Кіріспе
Ерікті жедел жәрдем жасағы
Достар жедел жәрдем жасағы (FAU) – британдық Достар діни қоғамының (квакерлер) жеке мүшелері бейбітшілік туралы куәліктеріне сәйкес құрған ерікті жедел жәрдем қызметі. FAU 1914 жылдан 1919 жылға дейін, 1939 жылдан 1946 жылға дейін және 1946 жылдан 1959 жылға дейін әлемнің 25 елінде қызмет етті. Ол квакерлер ұйымынан тәуелсіз болды және бастысы, тіркелген санаулы қарсылық білдірушілермен штатталды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірлік 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Бірінші ағылшын-бельгиялық жедел жәрдем бөлімі ретінде құрылды, кейіннен Достар жедел жәрдем бөлімі деп қайта аталды. Мүшелер Букингемширдегі Джорданс ауылында оқытылды, ол квакерлердің орталығы болған. Барлығы мыңнан астам ер адам Францияға, Бельгияға және Италияға жіберілді, онда олар француз және британдық әскерлерімен бірге жедел жәрдем колонналарында және жедел жәрдем пойыздарында жұмыс істеді. FAU Британдық Қызыл Крест қоғамының қарауында болды. 1919 жылы таратылды.
Екінші дүниежүзілік соғыс және оның салдары
Ол 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде бұрынғы мүшелерінен құралған комитет тарапынан қайта құрылды, соның нәтижесінде Бирмингем қаласындағы Нортфилдте, Бристоль Роуд көшесіндегі Манор Фермасында оқу лагері ашылды. 1300-ден астам мүше оқытылып, Лондондағы бомбалау кезінде жедел жәрдем жүргізушілері және медициналық көмекшілер ретінде қызмет етті, сондай-ақ Финляндия, Норвегия және Швеция (1940), Таяу Шығыс (1940–1943), Греция (1941, 1944–1946), Қытай және Сирия (1941–1946), Үндістан және Эфиопия (1942–1945), Италия (1943–1946), Франция, Бельгия, Нидерланды, Югославия және Германия (1944–1946) және Австрия (1945–1946) елдерінде де қызмет етті. Ұйымға алғашқы әйел мүше болып Анжела Синклер Лоутит қосылды, ол 1940 жылы Оксфордтың Сомервилл колледжіндегі оқуын тоқтатқаннан кейін мүшелікке қабылданды.
Қытай конвойы
Қытай-жапон соғысы Қытайдағы жағдайдың нашарлауына әкелді және 1941 жылы FAU медициналық көмек көрсету үшін 40 ерікті жіберу туралы келісімге келді ("Қытай конвойы"). Бастапқыда олардың міндеті "Бирма жолы" арқылы көмек жіберуді қамтамасыз ету болды, ол соңғы қалған бағыт еді. 1942 жылдың мамырында Бирма жапондықтар басып алғанда, FAU еріктілері Үндістан мен Қытайға қашып кетті. Олар қайтадан бірігіп, "Гумп" әуе жолы арқылы Куньминге жеткізілген медициналық жабдықтарды таратуға кірісті. Қытайға жеткізілген медициналық жабдықтардың 80 пайызы FAU арқылы таратылған деп есептеледі. FAU-ның қызметі кеңейіп, медициналық емдеулер, профилактикалық шаралар және қытайлық медициналық қызметкерлерді оқыту сияқты түрлі қызметтерді ұсынды. Бұл, әсіресе 1944 жылы Тенчхоңдағы аурухананы қайта жаңғырту және ауыл шаруашылығын жақсарту, оқыту саласында да кеңейді. Қытайдағы жұмыс халықаралық сипатта болды, онда Ұлыбританиядан (ең көп ұлттық топ), Қытайдан, АҚШ-тан, Канададан, Жаңа Зеландиядан және басқа елдерден келген ерлер мен әйелдер жұмыс істеді. Шамамен 200 шетелдік және 60 қытайлық қатысты, олардың сегізі қаза тапты, ал басқаларының денсаулығына қайтымсыз зиян келді. Жалғанғандардың шамамен жартысы квакерлер болды, бірақ барлығы бейбітшілікке берілгендігін және нақты көмек көрсетуге ниеттенгендігін білдірді. Қытайлық мүшелердің көпшілігі Чэндудағы Батыс Қытай Одағы университетінің студенттері болды.
Жазбалар
Көптеген мұрағаттық материалдар сақталып қалды және Лондон қаласындағы Эустон жолындағы Достар үйінің (Friends House) Достар қоғамы кітапханасына (Library of the Society of Friends) тапсырылды.