Кіріспе

Уппсала университетінің канцлері (швед. kansler) 1622 жылдан 1893 жылға дейін Уппсала университетінің басшысы болды, бірақ академиялық және практикалық күнделікті мәселелерде оны консистория (konsistorium) немесе кеңес және оның төрағасы, ректор magnificus басқарды. Университеттің алғашқы кезеңінде-ақ университет канцлері лауазымы болған көрінеді. 1477 жылы Папа Сикст IV-тің бұйрығына сәйкес, Уппсала архиепискобы Якоб Ульфссон (университет негізін қалаушы) университеттің канцлері болуға тиіс еді. Оның ізбасарлары бұл лауазымды атқармаған, ал 16 ғасырда және университеттің ұзақ уақыт бойы тоқырау кезеңінде ешқандай канцлер тағайындалмаған сияқты. Уппсала университетінің 1595 жылы регент герцог Карл (кейін король Карл IX) жариялаған бекітілген қағидаларына сәйкес, Уппсала архиепискобы, мемлекеттің басқа епископтары және университет канцлерді сайлауға тиіс еді, содан кейін оны король бекітетін. 1604 жылы университет князь Густав Адольфті канцлер етіп тағайындауды сұрады, бірақ герцогтың бұл мәселелерді түсіну үшін әлі де жас екендігі туралы жауап алды. 1607 жылы граф Абрахам Браге канцлер болып тағайындалды, бірақ корольдің бұрынғы тәрбиеленушісінен айырмашылығы, университетке көп көңіл бөлмеген көрінеді. Йохан Скитте, әлі күнге дейін (басқа нәрселермен қатар) Скитте профессурасын сыйға тартқаны үшін есте сақталған, ол 1622 жылы канцлер болып тағайындалды және канцлерлердің үздіксіз хронологиялық тізімін бастады деп айтуға болады. Скитте мемлекеттік кеңес мүшесі (riksrådet) болды және король 1625 жылы мемлекеттік кеңесшілердің (riksråd) бірі әрқашан канцлер лауазымын атқаруға тиіс деп бұйырды. Проканцлер (prokansler) лауазымын әрқашан Уппсала архиепискобы өз міндеті бойынша атқарды. 18 ғасырдың соңғы жартысынан бастап 1859 жылға дейін канцлер лауазымына патша отбасының мүшелері жиі ие болды. Мысалы, мұрагер ханзада Карл Йохан, бұрынғы француз маршалы Жан Батист Бернадот және кейін Швецияның королі Карл XIV, ол таққа мұрагер болып сайланғаннан және король Карл XIII оны асырап алғаннан бастап осы лауазымға ие болды. 1818 жылы таққа отырғанда оның француз ұлы, мұрагер ханзада Оскар (кейін Швецияның I Оскар), 1844 жылы Оскар король болғанда оның ұлы, мұрагер ханзада Карл сияқты, әкесінің орнын басып, билікке келді. Карл (кейінгі Швеция королі Карл XV) Бернадотт әулетінің алғашқы шведтік ұрпағына жатты және ол және оның бауырлары 200 жылдан астам уақыт бұрын Упсалада оқуға түскен Карл X-тен бастап университетке барған швед патша әулетінің алғашқы мүшелері болды. Карл іс жүзінде университет студенті болған кезде де канцлер болды және 1859 жылы таққа отырғанға дейін сол лауазымда қалды. 1861 жылдан бастап Уппсала университетінің канцлері сонымен қатар Каролинский институтының (1810 жылы құрылған) басшысы болды, ал 1859 жылдан бастап 1893 жылға дейін Уппсала университетінің канцлерлігі Лунд университетінің канцлерлігімен бір адамға жүктелді; 1893 жылдың 17 маусымынан бастап лауазымдар біріктірілді, жаңа университет канцлері екі ескі университетке де, Стокгольм мен Гетеборг университеттерінің (қазіргі Стокгольм және Гетеборг университеттері) жаңадан құрылған университет колледждеріне де жауапты болды. Канцлердің рөлі және оның университет істеріне араласу деңгейі лауазымға ие адамның ұмтылысына немесе көзқарасына байланысты болды және уақыт өте келе өзгерді. 1893 жылдан бастап жаңа ұлттық университет канцлері жоғары білім беруді қадағалаушы рөлге ие болғандықтан, ректордың жергілікті басшылық рөлі 19 ғасырдың соңынан бастап өсті және университет ректорларының мерзімдері бұрынғыдай бір немесе екі семестрден бірнеше жылға дейін немесе тіпті он жыл немесе екі жылға дейін ұзартылды. Проканцлер лауазымы 1934 жылы жойылды, бірақ соңғы қызметкер, архиепископ Эрлинг Эйдэм оны 1950 жылы зейнетке шыққанға дейін сақтап қалды.

Уппсала және Лунд университеттерінің ректорлары

Жылдар Канцлер1859–1871 графы Густав Адольф Виве Спарре1872–1881 графы Хеннинг Гамильтон1881–1888 барон Луи Герхард Де Гир1888–1898 Пер Якоб Эренхайм. Ол 1893 жылдың 17 маусымынан бастап швед университетінің канцлері лауазымын алғаш рет иеленді.