Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
София (Пальциандық София ханшайым; 14 қазан 1630 [Е.С. 3 қазан 1630] – 8 маусым 1714 [Е.С. 28 мамыр 1714]) – 19 желтоқсан 1692 жылдан 23 қаңтар 1698 жылға дейін Ханновердің ханзада-сайлаушысы Эрнест Августтың жұбайы болды. Кейіннен 1701 жылғы Елдестіру заңы бойынша Англия мен Шотландия (кейін Ұлыбритания) және Ирландия тақтарының мұрагері атанды, король Джеймс VI мен I-нің немере қызы ретінде. София Ұлыбритания мен Ирландияның патшайымы болуға екі ай жетпей қайтыс болды. Оның ұлы Джордж I, нәтижесінде, оның бірінші туысы, королева Аннадан британ тағына мұрагерлік етті, және одан бері таққа мұрагерлік оның заңды және протестант ұрпақтары арқылы анықталады. София 1630 жылы Пфальцтың Фредерик V-і мен оның әйелі, король Джеймс VI мен I-нің қызы Елизавета Стюарттан ханшайым болып дүниеге келді. Ол Оттыз жылдық соғыс кезінде отбасысы сайлаушылықтан айырылғаннан кейін Голландия Республикасында өсті. Софияның ағасы Карл Луи Вестфалия бейбітшілігінің шартымен Пфальцта сайлаушы ретінде қайта орнатылды. Осы кезеңде ағылшын Стюарттар да эмиграцияға кетті және Софияға Англия королі Карл II-нің ұсынысы түсті. Бірақ София 1658 жылы ханзада Эрнест Августқа үйленді. Оның қатал мінезі мен жиі жоқ болуына қарамастан, София оны жақсы көрді және жеті бала туды, олар ересек жасқа жетті. Жерсіз кадет болып туған Эрнест Август 1692 жылы Ганновер әулетін сайлаушылық дәрежесіне көтеруге қол жеткізді. Осының нәтижесінде ханшайым София Хановердің сайлаушысы атанды, осы титул арқылы ол ең жақсы есте сақталады. Өнерді қолдаушы София Херренхаузен сарайын және оның бақтарын салдырды, сондай-ақ Готфрид Лейбниц және Джон Толанд сияқты философтарға демеушілік көрсетті.
Sophia (born Princess Sophia of the Palatinate; 14 October 1630 [O. S. 3 October 1630] – 8 June 1714 [O. S. 28 May 1714]) was Electress of Hanover from 19 December 1692 until 23 January 1698 as the consort of Prince Elector Ernest Augustus. She was later the heiress presumptive to the thrones of England and Scotland (later Great Britain) and Ireland under the Act of Settlement 1701, as a granddaughter of King James VI and I. Sophia died less than two months before she would have become Queen of Great Britain and Ireland. Consequently, her son George I succeeded her first cousin once removed, Queen Anne, to the British throne, and the succession to the throne has since been defined as, and composed entirely of, her legitimate and Protestant descendants. Sophia was born a princess in 1630 to Frederick V of the Palatinate and his wife, Elizabeth Stuart, daughter of King James VI and I. She grew up in the Dutch Republic, where her family had sought refuge after the sequestration of their Electorate during the Thirty Years' War. Sophia's brother Charles Louis was restored as elector in the Palatinate as part of the Peace of Westphalia. During this time, the English Stuarts also went into exile and Sophia was courted by her cousin, Charles II of England. Sophia instead married Prince Ernest Augustus in 1658. Despite his temper and frequent absences, Sophia loved him and bore him seven children who survived to adulthood. Born a landless cadet, Ernest Augustus succeeded in having the House of Hanover raised to electoral dignity in 1692. As a result, Princess Sophia became Electress of Hanover, the title by which she is best remembered. A patron of the arts, Sophia commissioned Herrenhausen Palace and its gardens and sponsored philosophers, such as Gottfried Leibniz and John Toland.
Ерте өмір
Фредерик V Пфальц патшасы мен Елизавета Стюарттың он екінші баласы және бесінші қызы София, сол елдегі қысқа билігі үшін «Богемияның қысқы патшасы мен патшайымы» деп аталды. Ол Гаагадағы Вассенаер Хофта дүниеге келді, осы жерге оның ата-анасы Ақ тау шайқасынан кейін эмиграцияға кеткен болатын. Анасы арқылы ол Шотландия мен Англия королі Джеймс VI және I-нің немере қызы еді. София туған кезде Фризеландтың өкілдері оған 40 талер көлемінде жылдық жәрдемақы берді. Софияның туысы, Англия королі Карл II оған күйеуге шығу үшін ұсыныс жасады, бірақ ол оның анасының қолдаушысы лорд Уильям Крейвеннен ақша алу мақсатында оны пайдалануы мүмкін деп ойлап, оның ұсынысын қабылдамады.
The twelfth child and fifth daughter of Frederick V of the Palatinate and Elizabeth Stuart, also known as the "Winter King and Queen of Bohemia" for their short rule in that country, Sophia was born in The Wassenaer Hof, The Hague, Dutch Republic, where her parents had fled into exile after the Battle of White Mountain. Through her mother, she was the granddaughter of James VI and I, king of Scotland and England in a personal union. At birth, Sophia was granted an annuity of 40 thalers by the Estates of Friesland. Sophia was courted by her first cousin, Charles II of England, but she rebuffed his advances as she thought he was using her in order to get money from her mother's supporter, Lord William Craven.
Неке
Үйленер алдында София, Рейнның Пфальц курфюрстігінің Фридрих V-нің қызы болғандықтан, Рейн Пфальцының Софиясы немесе Пфальц Софиясы деп аталды. Пфальц курфюрсттері Виттельсбах әулетінің кальвинистік ересен тармағы болды, ал олардың католик тармағы Бавария курфюрсттігін басқарды. 1658 жылдың 30 қыркүйегінде ол Гейдельбергте Брансвик-Люнебург герцогы Эрнест Августқа тұрмысқа шықты, ол 1692 жылы Ганновердің алғашқы курфюрсті болды. Эрнест Август Софияның анасы, Богемия патшайымы Елизавета Стюарттың екінші туысы болды, себебі олар екеуі де Данияның Христиан III-нің шөберелері еді. София Готфрид Лейбниц Ганновер сарайында кітапханашы болып жұмыс істеген кезде оның досы мен жақтасы болды. София 1664-65 жылдары Эрнест Августпен Италиядағы ұзақ демалысы кезінде шамамен бір жылға жуық болды. Ол ұлдарының тәрбиешісімен үнемі хат алмасып, олардың тәрбиесіне ерекше көңіл бөлді, әсіресе отанына оралғаннан кейін. София саяхаттан оралғаннан кейін Эрнест Августтан тағы төрт ұл мен бір қыз дүниеге келді. София өз хаттарында үлкен ұлын жауапкершілікті сезінетін, адал бала ретінде сипаттайды, ол кіші бауырлары мен қарындастарына үлгі болды. София бастапқыда ұлы Георг пен София Доротеяның некесіне қарсы болды, София Доротеяның анасына (ол патшалық отбасынан емес еді және София оны "бұрышқа араласқан тышқанның кірпігі" деп атады) қарап, София Доротеяның заңды мәртебесіне алаңдады, бірақ ақырында некеден туындайтын қаржылық пайда оны көндірді.
Before her marriage, Sophia, as the daughter of Frederick V, Elector Palatine of the Rhine, was referred to as Sophie, Princess Palatine of the Rhine, or as Sophia of the Palatinate. The Electors of the Palatinate were the Calvinist senior branch of House of Wittelsbach, whose Catholic branch ruled the Electorate of Bavaria. On 30 September 1658, she married Ernest Augustus, Duke of Brunswick Lüneburg, at Heidelberg, who in 1692 became the first Elector of Hanover. Ernest Augustus was a second cousin of Sophia's mother Elizabeth Stuart, Queen of Bohemia, as they were both great grandchildren of Christian III of Denmark. Sophia became a friend and admirer of Gottfried Leibniz while he was librarian at the Court of Hanover. Sophia was absent for almost a year, 1664–65, during a long holiday with Ernest Augustus in Italy. She corresponded regularly with her sons' governess and took a great interest in her sons' upbringing, even more so on her return. After Sophia's tour, she bore Ernest Augustus another four sons and a daughter. In her letters, Sophia describes her eldest son as a responsible, conscientious child who set an example to his younger brothers and sisters. Sophia was, at first, against the marriage of her son George and Sophia Dorothea of Celle, looking down on Sophia Dorothea's mother (who was not of royal birth and to whom Sophia referred as "mouse dirt mixed among the pepper") and concerned by Sophia Dorothea's legitimated status, but was eventually won over by the financial advantages inherent in the marriage.
Өлім және мұра
София патшайым Аннадан едәуір үлкен болса да, денсаулығы жақсырақ болды. Бюкебург графесі Софияның немере қызы Луизаға жазған хатында 1714 жылғы 5 маусымда София патшайым Аннадан ашулы хат алғаннан кейін денсаулығы нашарлағанын айтады. Үш күннен кейін, 8 маусымда ол Херренхаузен бағында серуендеп жүргенде, кенеттен жаңбыр жауғандықтан жасынуға тырысып, құлап, 83 жасында немере келінінің қолында қайтыс болды – сол заманға қарағанда өте қарт жас. Патшайым Анна одан екі айдан кейін, 1714 жылғы 1 тамызда 49 жасында қайтыс болды. Егер София Аннадан кейін тірі қалғанда, ол Ұлыбритания тағына отыратын ең қарт адам болар еді. Софияның қайтысынан кейін оның үлкен ұлы, Ганновердің курфюрсті Георг Луи (1660–1727) оның орнына мұрагер атанды және екі ай ішінде Аннаның орнына Ұлыбританияның Георг I патшасы болды. Софияның қызы София Шарлотта Ганновер (1668–1705) Пруссияның Фридрих I-ге үйленді, одан кейінгі Пруссия және Германия монархтары одан тарады. София Ганновердегі Лайне сарайының шіркеуіне, күйеуі мен ұлы Георг I-ге бірге жерленді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастардың әуе шабуылынан сарай мен шіркеу қирағаннан кейін, олардың мәйіттері 1957 жылы Херренхаузен бақшасының Берггарденіндегі король Эрнест Август I-нің мавзолеіне көшірілді.
Although considerably older than Queen Anne, Sophia enjoyed much better health. According to the Countess of Bückeburg in a letter to Sophia's niece, the Raugravine Luise, on 5 June 1714 Sophia felt ill after receiving an angry letter from Queen Anne. Three days later, on 8 June, she was walking in the gardens of Herrenhausen when she ran to shelter from a sudden downpour of rain and collapsed and died in the arms of her granddaughter in law, aged 83—a very advanced age for the era. Queen Anne died less than two months later on 1 August 1714 at the age of 49. Had Sophia survived Anne, she would have been the oldest person to ascend the British throne. Upon Sophia's death, her eldest son Elector George Louis of Hanover (1660–1727) became heir presumptive in her place and within two months succeeded Anne as George I of Great Britain. Sophia's daughter Sophia Charlotte of Hanover (1668–1705) married Frederick I of Prussia, from whom the later Prussian and German monarchs descend. Sophia was buried in the chapel of Leine Palace in Hanover, as were her husband and their son George I. After the destruction of the palace and its chapel during World War II by Allied aerial raids, their remains were moved into the mausoleum of King Ernest Augustus I in the Berggarten of Herrenhausen Gardens in 1957.