Кіріспе

Дэвид Кроненбергтің 1975 жылғы дене қорқынышы жанрындағы фильмі

"Shivers" (сонымен қатар "Паразиттік кісі өлтірулер" және "Олар іштен келді" аттарымен де белгілі, ал Канадада француз тілінде тарату үшін "Frissons" (/ipa//f//r//iː/'s//oʊ//n/ free SOHN; 'қимылдар' немесе 'дікілдеу') атауымен танымал), 1975 жылғы канадалық ғылыми-фантастикалық дене қорқынышы фильмі. Фильмнің авторы және режиссері – Дэвид Кроненберг, ал басты рөлдерді Пол Хэмптон, Линн Лоури және Барбара Стил орындады.

Сюжет

Монреальдің сыртындағы Starliner Towers қымбат пәтер кешенінде доктор Эмиль Хоббс Аннабель есімді жас әйелді өлтіреді. Ол әйелдің құрсағын кесіп, жараға қышқыл құйып, өзін-өзі өлтіреді. Асқазанда ұстамалардан зардап шегетін Ник Тюдор олардың денелерін тауып алады, бірақ полиция шақырмай кетеді. Екі денені дәрігер Роджер Сент-Люк тауып алады, ол полицияға хабар береді. Гоббспен бірге жұмыс істеген дәрігер Ролло Лински Сент-Люкка Хоббспен бірге "адам ағзасының қызметін атқаратын паразит" жасау бойынша жұмыс істеп жатқанын айтады. Бірнеше рет конвульсиядан кейін Ник жұмыстан ерте кетеді. Ол балабақшаның қоршауынан паразитті құсып шығарады. Паразит пәтерге қайта оралып, жертөледегі тазалаушы әйелге шабуыл жасап, оның бет-әлпетінен жабысады. Никтің әйелі Жанин оған қамқорлық жасауға тырысады, бірақ ол оны елемей, ішіндегі паразиттермен сөйлесуді жөн көреді. Клиникада Роджер асқазанның құсуынан зардап шегетін жыныстық белсенділігі жоғары орта жастағы тұрғындарды көреді. Роджер оның жағдайы Аннабельден жұққан ЖҚТБ болуы мүмкін деп болжайды. Лински Роджерге Хоббстың кеңсесінен телефон соғып, Хоббс "афродизиак пен жыныстық аурудың үйлесімдісі" паразитті жасағанын айтады. Бұл әлемді бір керемет ақылсыз оргияға айналдырады деп үміттенеміз. Гоббс қазіргі заманғы адамдар тым зиялы болып, бастапқы импульстерінен алыстады деп сенді. Гоббс өзінің паразиттік өнертабысымен адамзаттың тыйылмайтын, жыныстық агрессивті инстинктілерін қайта нығайтуды мақсат етті, ол Аннабельді өзінің сынақ кобылы ретінде қолданды. Лински Роджерге өзін ерекше ұстаған адамға жақындамауға ескертеді. Ник Жанинді өзімен жыныстық қатынасқа түсуге мәжбүрлеуге тырысады, бірақ оның аузынан паразиттердің бірі шыққанын көргенде, ол қорқып кетеді. Ол ваннада жуған кезде паразиттердің біріне шалдыққан досы Беттс пәтеріне жүгіреді. Беттс Жанинді азғырып, сүйген кезде оған паразитті береді. Осы уақытта басқа тұрғындар, оның ішінде лифттегі кішкентай қыз, оның анасы, оны жеткізуші шабуылдайды, паразитті жұқтырады, басқа тұрғындарға шабуыл жасайды және инфекцияны таратады. Көп ұзамай, адамдар бір-біріне жыныстық қатынас жасау немесе ұрысу арқылы жолақыларын көбейтеді. Роджер кешенді паразиттерді іздеп шықса, Форсайт - оның медбикесі мен сүйіктісі - паразиттердің бірі шабуылдаған қарт жұпқа барады. Лински Старлайнер мұнарасына келіп, Тюдор пәтеріне барады, өйткені Роджер Никті Аннабель жұқтырған адам ретінде анықтады. Ол Нікті төсекте жатқан күйі тауып алады. Лински оны мұқият тексергенде, паразиттердің бірі оның бет жағына жабысады. Лински оны тіскемен тартып алуға тырысады, бірақ Ник оны өлтіреді және паразитті жұтады. Форсайт кешеннен көлікпен қашып кетуге тырысады, бірақ оған жұқтырған күзетші шабуыл жасайды. Ол оны зорламас бұрын Роджер келіп, оны өлтіреді, екеуі жертөледе жасырынады. Форсайт Роджерге эротикалық және өлім араласқан түсі туралы айтады, содан кейін паразитті құсып шығарады. Роджер оны есінен танып, қауіпсіз жерге алып кетуге тырысады, бірақ оларға жұқтырған жыныстық маньяктердің тобы шабуыл жасайды. Роджер Форсайттан бөлініп, ол жұқтырғандардың үстіне қашуға мәжбүр болады. Роджер Никті өз пәтерінде өлтіреді, содан кейін кешеннен қашып құтылуға тырысады, бірақ әр жолы кедергі келтіріледі. Ақыры бассейнге жетеді, онда ол Жанин мен Беттс-ті толық киінген күйінде жүзіп бара жатқан кезде кездеседі. Екеуі бассейннің шетінен өтіп, оған сыртқа шығатын есікті тапқан кезде оған азғырып күлімсірейді, бірақ жұқтырған адам оның жолын бөгеп, оны Жанин мен Беттс бассейнге тартады. Қалған жұқтырғандар, оның ішінде лифттегі кішкентай қыз да, толық киінген немесе басқаша киінген күйінде бассейнге түсіп, Роджерді ұстап тұру үшін оған қарай жүзіп барады. Роджер қоршауға алынып, Форсайтқа жұғады. Роджер, Форсайт және басқа Starliner тұрғындары ғимараттың гаражынан шығады. Келесі күні таңертеңгі жаңалықтар тыңдаушыларды полиция Монреальда жыныстық зорлық-зомбылық эпидемиясын тергеп жатқанда үрейленбеуге шақырады.

Өндіріс

«Болашақтың қылмыстары» фильмін аяқтағаннан кейін Дэвид Кроненберг Франциядағы Туррет-сюр-Луп қаласында тұрып, Канада Кеңесінің грантымен сатып алған 16 мм камерасын пайдаланып, Канада радио хабар тарату корпорациясы үшін қосымша материал түсірді. Францияда болған кезінде ол Канн кинофестиваліне барды, онда «Стерео» және «Қылмыстар» сияқты фильмдер түсіре алмайтынын және өзін кәсіби кино режиссері деп санамайтынын, сондай-ақ оған кең аудитория қажет екенін түсінді. Ол Канадаға оралып, «Shivers» (Дүрсілдеу) фильмі жөніндегі жұмысты бастады. Кроненберг Cinépix компаниясына қосылды, ол туралы «жаман дистрибьюторлар, бірақ оларды үлкен құрметпен айтамын, менің адамдарым» деп сипаттады. Cinépix американдық нарыққа енуге тырысып жатқан еді және Джон Даннинг Кроненбергтің фильмі оларға көмектеседі деп сенді. Кроненбергтің айтуынша, фильмді «тітіркендіргіш, қорқынышты, ужасқа келтіретін, бұзық» деп бағалаған Канадалық киноны дамыту корпорациясынан қаржылық қолдау алуға шамамен үш жыл кетті. Джонатан Деммеге режиссерлік қызмет ұсынылды. Кроненберг фильмді режиссерлік етті, бірақ «Мен фильм түсіруді үйренуге он бес күнім болды. Мен фильм түсіруді білмейтінмін, тек кино түсіре білетінмін» деді және алғашқы өндіріс кездесуінде «не болып жатқанын түсінбегенін» айтты. Фильм «Паразит кешені», «Старлайнер» және «Қан паразиттерінің тойы» аттарымен жазылды. Иван Рейтман фильмді өндірді. Ол 1974 жылдың 21 тамызынан 17 қыркүйегіне дейін Нунс аралында түсірілді. Фильмге 115 000 доллар бюджет берілді, бірақ шығын 179 000 долларға жетті, оның 76 500 доллары CFDC-ден түсті. Дик Смит және Джо Бласко фильмнің арнайы эффектілері мен макияжымен айналысты. Бұл фильм Мис ван дер Роэ жобалаған 1962 жылғы Tourelle Sur Rive пәтер үйінің ішінде түсірілді. Түсірілім кезінде Линн Лоури қатемен аспаздық вилкамен Кроненбергтің бетіне тигізіп жіберді.

Шығару

Фильм Канада мен Ұлыбританияда «Shivers» деп, Квебекте «The Parasite Murders» және «Frissons» деп, ал АҚШ-та «They Came From Within» деп жарық көрді. Фильм Канадада Монреальде Cinépix компаниясы 1975 жылдың 10 қазанында ағылшын тілінде үш кинотеатрда және француз тілінде жеті кинотеатрда көрсетілді. АҚШ-та аймақтық көрсетілімдер 1975 жылдың 26 қыркүйегінде Техас штатының Сан-Антонио қаласында басталды. Фильм Квебекте сәтті болды, бірақ АҚШ-та Кроненберг American International Pictures компаниясының нашар дистрибуциясын кінәлады. Америкалық көрсетілімнен бірнеше сахналар Х рейтингіні алдын алу үшін қиылып тасталды. Фильм қырық елде кинотеатрларда көрсетіліп, шамамен 5 миллион долларлық табыс тапты.

Үй медиасы

Фильм 1998 жылдың 16 қыркүйегінде Image Entertainment компаниясымен DVD форматында жарық көрді. 2020 жылдың 15 қыркүйегінде Lionsgate компаниясы фильмді АҚШ-та Blu-ray форматында Vestron Video Collector's Series жинағының бір бөлігі ретінде шығарды. Бұл нұсқада Кроненбергтің жаңа түсіндірмесі және басқа да мүмкіндіктер бар.

Қабылдау

Канадада 1 миллион доллар табыс еткен «Шиверс» ағылшын тіліндегі канадалық фильмдердің ең табыстыларының бірі болды және барлық бұрынғы канадалық фильмдерден де табысты болды. Кроненбергтің сөзіне сүйенсек, бұл CFDC қаржыландырған алғашқы пайдалы фильм болды. Rotten Tomatoes сайтында фильм туралы сыншылардың пікірлеріне негізделген рейтинг бар, орташа бағасы – , ал сайттың консенсусы былай деді: «Шиверс» керемет нәтиже беретін, өте тиімді негізгі ингредиенттерді пайдаланады және режиссер Дэвид Кроненбергтің болашақ мансабы үшін терең алаңдатушы негіз қалайды». Дегенмен, фильмнің алғашқы көрсетіліміне сыншылардың пікірі теріс болды. Канада, АҚШ, Ұлыбритания, Бельгия және Франциядан алынған 28 рецензияның ішінде 16-сы жағымсыз болды (оның 12-сі өте жағымсыз), ал 6-сы оң пікір білдірді. Оң рецензиялардың 3-і өте жағымды болды, ал 6-сы бейтарап болды. Мысалы, «The Globe and Mail» газетіндегі Мартин Кнелман және «Montreal Gazette» газетіндегі Дэн Ларнкен сияқты канадалық сыншылар фильмге жағымсыз баға берді. Американдық сыншы Роджер Эберт «Шиверс» фильмінің нашар эксплоатациялық фильм болады деп күткенін, себебі ол «Snuff» фильмімен бірге көрсетілді, бірақ фильмнің көп бөлігі оны әсерлі болды. Ол фильмге 2 жұлдыз берді. Канадалық журналист Роберт Фулфорд бұрын Кроненбергтің «Стерео» фильмін жоғары бағалаған болатын. Алайда, Фулфорд Маршалл Делани псевдонимімен «Saturday Night» журналында «Шиверс» фильмінің мазмұнын сынады. Кроненбергтің фильмі салық төлеушілердің қаржысымен жұмыс істейтін CFDC тарапынан ішінара қаржыландырылғандықтан, Фулфорд мақаласын «Осы фильмнің қаншалықты нашар екенін білуіңіз керек. Өйткені сіз оған ақша төледіңіз» деген тақырыппен бастады. Ол фильмді «қан, зорлық-зомбылық және тәртіпсіз секспен» және «мен көрген ең жирендіретін фильм» деп сипаттады. Бұл жоғары беделді сыннан кейін Кроненбергтің келесі фильмдеріне қаржы табуы қиын болды, сонымен қатар, Кроненбергтің айтуынша, үй иесі жалға алу шартына «әдеп нормалары» туралы бап қосып, оны Торонтодағы пәтерінен шығарып тастады. «Шиверс» фильмінің жыныстық және зорлық-зомбылық мазмұнына байланысты туған дау Канада Парламентінің фильмнің әлеуметтік және көркемдік құндылығын және оның қоғамға тигізетін әсерін талқылау деңгейіне жетті.