Кіріспе

Доминикан Республикасының валютасы

Доминикан песосы 2010 жылдан бері Доминикан Республикасының валютасының атауы болып келеді (lang es). Оның символы "$", ал басқа песолардан (немесе долларлардан) ажырату қажет болған жағдайда "RD$" қолданылады; оның ISO 4217 коды "DOP". Әрбір песо 100 центоға ("цент") бөлінеді, олар үшін ¢ символы қолданылады. АҚШ долларын есептемегенде, бұл Доминикан Республикасында мемлекеттік немесе жеке болсын, барлық ақша операциялары үшін қолданылатын жалғыз заңды валюта. 2010 жылғы конституцияға дейін Доминикан Республикасының валютасының ресми атауы – песо-оро (ағылшын тілінде: Gold peso) болған.

Тарих

Доминикан песосы 1844 жылы Гаитиден тәуелсіздік алған кезде алғаш рет қолданысқа енгізілді. Ол гаити гурдымен бірдей бағамен алмастырылды және 8 реальге бөлінді. Доминикан Республикасы 1877 жылы песоны 100 сентавоға бөлді. 1891 мен 1897 жылдар аралығында екінші валюта – франко шығарылды, бірақ ол песоны ығыстырмады. Дегенмен, 1905 жылы песо 5 песодан 1 АҚШ долларына тең бағамен АҚШ долларымен алмастырылды. 1937 жылы алтын песо АҚШ долларымен бірдей бағамен енгізілді, бірақ доллар 1947 жылға дейін алтын песомен қатар қолданыла берді.

Бірінші песо, 1848-1905

Қағаз ақша алғашқы песо кезінде айналымдағы валютаның басым бөлігін құрады. 1848 жылы 40 және 80 песоның алдын ала шығарылымы жасалды, содан кейін 1849 жылы 1, 2 және 5 песо номиналындағы тұрақты үкіметтік банкноттар, ал 1858 жылы 10 және 50 песолық банкноттар шығарылды. 1865 жылы Комисия де Хасиенда 50 және 200 песо, ал Кредито Жунтасы сол жылы 10 және 20 центо банкноттарын шығарды, содан кейін 1866 жылы 5 және 40 центо, ал 1867 жылы 1, 2, 5 және 10 песо банкноттары шығарылды. 1862 жылы испандықтар Санто-Доминго интенденциясының атынан 1/2, 2, 5, 15 және 25 песолық банкноттар шығарды. 1870 жылы соңғы рет 1 песолық банкноттар шығарылды. Екі жеке банк қағаз ақша шығарды. Санто-Доминго Ұлттық Банкі 1869 және 1889 жылдар аралығында 25 және 50 центаво, 1, 2, 5, 10, 20, 25 және 100 песо номиналында банкноттар шығарды. Пуэрто-Плата Кредит Компаниясының Банкі 1880 жылдан 1899 жылға дейін 25 және 50 центаво, 1, 2, 5, 10 және 50 песо номиналындағы банкноттарды шығарды. Ескеріңіз, 1912 жылы Banco Nacional de Santo Domingo доллармен (испан тілінде песо деп аталған) номиналдағы банкноттарды да шығарды.

Алтын песо, 1947-2011 жылдар

1937 жылы алтын песо алғаш рет жергілікті ақша ретінде енгізілген кезде қағаз ақша шығарылмады және АҚШ доллары ресми ұлттық валюта болғандықтан, АҚШ банкноттары айналымда болды. Тек 1947 жылы Орталық банк 1, 5, 10, 20, 50, 500 және 1000 орос номиналындағы алғашқы песо-золото банкноттарын шығарды, бірақ соңғы екі номинал сирек қолданылды. Бұл банкноттарды жеке баспа және гравировка фирмасы – Америкалық банкноттар компаниясы басып шығарды. АҚШ банкноттары әрқашан айырбасқа қабылданып тұрса да, олар біртіндеп айналымнан алынып тасталды. 1961 жылы 10, 25 және 50 цент номиналындағы төмен құнды банкноттар шығарылды, бұл монеталардың жетіспеушілігін және монетадағы күмістің құны номиналдан асып түсу мәселесін шешуге көмектесті. Трухильо билігінен кейін шығарылған барлық банкноттарда бұрынғы елорда, Сиудад-Трухильоға жасалған сілтемелер алынып тасталды, ол өзінің бұрынғы аты – Санто-Домингоға қайта аталды. Қазіргі уақытта айналымда 50, 100, 200, 500, 1000 және 2000 песолық банкноттар бар. 2005 жылы 10 және 20 песолық банкноттар тиісінше 10 және 25 песолық монеталармен алмастырылды. 2010 жылы 20 песолық жаңа полимерлік банкнота шығарылды. 1992 жылы Американы ашудың 500 жылдығы мен 2000 жылғы мыңжылдық тойларға арналған 500 және 2000 песолық алтын банкноттардың шектеулі саны шығарылды, бірақ 2005 жылғы мәліметтерге сәйкес, олардың көп бөлігі айналымда жоқ. 5000 песолық банкнота жасау туралы мәселе қарастырылған, бірақ іске асырылмады. Барлық қазіргі банкноттарда "Este billete tiene fuerza libertoria para el pago de todas las obligaciónes públicas o privadas" деген фраза жазылған. Сөзбе-сөз аударғанда (lang es).

2010 жыл

2010 жылдың 1 шілдесінде Доминикан Республикасының Орталық банкі бұрынғы қағаз банкнотына ұқсас, бірақ енді полимерлік материалға басылған 20 песолық банкнотты шығарды.

2011 жыл

2011 жылы Доминикан Республикасының Орталық банкі 2011 жылғы және одан кейінгі барлық банкноттардың "Pesos Oro" емес, "Pesos Dominicanos" деп аталатынын жариялады. Бұл шешім 2010 жылғы 26 қаңтардағы Доминикан Республикасы Конституциясының талабына жауап ретінде қабылданды.

2014 жыл

2014 жылдың 1 қазанында Доминикан Республикасының Ұлттық банкі жаңа дизайны мен жаңа қауіпсіздік элементтері бар жаңа банкноттар сериясын шығаруды жоспарлаған.

АҚШ долларына қатысты

Доминикан Республикасының Орталық банкі АҚШ долларын резервтік валюта ретінде пайдаланады. Екі тарап келісімге келген жағдайда, жеке транзакцияларда АҚШ доллары мен евроның екеуі де қолданылуы мүмкін (мұндай жағдай көбінесе туризм саласында кездеседі). Бұл 2003–2004 жылдардағы күрт инфляция кезеңінде ең айқын байқалды. Бүгінде АҚШ доллары кеңінен қабылданады және Доминикан Республикасына сапар шегетін туристер оны қосымша валюта ретінде пайдалана алады.