Испан мұрагерлік соғысында шайқасқан, ал Джон мен Сара Англиядан қуылған кезде Ганновер сарайына жиі баратын. Ұлыбританияның патшасы болғаннан кейін Георг герцогқа айтқан алғашқы сөздері: «Мырза герцог, сіздің қиындықтарыңыз енді аяқталды деп үміттенемін». Марлборо армияның генерал-капитаны лауазымына қайта орналастырылды. Герцогиня Англияға оралуға қуанды. Герцог патшаның жақын кеңесшісі болды, ал герцогиня Марлборо үйіне оралды, онда ол үлкен немересі, леди Генриетта Годольфинді тиімді күйеу табу үмітімен көрсетті. 1717 жылғы сәуірде Генриетта Ньюкасл-апон-Тайнның бірінші герцогы Томас Пелхэм Холлсқа үйленді, ал Марлборолардың қалған немерелері де сәтті некеге тұрды. Марлборо герцогинясының немерелеріне деген қамқорлығы 1716 жылы күйеуі екі рет инсульт алғанда қысқа уақытқа тоқтады, екіншісі оны сөйлеу қабілетінен айырды. Герцогиня көп уақытын онымен бірге өткізді, оны Тунбридж-Уэллс пен Батқа ертіп барды, ол жақын арада жазылып кетті. Ол жазылғаннан кейін де герцогиня оның хаттарын ашып, герцогқа келген хаттарды тексерді, олардың мазмұны тағы бір инсультқа себеп болмас үшін. Герцогиняның қызы, Сандерленд графының әйелі Энн Спенсермен жақсы қарым-қатынасы болды, бірақ кейіннен ол қыздары Генриетта, Элизабет және Мэриден суық қарым-қатынасқа ие болды. 1716 жылы Анна қайтыс болғанда, герцогиня өзінің сүйікті тостағанын және шашынан бір тоқпасын сақтап, Сандерлендтердің кіші қызы, леди Диананы асырап алды, ол кейін оның сүйікті немересі болды.

The Duchess and Queen Anne never made up their differences, although one eyewitness claimed to have heard Anne asking whether the Marlboroughs had reached the shore, leading to rumours that she had called them home herself. Anne died on 1 August 1714 at Kensington Palace; the Protestant Whig Privy Councillors had insisted on their right to be present, preventing Henry St. John, 1st Viscount Bolingbroke, from declaring for the Pretender, James Francis Edward Stuart. The Marlboroughs returned home on the afternoon of Anne's death. The Act of Settlement 1701 ensured a Protestant succession by passing over more than 50 stronger Catholic claimants and proclaiming George Ludwig, Elector of Hanover (the great grandson of James I through George's mother Sophia of Hanover), King George I of Great Britain. The new reign was supported by the Whigs, who were mostly staunch Protestants. The Tories were suspected of supporting the Pretender, a Roman Catholic. George I rewarded the Whigs by forming a Whig government; at his welcome in Queen's House at Greenwich, he conversed with the Whigs but not with the Tories. The Duchess of Marlborough approved of his choice of Whig ministers. King George also had a personal friendship with the Marlboroughs; the Duke had fought with him in the War of the Spanish Succession, and John and Sarah made frequent visits to the Hanoverian court during their effective exile from England. George's first words to the Duke as king of Great Britain were, "My lord Duke, I hope your troubles are now over." Marlborough was restored to his old office of Captain General of the Army. The Duchess was relieved to move back to England. The Duke became one of the King's close advisers, and the Duchess moved back into Marlborough House, where she flaunted her eldest granddaughter, Lady Henrietta Godolphin, in the hope of finding her a suitable marriage partner. Henrietta eventually married Thomas Pelham Holles, 1st Duke of Newcastle upon Tyne, in April 1717, and the rest of the Marlboroughs' grandchildren made successful marriages. The Duchess of Marlborough's concern for her grandchildren briefly came to a halt when in 1716 her husband had two strokes, the second of which left him without the ability to speak. The Duchess spent much of her time with him, accompanying him to Tunbridge Wells and Bath, and he recovered shortly afterwards. Even after his recovery, the Duchess opened his correspondence and filtered the letters the Duke received, lest their contents precipitate another stroke. The Duchess had a good relationship with her daughter Anne Spencer, Countess of Sunderland, whereas she later became estranged from her daughters Henrietta, Elizabeth and Mary. Heartbroken when Anne died in 1716, the Duchess kept her favourite cup and a lock of her hair and adopted the Sunderlands' youngest child, Lady Diana, who later became her favourite granddaughter.

Кейінгі жылдар

Марлборо герцогы 1722 жылы Виндзорда қайтыс болды, ал герцогиня оған үлкен жерлеу рәсімін ұйымдастырды. Олардың қызы Генриетта өз құқығымен герцогиня атанды. Жесір герцогиня Марлборо иелігінің сенімділерінің бірі болды және ол отбасылық байлықты, соның ішінде қызы Генриеттаның кірісін бөлу үшін өз іскерлік қабілетін пайдаланды. Жесір герцогиняның жеке кірісі қазір едәуір болды, ол ақшаны жерге инвестициялау үшін жұмсады; ол бұл оны валютаның құнсыздануынан қорғайды деп сенді. Ол Уимблдон поместьесін сатып алды.

Дегенмен, Қазыналықтың бірінші лорды Роберт Уолполл (қазіргі заманғы Премьер-министрге ұқсас) жоспарға вето қойды. Осыған қарамастан, патша отбасымен жақсы қарым-қатынас сақталды және жесір герцогиня Королева Каролинаның шақыруымен кейде сарайға келіп тұрды, ол оның достығын күтуге тырысты. Сара Черчилль үй шаруашылығын басқарудан басқа ештеңеден шеттетілген әйелдерге тән емес, қабілетті бизнес-менеджер болды. Оның досы Артур Мейнуаринг оның кез келген еркектен бизнеске қабілетті екенін жазды. Ол Бленхайм сарайын ешқашан ұнатып көрмеді – оны "үлкен тас үйіндісі" деп сипаттады, бірақ оның құрылысына көбірек құлшынды және Сомерсет герцогына жаңа су құбырлары туралы жазды: "Менің ойымша, ол әдемі болады. Канал мен бассейні (қазірдің өзінде дайын) өте жақсы көрінеді. Көл мен шаршын да жасау жоспарланған, менің ойымша, бұл орынға үлкен әдемілік қосады". Марлборо герцогинясы кез келген шамадан тыс нәрсеге қарсы күресті. Ол Сомерсет герцогына: "Мен Джон сер [Ванбру] жоспарлағаннан қораларды үш есеге дейін кішірейттім, бірақ менде қырық жақсы атқа орын бар" деп жазды. Соңғысы биіктігі 40 метрге жететін, әсем әшекейлермен толықтырылған. Герцогиня Бленхаймның барлық ерекшеліктерін мұқият бақылады және ол қалағандай істемеген кез келген адаммен ұрысты. Бұл егжей-тегжейлі тексерулер герцогиняның кішігірім жер сатып алуларына дейін созылды. Уимблдон иелігін сатып алғаннан кейін (ол оны "балшықты, нашар топырақты, ылғалды және дені сау емес жер" деп сипаттады) және Олторпқа жақын Холденби үйін сатып алғаннан кейін, ол өзінің қаржысы мен шығыстарының егжей-тегжейлі есебін жүргізді, сондай-ақ өз агенттеріндегі адалдықсыздыққа мұқият қарады. Жесір герцогиня король Георг II-ге де өрескел болды – ол "тыныш тым көп неміс" екенін айтты, бұл оны сарайдан одан әрі алшақтатты. Ақырында ол қайтадан үйленуге шешім қабылдамай, тәуелсіздігін сақтауды жөн көрді. Жесір герцогиня Бленхаймді қаржыландыру үшін қаражат Марлборолардың жеке мүлкінен, емес үкіметтен алынуы керек деген сот шешімдеріне қарсы шағымдануды жалғастырды. Бұл оны танымал емес етті; отбасылық мүлкін басқарушы ретінде ол төлемдерді өзі оңай төлей алатын еді. 1733 жылы ең үлкен қызы Генриеттаның қайтысынан кейін ол күйреп, таң қалды. Жесір герцогиня өзінің жауы Роберт Уолполлдың 1742 жылы құлауын көрді, сол жылы ол өзінің беделін жақсартуға тырысты. Ол 1710 жылға дейін сарайға келгеннен бастап Марлбороның жесір герцогинясының есебі деп аталатын өмірбаяндық басылымды мақұлдады. Ол 18 қазан 1744 жылы 84 жасында Марлборо үйінде қайтыс болды; ол Бленхаймде жерленді. Оның күйеуінің денесі Вестминстер аббаттығынан шығарылып, оның қасына жерленді.

However, Robert Walpole, First Lord of the Treasury (analogous to a modern Prime Minister), vetoed the plan. Despite this, good relations with the royal family continued and the Dowager Duchess was occasionally invited to court by Queen Caroline, who attempted to cultivate her friendship. Sarah Churchill was a capable business manager, unusual in a period when women were excluded from most things outside the management of their household. Her friend Arthur Maynwaring wrote that she was more capable of business than any man. Although she never came to like Blenheim Palace – describing it as "that great heap of stones" – she became more enthusiastic about its construction and wrote to the Duke of Somerset about the new waterworks: "I believe it will be beautiful. The Canal and Bason (which is already don[e]) look very fine. There is to be a lake & a cascade which I think will bee a great addition to the place". The Duchess of Marlborough fought against anything she thought was extravagant. She wrote to the Duke of Somerset, "I have reduced the stables to one third of what was intended by Sir John [Vanbrugh] yet I have room for forty fine horses". The latter rose to a height of 130 feet (40 m), complete with fine embellishments. The Duchess carefully monitored the construction of all Blenheim's features and she fell out with anyone who did not do exactly what she wanted. These detailed inspections extended to the Duchess's smaller land purchases. After buying the Wimbledon estate (which she described as "upon clay, an ill sod, very damp and an unhealthy place") and Holdenby House near Althorp, she kept detailed accounts of her finances and expenditure, as well as a sharp look out for any dishonesty in her agents. The Dowager Duchess was also rude to King George II – making it clear that he was "too much of a German" – which further alienated her from the court. Ultimately, she decided against remarriage, preferring to keep her independence. The Dowager Duchess continued to appeal against court decisions which ruled that funding for Blenheim should come from the Marlboroughs' personal estate, and not the government. This made her unpopular; as a trustee of her family's estate, she could easily have afforded the payments herself. She was surprised by the grief she felt following the death of her eldest living daughter, Henrietta, in 1733. The Dowager Duchess lived to see her enemy Robert Walpole fall in 1742, and in the same year attempted to improve her reputation by approving a biographical publication titled An Account of the Dowager Duchess of Marlborough from her first coming to Court to the year 1710. She died at the age of 84, on 18 October 1744, at Marlborough House; she was buried at Blenheim. Her husband's body was exhumed from Westminster Abbey and buried beside her.

Бағалау

Марлборо герцогинясының құлдырауы көбінесе король Аннамен болған жеке мүдделерге қызмет ететін қарым-қатынасына байланысты болғанымен, ол ханшайым кезінде Аннаның мүддесін қорғаған жандара және зиялы әйел болды. Дегенмен, ол Аннаны көңілді әңгімелесуші деп таппады және герцогиня оның қоғамын қызықтырмады. Герцогиня Аннаға жеке басының ұнауына қарамастан, саяси кеңесін жүргізуге құқылы екеніне сенді және королева оны мойындамаса ашуланды. Ол Аннаның мінез-құлқының күшін кемсіткен сияқты, шетелдік елшілердің "өте қатал және өте қатыгез" болып кеткен әйелге үстемдік ете алатынына сенуін жалғастырды. Оның жаман мінезінен басқа, герцогиняның басты кемшілігі – "ешкімнің пікірін дұрыс деп мойындауға келмейтін жағдай" деп сипатталды. Абигейл Машам да герцогиняның құлдырауында маңызды рөл атқарды. Тартымдылығымен көзге түспеген және тыныш өмір сүрген ол, туысы Роберт Харлидің тори саясатын қолдады. Машамның герцогиняның арқасында сарайдағы орнына ие болғанына қарамастан, герцогиня оны Аннаның назарынан шығарған жауы ретінде қарады. Өмірі бойы Марлборо герцогинясы 26 өсиетнама жазды, соңғысы өліміне бірнеше ай қалғанда жазылды, және 27 жылжымалы мүлікті сатып алды. Жері 4 миллион фунт стерлингтен астам, 17 000 фунт стерлингтік жалдама ақысы және тағы 12 500 фунт стерлингтік мерзімді төлемдермен, ол Уильям Питт, кейіннен Чатхемнің бірінші графы, және Честерфилдтің 4-ші графы Филипп Стэнхоп сияқты дамып келе жатқан виг министрлеріне қаржылық көмек берді. Кедейлерге аз, қайырымдылыққа одан да аз қалдырғанмен, ол өзінің қызметшілеріне сол кездегі орташадан әлдеқайда жоғары мерзімді төлемдер тағайындады; оның сүйіктісі Грейс Ридли 16 000 фунт стерлинг алды, бұл бүгінгі шарамен шамамен 1,32 миллион фунтқа тең. Герцогиняның көптеген өсиеттерінен кейін қалған ақшаның көп бөлігі немересі Джон Спенсерге мұра болып өтті, бірақ ол үкіметте саяси лауазымды қабылдамайтын болды. Сонымен қатар, ол герцогиняның көптеген иеліктерінің қалған бөлігін, соның ішінде Уимблдонды мұра етті. Марлборо үйі 14 жыл бойы бос тұрды, оның орындаушыларының бірі Джеймс Стивенс болмаса, Стивенс қайтыс болғаннан кейін Марлборо герцогтерінің меншігіне өтті. 1817 жылы Марлборо үйі корольдік резиденцияға айналды және 1959 жылы Ұлттар Достастығы хатшылығына айналғанға дейін британдық корольдік отбасының мүшелері арқылы өтті. 1785 жылы Уимблдон парк үйі өрттен қирады, ал 1827 жылы Марлборо герцогинясының туған жері Холиуэлл үйі бұзылды. Бүгінде Сент-Олбанстың көп бөлігі герцогиняның ықпалынан Marlboroughs есімімен аталады. ImageNameТуған күніӨлген күні Қысқаша өмірбаян Харриет Черчилль 1679 жылдың қазаны 1679 жылдың қазаны Бала кезінде қайтыс болды Генриетта Черчилль (кейін Годольфин), Марлбороның 2-ші герцогинясы 19 шілде 1681 24 қазан 1733 23 сәуірде 1698 жылы Хон. Франсис Годольфинмен (кейіннен виконт Риалтон сыпайылықпен және Годольфиннің 2-контысы) үйленді. Олардың ұлы, Блэндфорд маркизі Уильям 1731 жылы қайтыс болды; олардың қызы Генриетта Ньюкасл-апон-Тайнның 1-ші герцогы Томас Пелхам Холлсқа үйленді; олардың қызы Мэри Лидстің 4-ші герцогы Томас Осборнға үйленді. Энн Черчилль (кейіннен Спенсер) 27 ақпан 1683 15 сәуір 1716 14 қыркүйек 1699 жылы Энн Уиг саясаткері Чарльз Спенсерге, 3-ші Сандерленд графына үйленді. 1733 жылы қарындасы Генриетта қайтыс болғаннан кейін, олардың ұлы Карл Марлбороның 3-ші герцогы болды. Чарльз – Уинстон Черчилльдің атасы. Олардың ұлы Джон – Спенсер графтарының және сол арқылы Уэльс ханшайымы Диананың атасы. Олардың қызы Диана Уэльс ханзадасы Фредерикке тұрмысқа шығуға жақын болды, бірақ жоспар сәтсіз аяқталып, Лорд Джон Расселге, кейін 4-ші Бедфорд герцогына тұрмысқа шықты. Джон Черчилль, Бландфорд маркизі 13 ақпан 1686 20 ақпан 1703 Бландфорд маркизі Марлборо герцогтігінің мұрагері болды. Ол 1703 жылы үйленбей, баласыз қайтыс болды, сондықтан 1722 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін герцогтық оның әпкесі Генриеттаға өтті. Элизабет Черчилль (кейін Эгертон) 15 наурыз 1687 22 наурыз 1714 9 ақпан 1703 жылы Бриджвотердің 4-ші графы Скруп Эгертонмен (1720 жылдан бастап Бриджвотердің 1-ші герцогы) үйленді, Мэри Черчилль (кейін Монтегю) 15 шілде 1689 14 мамыр 1751 17 наурыз 1705 жылы Джон Монтегюмен, Монтегюдің 2-ші герцогымен үйленді, бала қалдырды Чарльз Черчилль 19 тамыз 1690 22 мамыр 1692 сәби болып қайтыс болды.

Although the Duchess of Marlborough's downfall is chiefly attributed to her own self serving relationship with Queen Anne, she was a vibrant and intelligent woman who promoted Anne's interests when she was princess. However, she found Anne a dull conversationalist and the Duchess did not find her company stimulating. The Duchess believed that she had a right to enforce her political advice, whether Anne personally liked it or not, and became angry if the Queen stubbornly refused to take it. She seems to have underestimated Anne's strength of character, continuing to believe she could dominate a woman whom foreign ambassadors noted had become "very determined and quite ferocious". Apart from her notorious bad temper, the Duchess's main weakness has been described as "an almost pathological inability to admit the validity of anyone else's point of view". Abigail Masham also played a key role in the Duchess's downfall. Modest and retiring, she promoted the Tory policies of her cousin Robert Harley. Despite Masham's owing her position at court to the Duchess of Marlborough, the Duchess soon saw Masham as her enemy who supplanted her in Anne's affections when the Duchess spent more and more time away from the Queen. During her lifetime, the Duchess of Marlborough drafted 26 wills, the last of which was written only a few months before her death, and purchased 27 estates. With a wealth of over £4 million in land, £17,000 in rent rolls, and a further £12,500 in annuities, she made financial bequests to rising Whig ministers such as William Pitt, later the first Earl of Chatham, and Philip Stanhope, 4th Earl of Chesterfield. Although she left little to the poor and even less to charity, she left her servants' annuities far above the average for the time; her favourite, Grace Ridley, received £16,000, equivalent to approximately £1.32 million in today's money. Much of the money left after the Duchess's numerous bequests was inherited by her grandson John Spencer, with the condition that he could not accept a political office under the government. He also inherited the remainder of the Duchess's numerous estates, including Wimbledon. Marlborough House remained empty for 14 years, with the exception of James Stephens, one of her executors, before it became the property of the Dukes of Marlborough upon Stephens's death. In 1817, Marlborough House became a royal residence, and passed through members of the British royal family until it became the Commonwealth Secretariat in 1959. Wimbledon Park House succumbed to fire in 1785, and Holywell House, the Duchess of Marlborough's birthplace in St Albans, was demolished in 1827. Today, much of St Albans is named after the Marlboroughs because of the Duchess's influence. ImageNameBirth dateDeath date Brief biography Harriet Churchill October 1679 October 1679 Died an infant Henrietta Churchill (later Godolphin), 2nd Duchess of Marlborough in her own right 19 July 1681 24 October 1733 Married The Hon. Francis Godolphin (later Viscount Rialton by courtesy and 2nd Earl of Godolphin respectively) on 23 April 1698. Their son, William, Marquess of Blandford died in 1731; their daughter Henrietta married Thomas Pelham Holles, 1st Duke of Newcastle upon Tyne; their daughter Mary married Thomas Osborne, 4th Duke of Leeds. Anne Churchill (later Spencer) 27 February 1683 15 April 1716 Anne married the Whig politician Charles Spencer, 3rd Earl of Sunderland on 14 September 1699. After her sister Henrietta's death in 1733, their son, Charles became 3rd Duke of Marlborough. Charles is the ancestor of Winston Churchill. Their son John is the ancestor of the Earls Spencer and thus of Diana, Princess of Wales. Their daughter Diana nearly married Frederick, Prince of Wales, but when the plan failed, married Lord John Russell, later 4th Duke of Bedford. John Churchill, Marquess of Blandford 13 February 1686 20 February 1703 The Marquess of Blandford was the heir to the Dukedom of Marlborough. He died unmarried and without children in 1703, so the dukedom passed to his sister Henrietta after their father died in 1722. Elizabeth Churchill (later Egerton) 15 March 1687 22 March 1714 Married Scroop Egerton, 4th Earl of Bridgewater (from 1720, 1st Duke of Bridgewater) on 9 February 1703, leaving issue Mary Churchill (later Montagu) 15 July 1689 14 May 1751 Married John Montagu, 2nd Duke of Montagu on 17 March 1705, leaving issue Charles Churchill 19 August 1690 22 May 1692 Died an infant

Танымал мәдениетте

Өз уақытында Сара Черчилльді сол кезеңдегі көптеген танымал жазушылар сатираға айналдырды, мысалы Деларивье Манли өзінің ықпалды саяси сатирасы "Жаңа Атлантис" (1709) және Чарльз Гилдон ағылшын тіліндегі алғашқы толыққанды прозалық туындысы "Алтын тыңшы"; немесе "Британдық түнгі ойын-сауықтардың саяси журналы" (1709) – тек бірнеше мысал ғана. 2018 жылғы "The Favourite" фильмінде Черчилль рөлін актриса Рейчел Вайс ойнады. Фильм герцогиня мен леди Машамның (Эмма Стоун) королева Аннаның (Оливия Колман) көңілін жеңу үшін бәсекелесуіне арналған. Вайс "Үздік әйел рөлі" номинациясында BAFTA сыйлығын жеңіп алды және "Үздік әйел рөлі" номинациясында "Оскар" сыйлығына ие болды. 2017 жылы Корольдік Шекспир компаниясының Вест-Эндтегі "Королева Анна" қойылымында Черчилль рөлін Ромола Гарай ойнады. 1983 жылғы "Сарыбарда" комедиясында Черчилль рөлін Сюзанна Йорк ойнады. 1979 жылғы совет фильмінде Черчилль рөлін Алла Демидова ойнады, бұл фильм Эжен Скриптің 1840 жылғы "Судың шынысы: немесе, әсерлер мен себептер" (французша: Le verre d’eau ou Les effets et les causes) француз пьесасы негізінде түсірілді. 1969 жылғы BBC-нің "The First Churchills" атты мини-сериалында Черчилль рөлін Сьюзан Хэмпшир ойнады.