Фрэнк Доусон Адамс: Канадты геологтың өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Канадалық геолог (1859–1942)

Франк Доусон Адамс (17 қыркүйек 1859 – 26 желтоқсан 1942) – канадалық геолог.

Ерте өмір және білім

Фрэнк Доусон Адамс Канаданың шығысында, Монреаль қаласында, жақсы жағдайдағы орта таптық отбасында дүниеге келді. Адамс Монреаль жоғары мектебінде оқыды (1843 жылы құрылған жеке мектеп, 1852 жылдан кейін Макгилл университетімен тығыз байланыста болды). Оқушы ретінде Адамс классикалық білім алды, ал латын тіліндегі білімі кейінірек тарихи зерттеулерінде өте пайдалы болды. Он алты жасында ол Макгилл университетінің қолданбалы ғылымдар бағдарламасына қабылданды, онда Джон Уильям Доусонмен (1852 жылдан бері Макгиллдің директоры) және Бернард Харрингтонмен (қолданбалы ғылымдар бағдарламасын құрған) геологияны оқыды. Ол Харрингтонды "маған ең көп әсер еткен профессор" деп сипаттады. 1878 жылы ол қолданбалы ғылым бойынша үздік дипломмен бітірді, содан кейін бір жыл Йель ғылыми мектебінде оқыды, онда неміс, француз және минералогияны зерттеді. Сол жерде ол Германияда Гарри Розенбушпен жұмыс істеген американдық петролог Джордж Вессел Хоуеспен (1848-1882) танысты. Ол сондай-ақ студенттік әріптесі Эндрю Каупер Лоусонмен танысты және 1888 жылы олар скаполит минералын зерттеу жөніндегі бірлескен мақала жариялады. Монреальға оралғаннан кейін ол Канаданың геологиялық қызметінің (GSC) химиялық көмекшісі, ал келесі жылы (GSC Оттаваға көшкен кезде) химиялық көмекші және петрограф болып тағайындалды. Ол екі жылдың кем дегенде бір бөлігін Хайдельбергте Гарри Розенбушпен оқуға демалысқа шықты, ол сол кезде магмалық тау жыныстарындағы микроскопиялық петрографияның танымал шебері болды. Розенбуш көптеген елдерден студенттерді тартты. Адамс Хайдельбергте Г. Х. Уильямс пен Дж. С. Диллермен танысты, олардың екеуі де кейіннен Американың жетекші петрологтары болды, сондай-ақ Виктор Голдшмидт және (Карл) Альфред Осанн (1859-1923) – Еуропадағы белгілі геохимиктер. 1883 жылы Адамс Канадада петрографиялық микроскопты толыққанды пайдаланған алғашқы жұмысты жариялады, сондай-ақ Монреальдің солтүстігіндегі далалық жұмыстарды бастағанын көрсететін мақала жариялады, бұл кейіннен Хайдельбергте докторлық диссертациясының негізі болды. Ол 1884 жылы Макгиллден магистр дәрежесін алды, ал 1892 жылы Гейдельберг университетінен Ph.D. дәрежесін алды. Оның Морин анортозиті туралы докторлық зерттеулері бұл тау жыныстары бұрынғыдай метаморфозданған шөгінділер емес, Гренвилл шөгінділеріне енген және кейін Гренвилл орогенезінде метаморфозданған магмалық тау жыныстары екенін көрсетті.

Frank Dawson Adams was born into a prosperous, middle class family in Montreal, Canada East. Adams attended the High School of Montreal (a private school founded in 1843 and closely associated with McGill University after 1852). As a pupil there, Adams received a classical education, and his knowledge of Latin was valuable later in life in his historical studies. At the age of sixteen he entered the Applied Science Program at McGill University, where he studied geology with John William Dawson (Principal of McGill since 1852) and Bernard Harrington (who had set up the Applied Science program). In unpublished notes he described Harrington as "the professor who influenced me chiefly." He graduated with first class honors in Applied Science in 1878, then spent a year at the Yale Scientific School, where he studied German, French, and mineralogy. It was there that he met George Wessel Hawes (1848 1882) a pioneer American petrologist, who had worked with Harry Rosenbusch in Germany. He also met a fellow student, Andrew Cowper Lawson, and in 1888 they published a joint paper on their investigation of the mineral scapolite. Returning to Montreal, he was appointed Assistant Chemist at the Geological Survey of Canada (GSC), and the following year (when the GSC moved to Ottawa), Assistant Chemist and Petrographer. He received a leave of absence to spend at least part of two years in Heidelberg, studying with Harry Rosenbusch, who by that time was the acknowledged master of microscopic petrography of igneous rocks. Rosenbusch attracted students from many different countries. While Adams was in Heidelberg he met G. H. Williams and J. S. Diller, both of whom later became leading American petrologists, as well as Victor Goldschmidt and (Carl) Alfred Osann (1859–1923), who became famous geochemists in Europe. In 1883, Adams published the first work in Canada that made full use of the petrographic microscope, as well as a paper indicating that he had already begun the field work north of Montreal, that later became the basis of his doctorate at Heidelberg. He received a master's degree from McGill in 1884, and his Ph. D. from Heidelberg University in 1892. His doctoral studies on the Morin anorthosite showed that these rocks were not metamorphosed sediments, as thought previously, but were igneous rocks that had been intruded into Grenville sediments and later metamorphosed in the Grenville orogeny.

Мансап

1889 жылы Адамс Макгилл университетінде геология пәнінен лекция оқушы болып тағайындалды. 1892 жылы Джон Уильям Доусон зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Логан геология профессоры болып тағайындалды және 1924 жылы өзі зейнеткерлікке шыққанға дейін бұл қызметте болды. Макгиллде толық жұмыспен қамтылғандықтан, ол жазғы демалысын далалық зерттеулермен өткізіп, оған GSC қаржылай көмек көрсетті. 1891 жылы ол Шығыс Онтариодағы Гренвилл аймағында жұмыс істей бастады, ал келесі жылы Онтарионың Галибуртон аймағындағы зерттеулерге кірісті. Оның 1896 жылдан бастап GSC-нің Альфред Барлоумен бірлесе жұмыстасқан нәтижесі 1908 жылы GSC Мемориалы ретінде жарияланды және канадалық геологияның классикалық еңбегіне айналды. Бұл аймақтағы тау жыныстары, сирек кездесетін сілтілі тау жыныстарын қамтыды, жай ғана картаға түсіріліп қана қоймай, петрографиялық және химиялық әдістермен егжей-тегжейлі зерттелді, олардың пайда болуы туралы нақты қорытындылар жасалды, бұл сол кездегі GSC Мемориалы үшін ерекше жағдай еді. Сонымен қатар, Адамс геологиялық дәуірдің кейінгі кезеңіне (қазіргі таңда ерте бор кезеңі деп белгілі) жататын сілтілі интрузиялардың ерекше петрологиялық ерекшеліктерін зерттеді, оларды ол "Монтерегиялық төбелер" деп атады. Бұл жұмысты оның шәкірттері, әсіресе Джозеф Остин Банкрофт (1882-1957), жалғастырды, ол Адамстың орнына Макгиллдегі Логан профессоры болды. Гренвиллдегі метаморфталған әктастардың ағынына жасаған байқауларынан шабыттанған Адамс, Макгиллдегі Инженерлік ғылымдар профессоры Джон Томас Николсонмен бірлесіп, жоғары қысым мен температурада тау жыныстарының физикалық қасиеттерін зерттеу бойынша пионерлік эксперименттік зерттеулер сериясын бастады. Бұл Германия мен АҚШ-та осыған ұқсас жұмыстар жүргізілгенге дейін жасалды. Эксперименттік құралдар Гарвард университетінде және Вашингтондағы Геофизикалық зертханада кейіннен дамытылған құралдармен салыстырғанда қарапайым болғанымен, Адамстың еңбегі жаңадан құрылған Карнеги ғылым институты тарапынан жоғары бағаланды, ол оған қаржылай қолдау көрсетті және оны институтқа көшуге көндіруге тырысты. Адамс Макгиллде қалды, онда ол қолданбалы ғылымдар факультетінің деканы, содан кейін университет проректоры болып қызмет етті. 1913 жылы Торонтода өткен Халықаралық геологиялық конгресс төрағасы, ал 1917 жылы Америка геологиялық қоғамының президенті болды. Өмірі бойында көптеген наградаларға ие болды, 1896 жылы Канада Корольдік қоғамының мүшесі, 1907 жылы Ұлыбритания Корольдік қоғамының мүшесі, 1917 жылы Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі, 1920 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясының халықаралық мүшесі атанды және 1937 жылы биологиялық ғылымға елеулі үлес қосқаны үшін берілетін Флавелл медалімен марапатталды. Макгилл университетіндегі Франк Доусон Адамс ғимараты оның құрметіне аталған. 1950 жылы Макгилл кампусындағы Редпат мұражайында оның құрметіне тақта орнатылды. 1924 жылы Макгиллден зейнеткерлікке шығып, геология тарихы бойынша кітаптар мен Макгилл үшін тау жыныстары мен минералдар жинап, көп саяхаттар жасады. Ол Цейлон геологиясы және геология тарихы туралы бірнеше мақала жариялады, оның шығармаларының ең бастысы – "Геологиялық ғылымдардың тууы мен дамуы" (1938) кітабы болды. Бұл кітап классикалық туындыға айналып, 1954 жылы Довер баспасында қайта басылды. Ол өзінің сирек кітаптар жинағын (1581 монография) Макгилл университетіне сыйлады.

In 1889 Adams was appointed Lecturer in Geology at McGill University. He was appointed Logan Professor of Geology after the retirement of John William Dawson in 1892 and held this position until his own retirement in 1924. Though he was working full time at McGill, he continued to spend summers in the field, financed by the GSC. In 1891 he began working on the Grenville of eastern Ontario, and by the following year had started to work on the Haliburton, Ontario area. His work there, carried out after 1896 with Alfred Barlow of the GSC, was published as a GSC Memoir in 1908, and became a classic of Canadian geology. The rocks, which included unusual alkaline rocks, were not merely mapped, but studied in detail using petrographic and chemical methods, and firm conclusions were drawn about their petrogenesis, all of which was unusual for a GSC Memoir at that time. At the same time, Adams was also studying the peculiar petrological characteristics of a group of alkaline intrusions of much later geological age (now known to be Early Cretaceous), called by him the "Monteregian Hills." This work would be continued by his students, notably Joseph Austin Bancroft (1882 1957), who succeeded Adams as Logan Professor at McGill. Inspired by his observations on the flow of metamorphosed limestones in the Grenville, Adams began a series of pioneer experimental studies of the physical properties of rocks at high pressures and temperatures, carried out in collaboration with John Thomas Nicholson, Professor of Engineering at McGill. This was well before comparable work was carried out in Germany or the United States. Though the experimental apparatus was primitive compared with that later developed at Harvard University and the Geophysical Laboratory in Washington, D. C., Adams' work was highly regarded by the newly founded Carnegie Institution for Science, which supported him financially, and attempted to persuade him to move to the Institution. Adams remained at McGill, where he served as the Dean of the Faculty of Applied Science and then as Vice Principal to the University. He served as President of the International Geological Congress held in Toronto in 1913, and was President of the Geological Society of America in 1917. He received many honors during his career, first becoming a Fellow of the Royal Society of Canada in 1896, a Fellow of the Royal Society (of Great Britain) in 1907, a Foreign Honorary Member of the American Academy of Arts and Sciences in 1917, an International Member of the United States National Academy of Sciences in 1920, and awarded the Flavelle Medal, which is given for outstanding contributions to biological science, in 1937. The Frank Dawson Adams Building at McGill University is named in his honor. A plaque in his honor was erected on the Redpath Museum on the McGill campus in 1950. He retired from McGill in 1924, and began to travel widely, collecting books on the history of geology, as well as rocks and minerals for McGill. He published several papers on the geology of Ceylon and also on the history of geology, culminating in his book Birth and Development of the Geological Sciences (1938). It became a classic and was reprinted by Dover Publications in 1954. He left his rare book collection (1581 monographs) to McGill university.