Кіріспе

Ежелгі грек әдебиетіндегі рух бейнелері

Ежелгі грек әдебиетінде эйдолон (/aɪ/'/d//oʊ//l//ɒ//n/; εἴδωλον 'бейне, сән, көрініс, шал, әуе, арба'; көпше: эйдола немесе эйдолон) – тірі немесе қайтыс болған адамның рух бейнесі; көлеңке немесе адам кейпіндегі шал.

Әдебиеттік қолданысы

Троялық Еленаның эйдолоны туралы ұғымды Гомер мен Еврипид екеуі де зерттеген. Гомер осы ұғымды Еленаға өлімнен кейін де өмір беруге мүмкіндік беретін тәуелсіз идея ретінде пайдаланады. Еврипид оны клеос идеясымен байланыстырады, олардың біреуі екіншісінің нәтижесі болып табылады. Еврипид пен Стесихор екеуі де Троялық жылқы туралы шығармаларында Еленаның қалаға ешқашан физикалық түрде келмегенін айту үшін эйдолон ұғымын қолданады. Өлгендердің эйдоласы туралы түсінік әдебиетте Пенелопаға қатысты зерттелді, ол кейінгі шығармаларда Клитемнестраның және кейіннен Еленаның өзінің эйдоласына қарсы күресті. Гомердің эйдола қолдануы "Одиссеяға" дейін созылады, онда Пенелопаның күйеулерінің өлімінен кейін Теоклимен сарайдың есігі олармен толы екенін байқайды. Эдгар Аллан Поның 1844 жылғы "Арман Елі" поэмасында, "жаман періштелермен" қиналып, "қаншама қайғысы бар" және "көлеңкеде жүретін" адамдарға арналған әлемді Эйдолон билейді. Уолт Уитменнің 1876 жылғы осы аттас поэмасы терминді әлдеқайда кеңірек түсіндіріп, поэмада кеңейтілген және егжей-тегжейлі сипатталған. Уитменнің терминді қолдануынан барлық тіршілік иелерінің жеке жандарынан құралған жоғарғы жан ұғымын, сондай-ақ Жерді және планеталар, Күн, жұлдыздар мен галактикалардың иерархиясын қамтуға дейін кеңейгенін көреміз. Кларк Эштон Смит "Қараңғы Эйдолон" атты әңгіме жазды, онда қорқынышты сиқыршы Намирраның өмірі мен өлімі баяндалады. Италиялық Disney комиксі ПКНА-да Один Эйдолон есімді кейіпкер бар, ол One кейіпкерінің денесінің көшірмесі болып табылады. Рик Риорданның "Олимп Батырлары" кітап сериясында, эйдолон деп аталатын тұлғалар (көне гректердегі эйдолон түсінігіне негізделген) кейіпкерлердің денелерін иелену арқылы оларға билік ететін қарсыластар ретінде пайда болады. Олар бес кітаптан тұратын серияның үшінші кітабы "Афинаның белгісінің" алғашқы тарауларында алғаш рет пайда болады. Пайпер Маклин өзінің сөздерімен оларды толығымен шығарып тастағанға дейін кітап барысында тағы екі рет пайда болады. Сандип Пармардың "Эйдолон" екінші жинағы үшін Ледбери жүлдесін жеңіп алды.