Кіріспе

АҚШ армиясының генералы (1886–1961)

Роберт Лоуренс Эйхелбергер (9 наурыз 1886 – 26 қыркүйек 1961) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхиты аймағындағы АҚШ-тың Сегізінші армиясының командирі болған армия офицері. 1909 жылы Вест-Пойнттегі АҚШ әскери академиясын бітірген ол 1918 жылы американдық экспедициялық күштерге Сибирьде қосылғанға дейін Панамада және Мексика шекарасында қызмет етті. Сибирде көрсеткен қайраткерлігі үшін «Құрметті қызмет орденімен» марапатталды. Соғыстан кейін ол Бас штаб корпусына ауысты. Командалық және Бас штаб колледжі мен Армия соғыс колледжін бітірді және АҚШ армиясы Бас штабының бастығы генерал Дуглас Макартурға қарасты Соғыс департаменті Бас штабының хатшысы болып жұмыс істеді. 1940 жылы Эйхелбергер Вест-Пойнттегі АҚШ әскери академиясының бастығы болды. Ол бірқатар реформалар жасады, атпен жүру және қатаң тәртіптік жаттығулар сияқты шараларды қысқартып, оларды қазіргі заманғы жауынгерлік дайындықпен алмастырды, онда курсанттар Ұлттық гвардия бөлімдерімен бірге әскери жаттығуларға қатысты. Ол Стюарт-Филдті оқу орталығы ретінде сатып алды, бұл курсанттарға Вест-Пойнтта оқып жүргенде ұшқышқа біліктілік алуға мүмкіндік берді. 1942 жылдың наурыз айында 77-ші жаяу әскер дивизиясының, ал маусым айында I корпустың командирі болды. 1942 жылдың тамызында Эйхелбергер Тынық мұхитының оңтүстік-батыс аймағына жіберілді, онда ол америкалық және австралиялық әскерлерді қанды Буна-Гона шайқасында жетектеді. 1944 жылы ол Голландияда және Биак шайқасында маңызды жеңістерге жетті. Жаңадан құрылған Сегізінші армияның бас қолбасшысы ретінде Эйхелбергер Оңтүстік Филиппинге шабуыл жасады, Минданао, Маринук, Панай, Негрос, Себу және Бохол аралдарын тазартты. 1945 жылдың шілдесіне қарай оның әскерлері Минданаодағы жапондықтарды жеңді. 1945 жылдың тамызында Эйхелбергердің Сегізінші армиясы Жапонияны оккупациялауға қатысып, үш жылдық міндетін бастады. 1948 жылдың соңында армиядан зейнетке шықты.

Ерте өмір

Роберт Лоуренс Эйхелбергер 1886 жылдың 9 наурызында Огайо штатының Урбана қаласында фермер және заңгер Джордж Мэйли Эйхелбергер мен Эмма Ринг Эйхелбергердің бес баласының ең кішісі болып дүниеге келді. Ол атасы құрған отбасылық шаруа қожалығында өсті. 1903 жылы Урбана орта мектебін бітіріп, Огайо мемлекеттік университетіне түсті, онда Phi Gamma Delta студенттік қауымдастығына қосылды. 1904 жылы Эйхелбергер әкесінің бұрынғы заң серігі, қазір Огайо штатының 8-ші сайлау округінің конгрессмені Уильям Р. Уорнокты, оны АҚШ Әскери академиясына, Вест-Пойнтқа тағайындауға көндірді. 1905 жылдың маусым айында Вест-Пойнтқа қабылданды. 1909 жылғы түлектері ерекше жас буын болды. Олардың 28-і кейіннен генерал-офицерлердің жұлдыздарын тақты, соның ішінде Джейкоб Л. Деверс, Джон С. Х. Ли, Эдвин Ф. Хардинг, Джордж С. Паттон және Уильям Х. Симпсон. Эйхелбергер орта мектепте де, Огайо штатында да оқыған кезінде жақсы оқушы болған жоқ, бірақ кадет лейтенанты болды және 103 студенттің арасында 68-орынды иеленді. Эйхелбергер 1909 жылдың 11 маусымында 25-ші жаяу әскердегі екінші лейтенант болып тағайындалды, бірақ 22 шілдеде Индиана штатының Бенджамин Харрисон бекінісіндегі 10-шы жаяу әскерге ауыстырылды. 1911 жылдың наурыз айында 10-шы жаяу әскер Сан-Антонио қаласына (Техас штаты) жіберілді, онда Мексикамен шекара соғысы кезінде шабуылдық операциялар жүргізу үшін құрылған маневрлік дивизияның құрамына кірді. Содан кейін қыркүйек айында Панама каналы аймағына жіберілді. Панамада Эйхелбергер Панама каналы аймағының Жоғарғы сотының төрағасы Езекия А. Гудгердің қызы Эммалин (Эм) Гудгермен танысты. Ұзаққа соқпаған махаббат оқиғасынан кейін, олар 1913 жылдың 3 сәуірінде үйленді. 1915 жылдың наурыз айында АҚШ-қа оралғаннан кейін Эйхелбергер Нью-Йорктегі Форт-Портердегі 22-ші жаяу әскерге тағайындалды. Ол да Мексика шекарасына жіберілді және Аризона штатының Дуглас қаласында орналасқан, онда 1916 жылдың 1 шілдесінде Эйхелбергер бірінші лейтенант болып тағайындалды. Қыркүйек айында Миссури штатының Бунвилл қаласындағы Кемпер әскери мектебінде әскери ғылымдар мен тактика пәнінің профессоры болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және Ресейдің азаматтық соғысы

1917 жылғы сәуірде Американың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуынан кейін Эйхелбергер 15 мамырда капитандыққа көтерілді. Маусым айында ол Юта штатының Форт-Дуглас қаласындағы 20-шы жаяу әскер бөліміне жіберілді және қыркүйекке дейін батальонмен басшылық етті. Содан кейін ол Арканзас штатының Пайк лагерінде жаңадан құрылған 43-ші жаяу әскер бөліміне ауыстырылды. 1918 жылдың ақпанына дейін Пайк лагеріндегі 3-ші офицерлерді даярлау лагерінде аға жаяу әскер нұсқаушысы болды. Кейін ол Вашингтон қаласындағы Соғыс министрлігінің Бас штабына тағайындалды, онда бригадир генерал Уильям С. Грейвстің көмекшісі болды және 1918 жылдың 3 маусымында майор болды. 1918 жылдың шілдесінде Грейвс 8-ші дивизияның командирі болып тағайындалды, ол сол кезде Калифорния штатының Пало-Альто қаласында орналасқан және 30 күн ішінде Францияға жіберу жоспарланған еді. Грейвс Эйхелбергерді өзімен бірге алып, бастапқыда штаб бастығының орынбасары, G 3 (Операциялар) қызметін тапсырды. Калифорнияға жол жүріп, Эйхелбергер Грейвстен 8-ші дивизияның бағыты өзгергенін және енді Сибирьге бағытталғанын білді. Президент Вудро Вильсон Ресей азамат соғысына одақтастардың араласуын қолдауға келісті, ал Грейвс американдық экспедициялық Сибирь күштеріне (AEFS) басшылық ететін болды. AEFS 15 тамызда Сан-Францискодан аттанды, Эйхелбергер штаб бастығының орынбасары, G 2 (Ақпарат) қызметін атқарды. Грейвске оның міндеті әскери емес, саяси екені және "қатаң бейтараптықты сақтауы" керектігі ескертілді. Эйхелбергер күрделі саяси, дипломатиялық және әскери ортаға ілесіп кетті. Келгеннен кейін көп ұзамай ол одақтас стратегияға жауапты он елдің қатысуымен құрылған Біріккен әскери кеңеске тағайындалды. Эйхелбергер Американың Сибирьдегі мақсаттары француз және британдық одақтастарының мақсаттарынан өзгеше екеніне көз жеткізді, бірақ олардың нақты қандай екені белгісіз болды, әсіресе Мемлекеттік және Соғыс министрліктерінің пікірлері әрдайым сәйкес келмеген кезде. Американдық саясат Транссибір теміржолын қорғауды көздеді, бірақ ол адмирал Александр Колчак басқаратын Ақ гвардия күштерінің бақылауында болды, оларды Эйхелбергер "кісі өлтірушілер" және "қатыгездер" деп санады. Эйхелбергер экспедициялық күшке қызмет еткен кезінде көрсеткен қайраттылығы үшін "Құрметті қызмет орденімен" марапатталды. Оның мақтау қағазында былай делінген:

Сибирьдегі қызметі үшін Эйхелбергерге Армияның Құрметті қызмет медалі табысталды және 1919 жылдың 28 наурызында подполковник шындығына көтерілді. Грейвс оған Ұлыбританияның Құрметті қызмет ордені мен Францияның Құрмет легионының берілуіне кедергі келтірді, осылайша Біріккен әскери кеңестің басқа да мүшелеріне бөгет жасады. Алайда Эйхелбергер Жапон императорының Мэйдзи орденімен, Қасиетті қазына орденімен және Шығып келе жатқан күн орденімен марапатталды. Сибирь Эйхелбергерге жапон армиясын өз көзімен көруге мүмкіндік берді және олардың жаттығулары мен тәртібіне таң қалды. Ол егер дұрыс басшылық болса, олар американдық әскерлерден де басым болатынын айтты. AEFS 1920 жылдың сәуірінде елге қайтарылды.

Соғыс аралығы

Сібірдегі қызметінен кейін АҚШ-қа қайтудың орнына, 1920 жылғы 4 мамызда Эйхелбергер Филиппин департаментінің штаб бастығының көмекшісі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі көптеген офицерлер сияқты, ол 1920 жылғы 30 маусымда капитаны дәрежесіне төмендетілді, бірақ келесі күні дереу майор дәрежесіне қайта көтерілді. 1920 жылғы наурыз айында Эм Владивостокта оған қосылды, екеуі Филиппинге көшуден бұрын алдымен Жапонияға сапарлады. 1921 жылғы наурыз айында Эйхелбергер Қытайдағы барлау миссиясының басшысы болды. Ол Пекин мен Тяньцзинде барлау кеңселерiн құрды және Қытай Республикасының президенті Сунь Ятсенмен кездесті. Соңында ол 1921 жылғы мамыр айында АҚШ-қа оралды, онда ол Соғыс департаменті Бас штабының G 2 (барлау) бөлімінің Қиыр Шығыс секторында қызмет етті. Эйхелбергер үшін үлкен көңіл көшіру – Бас штабтың біліктілік тізіміне (БШТ) ілігуі болды. 1920 жылғы Ұлттық қорғаныс заңына сәйкес, осы тізімдегі офицерлер ғана бригадир-генералға көтерілуге құқылы болды. Жаяу әскерде жоғарылау мүмкіндіктерінің аз екенін түсініп, генерал-адъютант, генерал-майор Роберт С. Дэвистің кеңесімен 1925 жылғы 14 шілдеде ол генерал-адъютант корпусына ауысты. Ол Соғыс департаменті Бас штабында жұмыс істеді, бірақ енді генерал-адъютант кеңсесінде. 1925 жылғы сәуірде ол Форт-Хейс штатына, Огайо штатына, 5-ші корпус аймағының генерал-адъютантының көмекшісі болып тағайындалды. Дэвис Эйхелбергерді Форт-Ливенворттағы Командалық және Бас штаб колледжіне ұсынуды ұсынды. 1924 жылғы шілдеде Эйхелбергер 247 офицерге қосылды. Студенттер әліппелік тәртіппен отырғандықтан, ол сыныптың үздік бітірушісі, майор Дуайт Д. Эйзенхауэрдің жанына отырды. Курста Джозеф Стилвелл, Леонард Героу және Джозеф Т. Макнарни де болды. Эйхелбергер сыныптың үздік түлектерінің бірі болып, колледжді абыроймен бітіріп, колледжде генерал-адъютант қызметін атқаруын жалғастырды. 1929 жылы ол Армия соғыс колледжінің студенті болды. Бітіргеннен кейін ол Вашингтонға генерал-адъютант кеңсесіне қайта жіберілді. 1931 жылы Эйхелбергер Вест-Пойнтқа адъютанты ретінде жіберілді. 1934 жылғы 1 тамызда ол подполковник болып тағайындалды. 1935 жылғы сәуірде ол Соғыс департаменті Бас штабының хатшысы болды, ол АҚШ армиясының Бас штабының бастығы генерал Дуглас Макартурға қызмет етті. Эйхелбергер 1937 жылғы шілдеде қайтадан жаяу әскерге қайта оралды, бірақ ол 1938 жылғы қазанға дейін Соғыс департаменті Бас штабының хатшысы болып қалды, 1 тамыздан бастап полковник дәрежесінде. Жаңа Бас штаб бастығы генерал Малин Крейг Эйхелбергерге Форт-Беннингте орналасқан демонстрациялық полк – 29-шы жаяу әскердің басшылығын ұсынды. Эйхелбергер бұл ұсыныстан бас тартты, өйткені ол көп жылдар бойы жаяу әскерден алыс болған еді және кейбір жаяу әскер офицерлері қызғанышпен қарауы мүмкін еді. Оның орнына ол Сан-Франциско Президиосында орналасқан 30-шы жаяу әскердің, одан да беделсіз бөлімшесінің басшылығын қабылдады, бірақ 52 жасында полк командирі болған адамға наразылық білдірген офицерлер де болды. Кету алдында ол жаяу әскермен қайта танысу үшін Форт-Беннингтегі жаяу әскер мектебінде қысқа курс өтті. 3-ші жаяу әскер дивизиясының құрамында 30-шы жаяу әскер келесі екі жылда бірқатар ірі оқу-жаттығуларға қатысты.

Буна-Гона шайқасы

1942 жылдың 9 тамызында оның бұйрықтары күрт өзгерді. Макартур, қазір Тынық мұхитының оңтүстік-батыс аймағының Жоғарғы Бас қолбасшысы, өзінің басқаруына корпустың штабын жіберуді сұрады. Бастапқыда генерал-майор Роберт Ричардсонға бұл міндет жүктелді, бірақ Маршалл Макартурға «Ричардсонның австралиялық қолбасшылық астында қызмет етуге байланысты өте күшті сезімі оның тағайындалуын тиімсіз етеді» деп хабарлады. Эйхелбергердің I корпусының штабы теңіз арқылы қызмет етуге дайын болды және десанттық соғыс бойынша оқытылған, сонымен қатар Эйхелбергердің Макартурмен жұмыс тәжірибесі болды. Сондықтан Маршалл оны осы қызметке таңдады. Эйхелбергер бұл тағайындалуға риза болмады, әсіресе Ричардсон туралы білгеннен кейін, және «генерал Макартурмен қарым-қатынас жасаудың қиын болатынын жақсы білді». Эйхелбергер 20 тамызда 22 қызметкерімен бірге B-24 Liberator ұшағымен Австралияға аттанды. I корпус Австралиядағы екі американдық дивизияны бақылады: Брисбенге жақын жердегі Кэмп Кэбльде орналасқан генерал-майор Форрест Хардингтің 32-ші жаяу әскер дивизиясы және генерал-майор Хорас Фуллердің Квинсленд штатындағы Рокхэмптондағы 41-ші жаяу әскер дивизиясы. 21 қазанда генерал-лейтенант шеніне көтерілген Эйхелбергер осы жерде I корпусының штабын құруға шешім қабылдады. Оның I корпусы генерал-лейтенант сэр Джон Лаварактің австралиялық Бірінші армиясының басқаруында болды. Австралиялық командирлермен кездескенде Эйхелбергер олардың көпшілігінің «Солтүстік Африкада британдықтармен шайқасқандығын және әдетте олар мұны айтуға әдепті болмаса да, американдықтарды ең жақсы жағдайда тәжірибесіз теоретиктер деп санайтынын» байқады. Ол екі американдық дивизияның дайындық деңгейіне көңілі толмады. Олар джунглидегі соғысқа дайындық орнына АҚШ-та қолданылатын оқу бағдарламасын орындады. Ол Макартурға және Макартурдың штаб бастығы генерал-майор Ричард К. Сазерлендке дивизиялардың тәжірибелі жапондық әскерлермен тең шарттарда күресе алмайтынын ескертті. Қыркүйек айында 32-ші жаяу әскер дивизиясының бірінші болып Жаңа Гвинеяға аттануы керек деп шешті, себебі Кэмп Кэбль лагері 41-ші жаяу әскер дивизиясының Рокхэмптондағы лагерінен нашар болды. Эйхелбергердің қаупі 32-ші жаяу әскер дивизиясының Буна-Гона шайқасында ауыр жеңіліске ұшырауымен расталды. Хардинг Бунаны «тынышталмай-ақ» басып ала алатынына сенімді болды, бірақ штабтың нашар жұмысы, қате барлау, жеткіліксіз оқыту және, ең бастысы, жапондықтардың қарсылығы американдықтардың күш-жігерін тоқтатты. Америкалықтар жақсы орналасқан және жақсы дайындалған жапондық бекіністер желісімен бетпе-бет келді, оларға тек батпақ арқылы ғана қол жеткізуге болатын. Америкалықтардың сәтсіздігі австралиялықтармен қарым-қатынасына зиян келтірді және Макартурдың бүкіл науқанын құлату қаупін тудырды. Эйхелбергер мен I корпусы штабынан кішкентай топ 30 қарашада C-47 Dakota ұшақтарының жұбымен Порт-Морсбиге шұғыл түрде ұшып келді. Макартур Эйхелбергерге Буна шайқасын өз бақылауына алуды бұйырды. Байерс пен Эйхелбергердің айтуынша, Макартур оған «қасіретті дауыспен» былай деді:

Келесі күні Эйхелбергердің тобы Дободураға ұшып барды, онда ол Буна аймағындағы АҚШ әскерлерінің басқаруын қабылдады. Ол Хардингті қызметтен босатып, оның орнына дивизияның артиллерия командирі, бригадир генерал Альберт В. Уолдронды тағайындады. Ол басқа офицерлерді де қызметтен босатып, 26 жастағы капитанды батальонға қолбасшылық етуге тағайындады. 32-ші жаяу әскер дивизиясының кейбір офицерлері Эйхелбергерді аяусыз және «пруссиялық» деп жеке түрде айыптады. Ол I корпустың қолбасшысы ретіндегі қызметі үшін, Филиппиндегі Сегізінші армияның қолбасшысы ретіндегі қызметі үшін және Жапонияны басып алғандығы үшін ерекше қызмет медаліне үш жапырақ кластерімен марапатталды. Сонымен қатар ол Әскери-теңіз күштерінің ерекше қызмет медалімен, күміс жұлдыз медаліне екі жапырақ кластерімен, қола жұлдыз медалімен және әуе медалімен марапатталды. Ол сондай-ақ бірқатар шетелдік наградаларды алды, соның ішінде Нидерландыдан семсерлермен Оранж-Нассау орденінің үлкен офицері, Франциядан Құрмет легионының үлкен офицері, Бельгиядан Тақ орденінің үлкен офицері және пальмасы бар Croix de Guerre, Эквадордан Абдон Кальдерон ордені, Филиппинден Құрмет жұлдызы, Азат ету медалі және Құрмет легионының үлкен офицері, Италияның әскери орденінің үлкен офицері. Кітап жақсы сатылып, Гарри Трумэн мен Омар Брэдли қолтаңбалы даналарын сұрады. 1951 жылы ол Голливудқа сапар шегіп, «Франсис Вест-Пойнтқа барады» (1952) және «Бенд ойнаған күні» (1952) фильмдеріне техникалық кеңесші ретінде жұмыс істеді, бірақ нәтижеге толыққанды риза болмады. Ол Newsweek журналы үшін Шығыс туралы мақалалар жазуға кірісті, бірақ 1954 жылы осы жұмыстан бас тартты. Содан кейін ол лекция оқуға шығып, өзінің тәжірибесі туралы сөздер айтты, бірақ 1955 жылы осыдан да бас тартты. Ол 1960 жылы Ричард Никсонды қолдады. АҚШ Конгресі оның қызметін ескере отырып, Эйхелбергерді және армияларға немесе осыған ұқсас жоғары құралымдарға қолбасшылық еткен басқа да офицерлерді 1954 жылы генерал шеніне көтерді. Ол Хардинг пен Фуллердің өзінің қызметтен босатылғандарына байланысты әлі де ренжігенін және ашуланғанын білгенде қатты мазаланды, бұл оның пікірінше Макартурдың кінәсі болды. Эйхелбергер өз кезегінде Крюгер мен Сазерлендті нақты немесе ойша келген кемсітулері үшін ешқашан кешірмеді. Сазерленд сөйлеуге тырысқанда Эйхелбергер онымен сөйлесуден бас тартты. Соңында Эйхелбергер «Макартур мифін мәңгілікке жоюға» арналған ашына-жасына айтатын кітап жазуға шешім қабылдады. Осы мақсатта ол өзінің құжаттарын Дьюк университетіне тапсырды. Аллегени колледжінің тарихшысы Джей Луувас 1972 жылы оның хаттарын «Қымбат Мисс Эм: Эйхелбергердің Тынық мұхитындағы соғысы 1942–1945» деген атпен жариялады. Дегенмен, Эйхелбергер соғыс жылдарындағы Херрингпен жақсы қарым-қатынасын сақтап қалды. Херринг және оның әйелі Мэри 1953 жылы Эйхелбергерлермен Эшвилледе болды және олар үнемі хат алмасып тұрды. Эйхелбергер 1961 жылдың 25 қыркүйегінде Эшвилледе зәр шығару мүшесін зерттеу үшін операция жасады. Қалыптасулар пайда болды және ол келесі күні пневмониядан қайтыс болды. Ол толық әскери салтанатпен Арлингтон ұлттық зиратқа жерленді.