Кіріспе

Оптикалық сақтау құралдарында тұрақты сызықтық жылдамдық (CLV) – оптикалық дискінің көрсетілген жылдамдығын анықтайтын шарт, сондай-ақ жазбалы дискілердің жазу жылдамдығына да қолданылуы мүмкін. CLV, CAV режимдерінен айырмаша, операция кезінде бұрыштық жылдамдықтың (яғни айналу жылдамдығының) өзгеретінін білдіреді. Тұрақты сызықтық жылдамдық тұжырымын 1886 жылы фонографты дамытушылар Чичестер Белл және Чарльз Тейнтер патенттеген.

Тарих

LaserDiscs, тұтынушыларға арналған алғашқы оптикалық дискілер, ойнату уақытын екі есе арттыру үшін тұрақты сызықтық жылдамдық (CLV) принципін қолданды. ("Ұзартылған ойнату" дискілері бір жағына 1 сағатқа дейін, ал "стандартты ойнату" дискілері 30 минутқа дейін ақпарат сақтай алады). Оқу басы жазбаның басынан алыстағанда мотордың айналу жылдамдығы 1800-ден 600 айналымға дейін төмендейді, бұл дискінің оқу басынан тұрақты жылдамдықпен өтуін қамтамасыз етеді. Кейінірек пайда болған аудио CD сияқты оптикалық форматтар да тұрақты деректер жылдамдығы мен тұрақты бит тығыздығын сақтау үшін CLV принципін қолданады. Олардың айналу жылдамдығы бірте-бірте 495-тен 212 айналымға дейін төмендейді, осылайша дискінің оқу лазерінен тұрақты жылдамдықпен өтуіне қол жеткізіледі (1:1 ойнату жылдамдығы және Red Book кодировкасы ескеріледі). Қазіргі CD-ROM дисктерінің жоғары деректерді беру жылдамдығы және кездейсоқ қол жеткізу қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін CAV жүйелері қолданылады. Себебі, кездейсоқ қол жеткізу кезінде іздеу жылдамдығына дискінің айналу жылдамдығын оқу басының орнына қарай үздіксіз реттеу қажеттілігі үлкен әсер етеді.

Өлшемі

12 см стандартты диаметрлі диск жағдайында, бағдарламалық аймақ деп аталатын ішкі жиегіндегі деректер, деректерді қамтитын аймаққа (диск ортасынан 2,5 см) дисктің сыртқы жиегіне (диск ортасынан 6 см) қарағанда 2,4 есе жоғары бұрыштық (айналу) жылдамдықпен қол жетімді болады. 8 см диаметрлі (4 см радиус) кішкентай дискте, тұрақты сызықтық жылдамдықпен қол жеткізгенде, сыртқы және ішкі дерек жиегінің бұрыштық (айналу) жылдамдықтарының қатынасы 1,6 құрайды. Яғни, мысалы, тұрақты сызықтық жылдамдық ×10 болғанда, диск ішкі дерек аймағынан қол жеткізілгенде ×24 эквивалентті бұрыштық жылдамдыққа ие болады, ал ең сыртқы жиегінен қол жеткізілгенде ×10 жылдамдыққа ие болады.

Аймақтық тұрақты сызықтық жылдамдық

Аймақтық тұрақты сызықтық жылдамдық (ZCLV немесе Z CLV) – жоғары жылдамдықты CD және DVD жазғыштары үшін CLV-нің модификациясы болып табылады, онда келесі аймаққа дейін тұрақты сызықтық жылдамдық сақталады, содан кейін жылдамдық жоғарылатылады. Алғашқы үлгідегі жазғыштар CLV дискілері болды. Мұндай жазғыштардағы жазу жылдамдығы 150 КиБ/с-қа еселенген шамада көрсетілді; мысалы, 4X жазғыш шамамен 600 КиБ/с жылдамдықпен тұрақты жазатын. Беру жылдамдығын тұрақты ұстау үшін дискідегі шпиндельдік қозғалтқыштың жылдамдығы өзгертіліп, 2,4 есеге дейін жұмыс істеді. Бұл әдіс қайта жазылатын медианың тар жазу жылдамдығы диапазонына байланысты жоғары жылдамдықты CD RW нұсқаларында қолданылады.

Тұрақты бұрыштық жылдамдық

Тұрақты бұрыштық үдеу (CAA) – бұл Лазердиск форматында қолданылатын CLV нұсқасы. CLV-нің бастапқы сипаттамасы (Лазердискке қатысты) аудио/видео бөлігінде бірнеше ойнату артефактілеріне және әртүрлі өндірушілер жасаған Лазердиск ойнатқыштарымен үйлесімсіздік проблемаларына себеп болды. 1980 жылдардың ортасында Pioneer Electronics компаниясы CAA схемасын енгізді, онда Лазердискінің айналу жылдамдығы сатылап төмендетілді, соның нәтижесінде көптеген ойнату артефактілері мен үйлесімсіздік проблемалары жойылды. Осы схема енгізілгеннен бері Лазердискіні өндіретін көптеген компаниялар CAA форматын қабылдады, бірақ өздерінің CAA кодталған өнімдерін CLV деп атауды жалғастырды.