Оқ-дәрінің аралық баллистикасы және құралдардың газ шығару жүйесі
Transitional ballistics
Көшкін баллистикасы: оқ-дәрінің ұңғыдан шығу сәтінен бастап қысым теңесетінге дейінгі қозғалысын зерттейді. Бұл күрделі сала, ұңғының дұрыс жасалуы, дыбыс басу құралдары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өтпелі баллистика, сонымен қатар аралық баллистика деп те аталады, — бұл оқ-дәріден шыққан сәттен бастап, оқ артындағы қысым теңескенше снарядтың қозғалысын зерттейтін сала. Ол ішкі баллистика мен сыртқы баллистика арасында орналасады.
Transitional ballistics, also known as intermediate ballistics, is the study of a projectile's behavior from the time it leaves the muzzle until the pressure behind the projectile is equalized, so it lies between internal ballistics and external ballistics.
Өтпелі кезең
Өтпелі баллистика – толыққанды түсінілмеген көптеген факторларды қамтитын күрделі сала, сондықтан ол толыққанды ғылым емес. Оқ ұңғысынан шыққанда, көп жағдайда қашқыш газдардың қысымы жүздеген атмосфераға жетеді.
Transitional ballistics is a complex field that involves a number of variables that are not fully understood; therefore, it is not an exact science. When the bullet reaches the muzzle of the barrel, the escaping gases are still, in many cases, at hundreds of atmospheres of pressure.
Өтпелі баллистиканы өзгерту
Оқ таза әрі дәл шығуын қамтамасыз ету үшін "доғару" процесінен өзге, түрлі мақсаттармен оқ аузынан шығатын газды пайдалануға тырысатын бірнеше құрылғылар бар.
In addition to the process of "crowning" a barrel to ensure a clean and accurate exit of the bullet, there are a number of devices that attempt to harness the muzzle blast for various reasons.
Жарылысты басу
Жарық және дыбыс басу құрылғылары – оқ-дәрінің бастапқы және соңғы кезеңдерінде жұмыс істейтін ең көзге түсетін құрылғылар. Екеуі де ұшқыштан шығатын газдар ағынын өзгертіп, оқтың атқылау кезіндегі қысымын азайтады. Жарық басу құрылғылары жанар майы бар ыстық газдардың, ұшқыштан шығып, қоршаған ауамен араласуына турбуленттілік енгізеді, жану тиімділігін төмендетеді, соның салдарынан жарықтың мөлшері мен күшін азайтады. Дыбыс басу құрылғылары газдардың кеңеюін баяулатып, салқындауға мүмкіндік береді және соққы толқынының пайда болуын болдырмау үшін олардың таралу жылдамдығын төмендетеді. Кері соққыны теңеуіш газдарды шамамен 90 градус бұрышпен жоғары бағыттап, ұңғыны төмен қарай итеру арқылы жұмыс істейді, осылайша оқтың атқылау кезіндегі "секіруіне" қарсы тұрады. Олар көбінесе жылдам ату спортында қолданылатын "жарыс тапаншаларында" және металл силуэт атуда қолданылатын ауыр, винтовка калибрлі тапаншаларда кездеседі. Бірінші жағдайда, теңеуіш мерзікердің нысананы жылдам қайта ату үшін нысанада ұстауына көмектеседі, ал екінші жағдайда ауыр кері соққыны артқа бағыттап, тапаншаның атушының қолынан шығып кетуіне жол бермейді. Оқтың қысымын басу құрылғысы оқтың атқылау кезіндегі қысымын артқа бағыттап, осылайша оқтың кері соққысына қарсы тұрады. Мұндай құрылғылар көбінесе ірі қаруларда, мысалы, магнум винтовкаларында және артиллерияда қолданылады. Сапалы оқтың қысымын басу құрылғысы кері соққыны айтарлықтай азайта алады, әдетте атуға қиын винтовканы әлдеқайда ыңғайлырақ етеді. Мұның жақсы мысалы – M82 Barrett снайперлік винтовкасы. Кері соққыны теңеуіштер мен оқтың қысымын басу құрылғыларының да кемшіліктері бар. Олар ұшқыштан шығатын жарықтың көп бөлігін жаққа немесе атушыға қарай бағыттайды, бұл оқтың қысымын басу құрылғылары үшін ерекше тән. Оқ ату кезінде көз және құлақ қорғанысын әрқашан қолдану керек, бірақ ұшқыштан шығатын жарық атушыға қарай бағытталғанда бұл одан да маңызды. Тежегіштер мен теңеуіштер көбінесе өте үлкен болады, қарудың ұзындығын, диаметрін және салмағын арттырады, бұл қаруды ұстауға ең қиын әсер етеді. Егер баррельде жасалған қарапайым ойықтар, мысалы, Magna Porting сияқты, белгілі бір пайда әкелсе де, газдар ағынын тиімді қайта бағыттау үшін үлкен порттар мен ауыспалы бөліктер қажет. Сондай-ақ, саботты оқтарды, мысалы, дробовик оқтарын немесе APDS оқтарын, оларға арналмаған оқтың қысымын басу құрылғысы арқылы ату өте қауіпті.
Flash suppressors and sound suppressors are the most obvious devices that operate in the transitional ballistics realm. These both alter the flow of the escaping gas to reduce the effects of the muzzle blast. Flash suppressors introduce turbulence into the mixing of fuel laden hot gases escaping from the muzzle and the surrounding oxygen rich air, reducing combustion efficiency and thus reducing the size and brightness of the flash. Sound suppressors slow the expansion of gases, allowing it to cool and reducing the rate at which it escapes to prevent a shockwave from forming. A recoil compensator is designed to direct the gases upwards at roughly a right angle to the bore, in essence making it a small rocket that pushes the muzzle downwards, and counters the "flip", or rise of the muzzle caused by the high bore line of most firearms. These are often found on "raceguns" used for action shooting and in heavy, rifle caliber handguns used in metallic silhouette shooting. In the former case, the compensator serves to keep the sights down on target for a quick follow up shot, while in the latter case they keep the heavy recoil directed backwards, preventing the pistol from trying to twist out of the shooter's grip. A muzzle brake is designed to redirect the muzzle blast backwards, and therefore counter the recoil of the bullet. Muzzle brakes tend to be found on larger firearms, such as magnum rifles and artillery. A well designed muzzle brake can significantly reduce recoil, turning a rifle that would otherwise be punishing to shoot into a far more tolerable experience. A good example may be seen on the M82 Barrett sniper rifle. There are downsides to both recoil compensators and muzzle brakes. They direct more of the muzzle flash to the sides or back towards the shooter—this is especially true of muzzle brakes. While eye and ear protection should always be used when shooting, this is even more essential with the muzzle blast directed back towards the shooter. Brakes and compensators are often quite bulky, adding length, diameter, and mass to the muzzle end of the firearm where it will affect the firearm's handling worst. While a simple slot milled in the barrel, such as those used in Magna Porting, will provide some benefit, efficient redirection of the gas flow requires large ports and baffles to deflect as much gas as possible. It is also highly inadvisable to fire sabot rounds like shotgun slugs or APDS rounds through a muzzle brake not designed for them.