Леопольдина Рысанек: Австриялық опера дивасы

Кіріспе

Австриялық драмалық сопрано (1926–1998)

Леопольдина Рысанек (14 қараша 1926 – 7 наурыз 1998) – австриялық драмалық сопрано болған.

Өмір

Рысанек Венада дүниеге келді және 1949 жылы Инсбрукте опералық дебютін жасады. 1951 жылы Байройт фестивалі қайта ашылды және жаңа жетекші Виланд Вагнер Герберт фон Караянның дирижерлігімен «Die Walküre» операсындағы Сиглинде рөлін орындауды сұрады. Ол оның ерекше, жас және әдемі дауысының, сонымен қатар сирек кездесетін актерлік шеберлігінің бірігіп, сенсация тудыратынына сенімді болды. Ол бір түндік жұлдызға айналды, ал Сиглинда рөлі оның өмірінің соңына дейін оны қуа берді. Оның соңғы өнер көрсетуі 1996 жылдың тамызында Зальцбург фестивалінде Рихард Штраустың «Электра» операсындағы Клитэмнестра рөлінде болды. Ол 1956 жылдың 18 қыркүйегінде Сан-Франциско операсында «Der fliegende Holländer» операсындағы рөлімен американдық дебютін жасады, бұл Сан-Францискодағы оның он тоғыз рөлінің біріншісі болды. Басқа опералар: «Ariadne auf Naxos», «Macbeth», «Turandot», «Un ballo in maschera», «La forza del destino», «Tannhäuser», «Aida», «Salome» (Саломе және Иродиада), «Tosca», «Der Rosenkavalier», «Die Frau ohne Schatten», «Die Walküre», «Lohengrin» (Эльза және Ортруд), «Jenůfa» (Костельничка) және «Пик королевасы» (графиня). Оның Сан-Францискодағы соңғы қойылымы 1993 жылдың 12 желтоқсанында болды. Оның Метрополитен операсындағы дебюті 1959 жылы Вердидің «Макбет» операсында Леди Макбет рөлінде болды, ол өндірістен «қуылып» шығарылған Мария Калласты алмастырды. Өмірінің барысында ол он төрт рөлде 299 рет сахнада өнер көрсетті. Ол Вердидің «Набукко» операсында, Рихард Штраустың «Ариадна на Наксосе» операсының атау рөлінде, Штраустың «Көлеңкесі жоқ әйел» операсындағы императрица рөлінде, сондай-ақ Яначектың «Катя Кабанова» операсында ойнады. Ол 1996 жылдың қаңтарында Чайковскийдің «Пик королевасы» операсындағы графиня рөлінде Метрополитен операсымен қоштасты. Зейнетке шыққаннан кейін бірнеше айдан кейін ол Вена фестивалінің кураторы болып тағайындалды және 71 жасында Венада қайтыс болғанға дейін осы лауазымды иеленді (оның соңғы Мет қойылымдары кезінде сүйек қатерлі ісігі анықталған). Екі күннен кейін, Бен Хеппнердің бас рөлде ойнаған Вагнердің «Лоэнгрин» операсының Метрополитен операсындағы қойылымы оның естелігіне арналды. Ол бұл операда 1985-86 жылдарғы қойылымда Ортруд рөлін орындаған.

Rysanek was born in Vienna and made her operatic debut in 1949 in Innsbruck. In 1951, the Bayreuth Festival reopened and the new leader Wieland Wagner asked her to sing Sieglinde in Die Walküre, conducted by Herbert von Karajan. He was convinced that her unique, young and beautiful voice, combined with her rare acting abilities, would create a sensation. She became a star overnight, and the role of Sieglinde followed her for the rest of her career. Her final performance was at the Salzburg Festival in August 1996, as Klytämnestra in Elektra by Richard Strauss. She made her American debut at the San Francisco Opera on 18 September 1956 in Der fliegende Holländer, the first of her nineteen roles in San Francisco. Other operas were Ariadne auf Naxos, Macbeth, Turandot, Un ballo in maschera, La forza del destino, Tannhäuser, Aida, Salome (Salome and Herodias), Tosca, Der Rosenkavalier, Die Frau ohne Schatten, Die Walküre, Lohengrin (Elsa and Ortrud), Jenůfa (Kostelnička), and The Queen of Spades (the Countess). Her last San Francisco performance was on 12 December 1993. Her Metropolitan Opera debut came in 1959 as Lady Macbeth in Verdi's Macbeth, replacing Maria Callas who had been "fired" from the production. Over her lengthy career, she sang 299 performances in 24 roles there. She starred in productions of Verdi's Nabucco, in the title role of Ariadne auf Naxos by Richard Strauss, the Empress in Die Frau ohne Schatten, also by Strauss, and Janáček's Káťa Kabanová. She made her farewell there as the Countess in Tchaikovsky's The Queen of Spades in January 1996. She was appointed curator of the Vienna Festival a few months after her retirement, a post she held until her death in Vienna at age 71 (she had been diagnosed with bone cancer during her last Met performances). Two days later, a Metropolitan Opera production of Wagner's Lohengrin with Ben Heppner in the title role was dedicated to her memory. In that opera, she had sung the role of Ortrud in the 1985–86 production.

Дауыс және рөлдер

Рисанек Рихард Штраустың музыкасын орындағанымен танымал болды. Ол ерекше түрде «Көлеңкесіз әйел» операсындағы императрица (Кайзерин), «Саломе» операсының атау ролі, «Раузан кавалері» операсындағы маршалл және «Электра» операсындағы Хризотемида рөлдерінде мақталды. Ол кейде «Ариадна на Наксос» операсында Ариадне/Прима Доннаны орындады, сондай-ақ Штраустың операларында сирек қойылатын («Мысырлық Елена» және «Данаяның махаббаты») әйелдердің рөлдерін ойнады. Бірақ өзінің шегінен асып кетуден сақтану үшін, ол 1972 жылға дейін, 46 жасқа келгенде ғана «Саломе» рөлін орындады, ал 20 жасынан бастап 62 жасқа дейін Сиглинда рөлін белсенді репертуарында сақтап келді. Вагнердің «Тристан мен Изольда» операсында Изольда рөлін орындау туралы ұсыныстан ол бас тартты. 1950 жылы Инсбрукте «Валькирия» операсында Брүнгильда рөлін орындады, бірақ бұл рөлге қайта оралмады. «Валькирия» операсының бірінші көрсетілісі Риголеттодағы Гилда рөлінде ойнаған аптамен бірге өтті. Рисанек «Тоска» операсының атау ролін жиі, ал «Турандот» операсының рөлін бірнеше рет орындады. Ол Бетховеннің «Фиделио» операсында Леонора рөлін де орындады. Вагнер репертуарында ол «Таннгейзер» операсындағы Элизабетті, сондай-ақ «Лоэнгрин» операсындағы Эльза мен Ортрудты жиі орындады. Штраустың Кайзерин және Хризотемида рөлдерінен басқа, оның ең құрметке ие болған рөлі – «Валькирия» операсындағы Сиглинда болды. Рисанектің вокалдық техникасы мен мықты вокалдық төзімділігінің арқасында ол Верди операларының көптеген басты рөлдерін орындады, атап айтқанда, «Отелло» операсындағы Дездемона, Леди Макбет, «Маскарад» операсындағы Амелия, «Дон Карлос» операсындағы Элизабетта, «Тағдыр күші» операсындағы Леонора және «Аида» операсының атау ролі. Ол 1960 жылы Метрополитен операсының «Набукко» операсының алғашқы қойылымында Абигайль рөлін де орындады. Австриялық және Орталық Еуропалық мәдениет өкілі ретінде Рисанек славян елдерінің музыкасына да қызығушылық танытты, орыс (Чайковский) және чех (Сметана, Яначек) композиторларының шығармаларын орындады. Рисанек «Турандот» операсын орындады және «Мет», Вена және Байройт фестивальдерінде «Парсифаль» операсындағы Кундри рөлінде жоғары бағаланды. Ол өзінің мансабын Кирстен Флагстад әлі тірі болғанда және Биргит Нильсон мен Астрид Варнай вокалдық өнерінің шыңында тұрғанда бастады. 1981 жылы Карл Бём оны Unitel фильмі үшін «Электра» операсында орындауға көндірді (музыкасы студияда жазылған, опера театрындағы тікелей эфир емес). Соңғы жылдары Рисанек «Саломе» операсындағы Геродиада, «Электра» операсындағы Клитемнестра және Яначектың «Дженуфа» операсындағы Костелничка сияқты драматикалық меццо-сопрано рөлдеріне қайта оралды. Сопрано Лотте Рисанек – Леопольдин Рисанектің қарындасы болды.

Rysanek was known for singing the music of Richard Strauss. She was especially praised as the Empress (Kaiserin) in Die Frau ohne Schatten, the title role in Salome, the Marschallin in Der Rosenkavalier and Chrysothemis in Elektra. She occasionally sang Ariadne/Prima Donna in Ariadne auf Naxos and female leads in Strauss operas rarely staged (Die ägyptische Helena and Die Liebe der Danae). However, cautious of playing out of her league, she did not tackle Salome until 1972 when she was age 46, although she kept the role of Sieglinde in her active repertoire from her early 20s until age 62. She avoided offers to sing Isolde in Wagner's Tristan und Isolde despite speculation that the role would be perfect for her. She sang Brünnhilde in Die Walküre in 1950 in Innsbruck but did not return to this role. One of her performances in Die Walküre took place in the same week as her appearance as Gilda in Rigoletto. Rysanek sang the title role of Tosca often, and Turandot a few times. She also sang Leonore in Beethoven's Fidelio. In Wagner, she sang Elisabeth in Tannhäuser often, also Elsa and Ortrud in Lohengrin. The role in which she was most revered, in addition to Strauss's Kaiserin and Chrysothemis, was Sieglinde in Die Walküre. Due to Rysanek's vocal technique and strong vocal endurance, she was able to sing many Verdi leads, notably Desdemona in Otello, Lady Macbeth, Amelia in Un ballo in maschera, Elisabetta in Don Carlo, Leonora in La forza del destino, and the title role of Aida. She also sang Abigaille in the Metropolitan Opera's first staging of Nabucco in 1960. As an Austrian and a Mitteleuropäerin, Rysanek also took an interest in music from Slavic countries, both Russian (Tchaikovsky) and Czech (Smetana, Janáček). Rysanek sang Turandot and was praised in her role of Kundry in Parsifal at the Met, Vienna, and the Bayreuth Festival. She started her career when Kirsten Flagstad was still alive and Birgit Nilsson and Astrid Varnay at the peak of their vocal abilities. In 1981, Karl Böhm persuaded her to sing Elektra for a Unitel film (with the soundtrack recorded in the studio), not a live production in an opera house. In her later years, Rysanek reverted to dramatic mezzo soprano roles like Herodias in Salome, Klytemnestra in Elektra and Kostelnička in Janáček's Jenůfa. Soprano Lotte Rysanek was Leopoldine Rysanek's sister.

Басқа жазбалар

"Қаңғыбас" операсында Сента: Байройт фестивалі, 1959 жыл, дирижер Вольфганг Саваллиш
"Валькирия" операсында Зиглинда: Байройт фестивалі, 1958 жыл, дирижер Ханс Кнапертсбуш
"Саломе" операсында басты рөл: Оранж хорлары, 1974 жыл, дирижер Рудольф Кемпе
"Ла Жиоконда" операсында Джоконда: Берлин мемлекеттік операсы, 1974 жыл, дирижер Джузеппе Патане
"Электра" операсында Хризотемис: Кёльн радиосы, 1953 жыл, дирижер Рихард Краус; және Бавария мемлекеттік операсы, 1955 жыл, дирижер Карл Бём
"Таннхойзер" операсында Элизабет: Байройт фестивалі, 1964 жыл, дирижер Отмар Сюйтнер; және 1966 жыл, дирижер Карл Мельес
"Лоэнгрин" операсында Эльза: Байройт фестивалі, 1958 жыл, дирижер Андре Клюйтенс
"Данаяның махаббаты" операсында Даная: Бавария мемлекеттік операсы, 1953 жыл, дирижер Курт Эйххорн
"Мысырлық Елена" операсында Елена: Бавария мемлекеттік операсы, 1956 жыл, дирижер Йозеф Кейлберт
"Аида" операсында басты рөл: Вена мемлекеттік операсы, 1955 жыл, дирижер Рафаэль Кубелик
"Маскарад" операсында Амелия: Метрополитен операсы, 1962 жыл, дирижер Нелло Санти