Кіріспе

1890 жылы Пётр Ильич Чайковскийдің операсы, Франц фон Суппедің опереттасы.

«Пик патшайымы» немесе «Пик Дам», Op. 68 (Пиковая дама, Пиковая дама, 68) – Пётр Ильич Чайковскийдің композитордың інісі Модест Чайковскийдің орыс тіліндегі либреттосына жазылған үш актілі (жеті сахналы) операсы. Ол Александр Пушкиннің 1834 жылғы осы аттас повесі негізінде жазылған, бірақ сюжеті айтарлықтай өзгертілген. Премьерасы 1890 жылы Санкт-Петербург қаласындағы Мариинский театрында өтті.

Құрастыру тарихы

Императорлық театр 1887/88 жылдары Чайковскийге Иван Всеволожскийдің сюжеттік эскизіне негізделген опера жазуға тапсырыс берді. Басында одан бас тартса да, 1889 жылы Чайковский оны қабылдады. Сол жылдың соңында ол театр басшыларымен кездесіп, материалды талқылады және кейбір көріністерді жоспарлап шықты. Ол Флоренцияда толық партитураны небәрі 44 күнде аяқтады. Кейіннен, басты рөлді орындайтын тенормен бірге жұмыс істеп, жетінші көріністе Германның ариясының әртүрлі тональностьтағы екі нұсқасын жасады. Бұл өзгерістер партитураның бірінші және екінші басылымдарының нұсқаларында және қосымшаларында кездеседі. Музыка жазу барысында Чайковский либреттоны маңызды өзгертулерге ұшыратты, мәтіннің бір бөлігін өзгертті және екі арияға өзінің сөздерін қосты.

Рөлдер

+Роль дауыс түрі Санкт-Петербург премьерасы, 19 желтоқсан (О.С. 7 желтоқсан) 1890 жылғы Кондуктор: Эдуард Направник Киев премьерасы, 31 желтоқсан (О.С. 19 желтоқсан) 1890 жылғы Кондуктор: cs Большой Театр, Мәскеу премьерасы, 4 қараша 1891 жылғы Кондуктор: Ипполит Альтaни Герман тенор Николай Фигнер Медведев, Михаил Ефимович (әнші) Михаил Медведев Томский баритон Иван Мельников Николай Дементьев Богомир Корсов Князь Елецкий баритон Леонид Яковлев Иоаким Тартаков Павел Хохлов Чекалинский тенор Василий II Александр Давыдов Сурин бас Ялмар Фрей Чаплицкий тенор Константин Кондараки Нарумов бас Владимир Соболев Иван Мачинский Церемониал шебері тенор Василий Ефимов Графиня меццо-сопрано Мария Славина Мария Смирнова Александра Крутикова Лиза сопрано Медея Мей Фигнер Александра Мацулевич Мария Дейша Сионицкая Полина контральто Мария Долина Вера Гнучева Гувернантка меццо-сопрано Мария Вильгельмина Пильц (Пильтс) Маша сопрано Юлия Юносова Ұлдар командирі сөйлейтін Прилепа сопрано Ольга Олгина Миловзор контральто Нина Фриде (Фриде) Варвара Павленкова Златогор баритон Александр Климов II Александр Стриевский Хор, эпизодтық рөлдер: Нәсіпшілер, гувернанткалар, баламалар, күтімшілер, балалар, құмар ойыншылар 2-ші актідегі дивертисмент Прилепа, немесе Хлоя сопрано Миловзор, немесе Дафнис контральто Златогор, немесе Плутон баритон Хор, эпизодтық рөлдер: Купидон, Гимен, шопандар мен шопандаршалар

Ескерту: Миловзор мен Полинаның контральто рөлдері және Златогор мен Томскийдің баритон рөлдері бір ғана әншілермен орындалуы мүмкін. Прилепа кейде Лизамен бірге ойнатылған, бірақ Чайковский бұл ойнатылуын басқаларынан айырмашылығымен мақұлдамады.

Танымал мәдениетте

"Өмір - тек ойын" («Что наша жизнь? Игра!» (Shto nasha zhizn? Igra! ), сөзбе-сөз "Біздің өміріміз не? Ойын!") – операның 3-ші әрекетінен алынған бұл цитата орыс тілінде мақалға айналды. "Не? Қайда? Қашан?" – бұл викториналық ойын, Ресей және бұрынғы Кеңес Одағы елдеріндегі ең танымал телешоулардың бірі операдан музыкалық үзіндімен басталады, онда Герман "Өмір - тек ойын" деген фразаны айтады.

Жазбалар

1937 ж.: Самуил Самосуд (дирижер), Большой театр хоры және оркестрі; Никандр Ханаев (Герман), Ксения Держинская (Лиза), Фаина Петрова (Графиня), Александр Батурин (Граф Томский), Пётр Селиванов (Принц Елецкий), Надежда Обухова (Полина). Мелодия
1942 ж.: Самуил Самосуд (дирижер), Большой театр хоры және оркестрі; Никандр Ханаев (Герман), Ксения Держинская (Лиза), Бронислава Златагорова (Графиня), Александр Батурин (Граф Томский), Пантелеимон Норцов (Принц Елецкий), Мария Максакова (Полина). Аквариус
1947 ж.: Артур Ротер (дирижер), Берлин радио оркестрі; Рудольф Шок (Герман), Элизабет Гриммер (Лиза), Маргарет Клозе (Графиня), Яро Прохаска (Граф Томский), Ханс Герман Ниссен (Принц Елецкий), Аннелизе Мюллер (Полина). Гала (неміс тілінде)
1950 ж.: Александр Мелик Пашаев (дирижер), Большой театр хоры және оркестрі; Георгий Нелепп (Герман), Евгения Смоленская (Лиза), Евгения Вербицкая (Графиня), Алексей Иванов (Граф Томский), Павел Лисициан (Принц Елецкий), Вероника Борисенко (Полина). Үлкен зал
1952 ж.: Артур Родзинский (дирижер), Maggio Musicale Fiorentino хоры мен оркестрі; Дэвид Полери (Герман), Сена Юринак (Лиза), Джанна Педерзини (Графиня), Марио Петри (Граф Томский), Этторе Бастианини (Принц Елецкий), Рина Корси (Полина). Андромеда (итальян тілінде тікелей орындалған)
1955 ж.: Крешимир Баранович (дирижер), Югослав армиясының хоры, Белград радиосының балалар хоры және Белградтың Ұлттық опера оркестрі; Александр Маринкович (Герман), Валерия Хейбал (Лиза), Мелания Бугаринович (Графиня), Йован Глигориевич (Граф Томский), Душан Попович (Принц Елецкий), Бисерка Цвежич (Полина). Deutsche Grammophon
1958 ж.: Сергей Ельцин (дирижер), Мемлекеттік Киров операсының хоры мен оркестрі; Матвей Гаврилькин (Герман), Людмила Ревина (Лиза), София Преображенская (Графиня), Липа Соломияк (Граф Томский), Константин Лаптев (Принц Елецкий), Валентина Крайушкина (Полина). IM Lab (тікелей орындалған)
1961 ж.: Нино Санзогно (дирижер), Театро-алла-Скала хоры және оркестрі; Антонио Анналоро (Герман), Лейла Генцер (Лиза), Марианна Радев (Графиня), Иво Винко (Граф Томский), Сесто Брускантини (Принц Елецкий), Адриана Лазаррини (Полина). Гала (итальян тілінде тікелей орындалған)
1966 ж.: Борис Хаикин (дирижер), Большой театр хоры және оркестрі; Зураб Анджапаридзе (Герман), Тамара Милашкина (Лиза), Валентина Левко (Графиня), Михаил Киселев (Граф Томский), Юрий Мазурок (Принц Елецкий), Ирина Архипова (Полина). Melodiya
1974 ж.: Марк Эрмлер (дирижер), Большой театр хоры және оркестрі; Владимир Атлантов (Герман), Тамара Милашкина (Лиза), Валентина Левко (Графиня), Владимир Валаитис (Граф Томский), Андрей Федосеев (Принц Елецкий), Галина Борисова (Полина). Melodiya
1976 ж.: Мстислав Ростропович (дирижер), Чайковский хоры, Франция радиосының маэстрисі және Франция ұлттық оркестрі; Питер Гугалофф (Герман), Галина Вишневская (Лиза), Регина Ресник (Графиня), Дэн Иордаческу (Граф Томский), Бернд Вайкл (Принц Елецкий), Ханна Шварц (Полина). Deutsche Grammophon
1984 ж.: Алгис Жураитис (дирижер), Бавария мемлекеттік операсының хоры мен оркестрі; Владимир Атлантов (Герман), Юлия Варади (Лиза), Елена Образцова (Графиня), Александр Ворошило (Граф Томский), Бодо Бринкманн (Принц Елецкий), Людмила Семчук (Полина). Orfeo (тікелей орындалған)
1989 ж.: Эмиль Чакаров (дирижер), Болгарияның ұлттық хоры "Светослав Обратенов" және София фестивалі оркестрі; Виеслав Охман (Герман), Стефка Евстатьева (Лиза), Пенка Дилова (Графиня), Иван Консулов (Граф Томский), Юрий Мазурок (Принц Елецкий), Стефания Точиска (Полина). Sony Classical
1990 ж.: Владимир Федосеев (дирижер), Юрлов мемлекеттік академиялық орыс хоры, "Весна" балалар хоры және Чайковский симфониялық оркестрі; Виталий Таращенко (Герман), Наталья Дацко (Лиза), Ирина Архипова (Графиня), Григорий Грицук (Граф Томский), Дмитрий Хворостовский (Принц Елецкий), Нина Романова (Полина). Relief
1992 ж.: Сейжи Озава (дирижер), Танглвуд фестивалі хоры және Бостон симфониялық оркестрі; Владимир Атлантов (Герман), Мирелла Френи (Лиза), Морин Форрестер (Графиня), Сергей Лейферкус (Граф Томский), Дмитрий Хворостовский (Елецкий), Кэтрин Цесинский (Полина). RCA Victor Red Seal
1993 ж.: Валерий Гергиев (дирижер), Киров театрының хоры мен оркестрі; Гегам Григорян (Герман), Мария Гулегина (Лиза), Ирина Архипова (Графиня), Николай Путилин (Граф Томский), Владимир Чернов (Принц Елецкий), Ольга Бородина (Полина). Philips Records
2015 ж.: Марис Янсонс (дирижер), Бавария радиосы хоры және Бавария радиосы симфониялық оркестрі; Миша Дидик (Герман), Татьяна Сержан (Лиза), Лариса Диадкова (Графиня), Алексей Шишляев (Граф Томский), Алексей Марков (Принц Елецкий), Оксана Волкова (Полина). BR KLASSIK