Кіріспе

Бағалы қағаздармен сауда-саттық түрі

Бағдарламалық сауда – бағалы қағаздармен сауда-саттық түрі, әдетте он бес немесе одан көп акциядан тұратын жиынтықтарды қамтиды. Бұл жиынтықтар алдын ала белгіленген шарттарға сәйкес компьютерлік бағдарлама арқылы бір мезгілде орындалады. Бағдарламалық сауданы көбінесе индекс арбитражы немесе басқа арбитраж стратегияларын қолданатын хедж-фондтар және басқа институционалдық инвесторлар пайдаланады. Бағдарламалық сауданы қолданудың негізгі себептері екі: бірнеше акциямен бір уақытта сауда жасау қажеттігі (мысалы, өзара инвестициялық қор қаражат түскен кезде, қор негізделген бірнеше акциядағы үлесін арттыру үшін) немесе байланысты қаржы құралдары арасындағы уақытша баға айырмашылықтарын пайдаланып арбитраж жасау (мысалы, индекс пен оның құрамдас бөліктері арасында). Нью-Йорк қор биржасының мәліметтері бойынша, 2006 жылы бағдарламалық сауда осы биржадағы күнделікті сауда көлемінің шамамен 30%-ын, ең жоғасы 46,4%-ын құрады. Barrons бағдарламалық сауданың апталық көрсеткіштерін индекс арбитражы және басқа түрлеріне бөліп көрсетеді. 2012 жылдың шілдесіне қарай, бағдарламалық сауда NYSE-дегі сауда көлемінің шамамен 25%-ын құрады, ал индекс арбитражы 1%-дан аспады.

Тарих

Бағдарламалық сауданың өркендеуін түсіндіруге бірнеше фактор көмектеседі. Технологиялық прогресс электрондық коммуникациялық желілердің дамуына ықпал етті. Instinet және Archipelago Exchange сияқты электрондық биржалар мыңдаған сатып алу және сату тапсырыстарын адамның араласуынсыз өте жылдам өңдеуге мүмкіндік береді. Бұған қоса, хедж-фондтардың таралуы және олардың күрделі сауда стратегиялары бағдарламалық сауда көлемін ұлғайтуға септігін тигізді. Технология жетілдікке жеткенде және электрондық биржаларға қол жеткізу оңайлап, жылдамдағанда, бағдарламалық сауда инвестициялық банктер мен хедж-фондтар қолданатын алгоритмдік сауда және жоғары жиілікті сауда стратегияларына айналды.

Бағдарлама саудасы кәсіпорындары

Бағдарламалық сауда – көбінесе ірі институционалдық саудагерлер қолданатын стратегия. Barrons апта сайын Нью-Йорк қор биржасы жариялаған бағдарламалық сауданың толыққанды талдауын ұсынады, сондай-ақ ірі бағдарламалық сауда фирмаларының (мысалы, инвестициялық банктердің) көрсеткіштерін жариялайды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та бағдарламалық сауда, нарық тұрақтылығы мен құбылмалылығына қатысты алаңдаушылықтарға жауап ретінде реттеу және бақылауға алынған. Нью-Йорк қор биржасы (NYSE) 1980 және 90-шы жылдары бағдарламалық сауданың салдарынан туындаған ең жоғары құбылмалылықты шектеу үшін «сауда шектеулері» немесе «қорғау шаралары» деп аталатын ережелерді енгізді. Баға өзгерісінің күшіне байланысты, бұл ережелер барлық бағдарламалық сауданы тоқтатуға немесе сату портфелінің саудасын тек бағаның өсуі кезінде ғана жүргізуге шектеу қоюы мүмкін. NYSE ережелерінен өзге, Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) және Қаржы индустриясын реттеуші ұйым (FINRA) сияқты реттеуші органдар алгоритмдік сауда стратегияларын, соның ішінде жоғары жиілікті сауданы (HFT) реттейтін ережелерді әзірледі. FINRA ережесі 3110 («Бақылау») алгоритмдік стратегияларды қолданатын мүше фирмаларға қойылатын нормативтік талаптарды белгілейді.

Қытай

Қытайдың Бағалы қағаздарды реттеу комиссиясы (CSRC) 2023 жылы Қытайдың қор нарықтарында бағдарламалық сауда-саттықты бақылау және есеп беру механизмін енгізді. Шанхай, Шэньчжэнь және Пекин қор биржалары бағдарламалық сауда-саттыққа қатысты ережелерді іске қосады және ерекше жағдайларды анықтау үшін есеп беру жүйелерін құрады. Бұл шаралар 2023 жылдың 9 қазанынан бастап күшіне енеді. Бұл қадам Қытайдың қиын жағдайдағы қор нарықтарындағы құлдырауды күшейткені үшін айыпталған компьютерлік алгоритмдердің рөліне байланысты туындаған алаңдаушылықтарға жауап ретінде жасалды.