Кіріспе

V 8 поршеньді авиациялық қозғалтқыш

Hispano Suiza 8 – Hispano Suiza компаниясы 1914 жылы ұсынған сумен салқындатылатын V8 SOHC авиациялық қозғалтқышы. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Антанта елдерінің ұшақтарында ең көп қолданылған сұйық салқындатылатын қозғалтқыш болды. Алғашқы Hispano Suiza 8A қозғалтқышы бағаланды, ал кейіннен үлкен көлемді Hispano Suiza 8F қозғалтқышына жетті. Hispano Suiza және басқа компаниялар лицензия бойынша Испания, Франция, Ұлыбритания, Италия және АҚШ-тағы жиырма бір зауытта Hispano Suiza 8 қозғалтқыштары мен оның түрлерін шығарды. Қозғалтқыштың туындылары көптеген ұшақ түрлерін қуаттандыру үшін шетелде де қолданылды. Бұл қозғалтқышты сол дизайнердің тағы бір сәтті қозғалтқышы – Hispano Suiza 12Y (және советтік Klimov V12 туындылары) қозғалтқыштарының арғы тегі ретінде қарастыруға болады, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған.

Шығу тегі

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Барселонадағы Hispano Suiza автомобиль және қозғалтқыш компаниясының өндіріс желілері соғыс қару-жарағын шығаруға көшірілді. Бас инженер Марк Биркигт өзінің сәтті V8 автомобиль қозғалтқышының негізінде ұшақ қозғалтқышын жасауға кірісті. Нәтижесінде пайда болған Hispano Suiza 8A (HS 31) қозғалтқышы 1915 жылдың ақпан айында алғаш рет көрсетілді. Бірінші 8A қозғалтқышы Биркигттың бұрынғы дизайнының стандартты конфигурациясын сақтап қалды: 90° V конфигурациясындағы сегіз цилиндр, 11,76 литр (717,8 куб. дюйм) көлем және 1900 айналымда 140 а.к. қуат. Бастапқы нұсқаға ұқсас болғанына қарамастан, қозғалтқыш айтарлықтай жетілдірілді. Коленвал бірқатар болаттан өңделді. Цилиндр блоктары алюминийден құйылған және моноблокты типте, яғни SOHC цилиндр бас бөлшектерімен біртұтас болды. Сору және шығару тесіктері блоктарға құйылды, клапан отырғыштары болаттан жасалған цилиндр қабыршақтарының үстіңгі бетінде орналастырылды, ал қабыршақтар блоктарға бұралып бекітілді. Әрбір цилиндр қатарының артқы жағынан шығатын айналмалы конус тісті дөңгелекпен қоздырылатын тік білік, әрбір цилиндр қатарының газ тарату білігін артқы жағындағы жартылай дөңгелек икемдемесінде орналастырылған. Алюминий бөлшектері тесіктің алдын алу үшін шыны эмальмен жабылды. Тозуға ұшырайтын және қозғалтқыштың тұтануы үшін маңызды барлық бөлшектер екі еселенді: сенімділік үшін екі тұтану шамдары, клапан серіппелері, магниттер және т.б. Қозғалтқыштың сенімділігі және салмаққа шаққандағы қуаты ертедегі авиациядағы маңызды мәселелер еді. Қозғалтқыш пен оның керек-жарақтарының салмағы эквивалентті қуаттылықтағы роторлық қозғалтқыштан 40% жеңіл болды. Бұл салмаққа радиатор мен салқындатқыш сұйықтығы кірмейді. Әдетте, ауамен салқындатылатын қозғалтқыштар сумен салқындатылатын ұқсас қуаттылықтағы қозғалтқыштардан жеңіл болады. Мысалы, Bentley BR.2 роторлық қозғалтқышы шығарды және салмағы болды, Clerget 9B роторлық қозғалтқышы . Жаңа қозғалтқыш 1915 жылдың ақпан айында француз соғыс министрлігіне ұсынылып, толық қуатта 15 сағат бойы сынақтан өтті. Бұл жаңа қозғалтқыш дизайнының әскери қызметке қабылдануы үшін стандартты процедура болды. Алайда, француз қозғалтқыш өндірушілерінің ықпалымен испандық қозғалтқышқа француздық қозғалтқыштардың ешқайсысы өтпеген сынақтан өтуді бұйырды: толық жылдамдықпен 50 сағат жұмыс істеу. Сондықтан HS 31 1915 жылдың 21 шілдесінде Chalais Meudon-ға қайтарылып, 50 сағат бойы сынақтан өтті және барлық күтулерге қарамастан сәтті аяқталды. Бұл дизайн роторлық қозғалтқыштарға қарағанда әлдеқайда дамуға ие екенін көрсетті. Бұл, олар сол кездегі көптеген ұшақтарда қолданылатын ең көп таралған тип болғанына қарамастан. Сонымен қатар, роторлық қозғалтқыштар осы уақытта даму шегіне жақындады. Күші жоғары роторлық қозғалтқыштардың салмағы көбейді, бұл өз кезегінде қозғалтқыштың айналуынан туындайтын гироскопиялық моментті арттырды. Моменттің одан да артуы қабылдаусыз деп есептелді, ал жаңа роторлық қозғалтқыштардың салмаққа шаққандағы қуаты ұшақ конструкторларын қызықтырмады. Француз билігі 8A-ның өндірісін мүмкіндігінше тезірек бастауды бұйырды және жаңа қозғалтқышты пайдаланатын жаңа бір орындық жоғары өнімділікке ие ұшаққа талап қойды. Луи Бешеро жасаған SPAD VII осы талаптың нәтижесі болды және одақтастарға немістерден әуе басымдығын қайтаруға мүмкіндік берді.