Кіріспе

Филосиликат минералы
infobox mineral
| name = Дикит
| category = Филосиликаттар Каолинит-серпентин тобы
| boxwidth =
| image = Dickite d06 179a.jpg
| alt =
| caption =
| formula = Al2Si2O5(OH)4
| IMAsymbol = Dck
| molweight =
| strunz = 9.ED.05
| dana = 71.01.01.01
| system = Моноклинді
| class = Доматикалық (m) (сол H M символы)
| symmetry = Cc
| unit cell = a = 5.150, b = 8.940, c = 14.424 Å; β = 96.8°; Z = 4
| color = Ақ, қоспалардан түсті
| colour =
| habit = Псевдогексагонды кристалдар, қабатты жиынтықтар және ықшам массивті
| twinning =
| cleavage = {001} бойынша мінсіз
| fracture =
| tenacity = Икемді, бірақ серпімсіз
| mohs = 1.5–2
| luster = Жібектей, перленген
| streak = Ақ
| diaphaneity = Мөлдір
| gravity = 2.6
| density =
| polish =
| opticalprop = Осектік (+)
| refractive = nα = 1.561 – 1.564, nβ = 1.561 – 1.566, nγ = 1.566 – 1.570
| birefringence = δ = 0.005 – 0.006
| pleochroism =
| 2V = Өлшенген: 50° – 80°
| dispersion =
| extinction =
| length fast/slow =
| fluorescence =
| absorption =
| melt =
| fusibility =
| diagnostic =
| solubility =
| other =
| alteration =
| references =

Дикит басқа саз түрлерімен бірге кездеседі және оның нақты анықталуы үшін рентгендік дифракция қажет. Дикит гидротермальдық жүйелерде маңызды өзгеріс көрсеткіші болып табылады, сондай-ақ топырақ пен тақта тастарда кездеседі. Дикиттің типтік орны – Пант-и-Газег, Амлуч, Англси аралы, Уэльс, Ұлыбритания, ол алғаш рет 1888 жылы сипатталған.

Тарих

1888 жылы шотланд металлургиялық химигі Аллан Бруг Дик (1833–1926) каолин зерттеулері үшін Англси аралына барды. Ол бұл саз минералын сипаттау үшін түрлі тәжірибелер жасады. Бірақ 1931 жылға дейін Кларенс С. Росс және Пол Ф. Керр бұл минералды жақыннан зерттеп, оның каолинит және накрит сияқты белгілі минералдардан өзгеше екеніне тоқталды. Олар минералды алғаш сипаттаған адамның құрметіне атады.

Физикалық қасиеттері

Дикит ақ, қоңыр, топырақты түспен сипатталады және көбінесе кварц сияқты басқа минералдардың құрамында кездеседі. Дикит (001) бағытында мінсіз жарылуға ие. Оның түсі көк, сұр, ақтан түссізге дейін өзгеріп отырады. Әдетте, оның текстурасы тұнбалы, балшық тәрізді болады. Мосс шкаласы бойынша қаттылығы 1.5–2, яғни талк пен гипс арасында. Бұл оның химиялық байланыстарының әлсіздігіне байланысты. Ол сутекті байланыстармен байланысқан, олар әдетте нашар болады. Оның сызығы ақ, ал жылтыры – інжулі. Тығыздығы 2.6-ға тең. Дикит екіосьті, оның екі сыну көрсеткіші 0.0050–0.0090 аралығында, беттік бедері төмен және дисперсиясы жоқ. Оптикалық ось жазықтығы симметрия жазықтығына перпендикуляр және (0,0,1) жазықтығына қатысты 160 градусқа еңкейген. Дикиттің атомдық құрылымы каолинит және басқа каолин тобы минералдарына өте ұқсас, бірақ физикалық түрі мен басқа да физикалық қасиеттері оның отбасы мүшелері – каолинит пен накриттен ерекшеленетін нақты ерекшеліктері бар. Росс пен Керр жүргізген эксперименттер арқылы минералдар отбасын салыстырғанда, олардың арасындағы ұқсастықтар анық көрінеді және кейбір сынамаларда оптикалық әдістермен ажырату мүмкін емес. Гексагонды құрылым және атомдардың үйлесуі түс, қаттылық, жарылу, тығыздық және жылтырлық сияқты физикалық қасиеттерге көптеген жолдармен әсер етеді. Минералдардың физикалық қасиеттеріне әсер ететін тағы бір маңызды фактор – атомдар арасындағы байланыстардың болуы. Дикитте басым O–H байланысы бар, бұл күшті иондық байланыстың бір түрі.

Құрылымы

Дикиттің моноклиникалық кристалл жүйесі бар және оның кристалл класы домтикалық (m) болып табылады. Бұл кристалл жүйесінде бір-біріне перпендикуляр екі тең емес ось (a және b) және a осьіне қатысты еңкейген үшінші ось (c) бар. a және c осьтері бір жазықтықта орналасқан. Дикитте кемінде 3 анықталатын байланыстармен қабаттар аралық байланыс жүреді: қабаттардағы теңгерімсіз зарядтардың салдарынан туындаған иондық типтегі өзара әрекеттесу, қабаттар арасындағы Ван дер Ваальс күштері және бір қабаттың бетіндегі оттегі атомдары мен қарсы бетіндегі гидроксил топтары арасындағы сутек байланыстары. Бұл жерде қолданылатын сутек байланысы термині, катионға координацияланған гидроксил тобының сутегі мен басқа катионға координацияланған оттегі атомы арасындағы ұзақ қашықтықтағы өзара әрекеттесуді білдіреді. Бұл реакция негізінен электростатикалық сипатта болғандықтан, иондық байланыс моделі қолданылуы тиіс. Оның осьтік қатынасы a=0.576, b=1, c=1.6135. Дикиттегі каолин қабатын SiO тетраэдрінің алтыбұрышты торы және оның үстіне орналасқан AlO,OH октаэдрінің қабаты құрайды. Дикит бір, екі және алты каолин қабатының реттелген тізбектерінен тұрады. Дикиттің құрылымын талдау нәтижесінде кеңістіктік тобы C4s Cc екені анықталды. a және c осьтері симметрияның жылжу жазықтығында жатыр.