Ресей Империясының ұлттық әнұраны: «Патшаны сақта!»

Кіріспе

1833–1917 ж. Ресей империясының ұлттық әнұраны

"Құдай патшаны сақтасын!" Ресей империясының ұлттық әнұраны болды. Ән 1833 жылы өткізілген сайыстан таңдалып, 18 желтоқсан 1833 жылы алғаш рет орындалды. Оның музыкасын скрипкашы Алексей Львов жазса, сөзін сарай ақыны Василий Жуковский жазған. Бұл әнұран 1917 жылғы ақпан революциясына дейін қолданылды, содан кейін сол жылғы қазан революциясында большевиктер Ресейдің Уақытша үкіметін құлатып, "Жұмысшы Марсельезасы" жаңа ұлттық әнұран ретінде қабылданды.

Ықпал

Көптеген композиторлар өз шығармаларында осы тақырыпты пайдаланған, ең бастысы – Чайковский, ол оны 1812 жылғы «Увертюра», «Құл маршы», Данияның ұлттық әнұранына арналған увертюрасы және «Мерекелік таж кигізу маршы» шығармаларында қолданған. Кеңес дәуірінде билік өкілдері Чайковскийдің музыкасын (мысалы, 1812 жылғы увертюра мен «Құл маршы») өзгертіп, басқа патриоттық әуендермен алмастырды, мысалы, Михаил Глинканың «Цар үшін өмір» операсынан «Даңқ» хорын «Құдай патшаны сақтасын» әнімен ауыстырды. Шарль Гуно өзінің «Орыс ұлттық гимніне фантазия» (Fantaisie sur l'Hymne National Russe) шығармасында осы тақырыпты пайдаланған. Уильям Уолтонның 1970 жылы Чеховтың пьесасы негізінде түсірілген «Үш қарындас» фильміне жазған музыкасы осы тақырыпқа толы. 1842 жылы ағылшын жазушысы Генри Чорли Львовтың әуеніне «Құдай, Құдіретті!» өлеңін жазып, 19-20 ғасырлардағы ән жинақтарында «Орыс гимні» деп жариялаған. Орыс гимнінің әуені әртүрлі қазіргі ағылшын тіліндегі ән жинақтарында да кездеседі, мысалы, Біріккен методист шіркеуінің, пресвитериан шіркеуінің, Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуінің ғибадат кітабында немесе АҚШ епископ шіркеуінің 1982 жылғы әнұранында «Ресей» деп аталған. Осы әуен әртүрлі ұйымдық әндерге әртүрлі мәтіндермен де қолданылады: Phi Gamma Delta доксологиясы, Phi Kappa Psi «Жақсы бауырластық», West Chester университетінің әнұраны, «Hail, Pennsylvania!» (Пенсильвания университетінің әнұраны), «Дарақ ескі Макалестер» (Макалестер колледжінің әнұраны), «Делта Апсилон» (Делта Апсилон бауырластығы), «Бауырластықта мызғып тұрған» (Арк орденінің ресми әні), Манила қаласындағы Санто Томас университетінің UST орта мектебінің гимні, Техас әйелдер университетінің әнұраны, Техас штатының Даллас қаласындағы Даллас иезуит колледжінің дайындық мектебі, Вестовер мектебінің Мидлберидегі «Қазір Вестоверге көтеріліңіз» әнұраны, Массачусетс штатының Марион қаласындағы Табор академиясы, Техас штатының Димитт орта мектебі, Орегон штатының Портленд қаласындағы Грант орта мектебі, Флорида штатының Тампа қаласындағы иезуит орта мектебі, Пенсильвания штатының Виндбер аймағындағы Виндбер орта мектебі және бұрынғы Санкт-Петерс орта мектебі, Пенсильвания. Морис Жаррдың 1965 жылы түсірілген «Доктор Живаго» фильміне жазған музыкасында осы мелодия бірнеше тректе қолданылған, ең бастысы – увертюрада. Уэльс гвардиясының оркестрі орындаған гимн 1972 жылы BBC-нің «Соғыс және бейбітшілік» телесериалының тақырыптық музыкасы ретінде пайдаланылған. Шотландияның Драгун гвардиясы әлі де «Құдай патшаны сақтасын!» әнін ресми шараларда Николай II-ге құрмет ретінде орындайды, өйткені ол олардың бұрынғы полковнигі, шотландтық сұрлардың бұрынғы полковнигі болған. 1998 жылы кеңес кезеңіндегі ең танымал рок-артистердің бірі, әнші-сазгер Александр Градский осы тақырыпты Ресейдің ұлттық әнұраны ретінде қайта пайдалануды ұсынды, бірақ Жуковский бастапқыда жазғаннан мүлдем өзгеше мәтінмен.

Many composers made use of the theme in their compositions, most notably Tchaikovsky, who quoted it in the 1812 Overture, the Marche Slave, his overture on the Danish national anthem, and the Festival Coronation March. During the Soviet era, authorities altered Tchaikovsky's music (such as the 1812 Overture and Marche Slave), substituting other patriotic melodies, such as the "Glory" chorus from Mikhail Glinka's opera A Life for the Tsar, for "God Save the Tsar". Charles Gounod uses the theme in his Fantaisie sur l'Hymne National Russe (Fantasy on the Russian National Hymn). William Walton's score for the 1970 film Three Sisters, based on Chekhov's play, is dominated by the theme. In 1842, English author Henry Chorley wrote "God, the Omnipotent! ", set to Lvov's tune and published in 19th and 20th century hymnals as the Russian Hymn. The Russian Hymn tune continues to appear in various modern English language hymnals, such as those of the United Methodist Church, the Presbyterian Church, the Lutheran Book of Worship of the Evangelical Lutheran Church in America, or as Russia in The Hymnal 1982 of the U. S. Episcopal Church. The same melody is also used with different lyrics for various institutional songs: Doxology of Phi Gamma Delta, "Noble Fraternity" of Phi Kappa Psi, West Chester University Alma Mater, "Hail, Pennsylvania!" (alma mater of the University of Pennsylvania), "Dear Old Macalester" (alma mater of Macalester College), "Hail, Delta Upsilon" (Delta Upsilon fraternity), "Firm Bound in Brotherhood" (official song of the Order of the Arrow), the UST High School Hymn of the University of Santo Tomas High School in Manila, and the alma mater of Texas Woman's University, Jesuit College Preparatory School of Dallas in Dallas, Texas, Westover School in Middlebury, Connecticut titled "Raise Now to Westover", Tabor Academy in Marion, Massachusetts, Dimmitt High School in Dimmitt, Texas, Grant High School in Portland, Oregon, Jesuit High School in Tampa, Florida, Windber Area High School in Windber, Pennsylvania and the former St Peter's High School in McKeesport, Pennsylvania. Maurice Jarre's score for the 1965 film Doctor Zhivago uses this melody in several tracks, most notably in the Overture. The anthem, played by the Band of the Welsh Guards, was used as the theme music for the epic BBC television adaptation of War and Peace in 1972. The Royal Scots Dragoon Guards continue to play "God Save the Tsar!" at formal events as a tribute to Nicholas II as the former colonel in chief of their predecessor, the Scots Greys. In 1998, singer songwriter Alexander Gradsky, one of the best known rock artists during the Soviet period, proposed using the theme again as the Russian national anthem, but with substantially different lyrics from those originally written by Zhukovsky.

Болгариядағы қолданысы

Бұл композиция Ресейдің уақытша үкіметі мен Ресей армиясының командирлері таңған Болгария княздығының патшалық гимні ретінде пайдаланылды. Болгарияда оны пайдалану 1908 жылғы Болгарияның тәуелсіздік жариялауынан кейін тоқтатылды.