Кіріспе

Чех философы (1924–1983)

Радован Рихта (6 маусым 1924 – 21 шілде 1983) – чех философы, «технологиялық эволюция» терминін енгізген; қоғамның физикалық еңбекті азайту үшін ақыл-ой еңбегін арттыруы туралы теория. Рихтаның алғашқы еңбегі 1963 жылы жарық көрген «Člověk a technika v revoluci našich dnů» («Біздің заманымыздың революциясындағы адам және технология») болды. Бұл еңбек 1960 жылдары технология тұжырымдамасын философиялық ойдың алдыңғы қатарына шығаруға үлкен үлес қосты. Содан кейін Рихта 1966 жылы «Civilizace na rozcestí» («Төрт жол тоғысындағы өркениет») кітабын жариялады. «Төрт жол тоғысы» – 60 автордың (оның ішінде Рихта басшылық еткен) «ғылыми-техникалық революцияның әлеуметтік және адамзаттық салдарларын талдауға тырысқан» жинағы. «Төрт жол тоғысы» еңбегінде қамтылған идеялар кейбір философия тарихшылары тарапынан өз кезінде өте жаңашыл деп есептеледі. Рихта «Адамдық жүзі бар социализм» деген танымал терминді қалыптастырды, ол Прага көктемі кезеңінің ұраны болды. 1969–1982 жылдары Чехословакия Ғылым академиясының Философия және социология институтының директоры қызметін атқарды.

Өмір

Рихта Прагада дүниеге келген. Соғыстан кейін Рихта ауыр сырқатқа шалдығып, 1958 жылдан бастап мерзім-мерзім санаторийлерде емделді. (1969) Civilizace na rozcestí společenské a lidské souvislosti vědecko technické revoluce ("Ғылыми-техникалық революцияның әлеуметтік және адамдық контекстіндегі өркениет тоғысығы") (Ұжымдық еңбек). Прагадағы "Либерти" баспасында жарық көрген, 1-басылым 1966, 2-басылым 1967, 3-басылым 1969 жылдар. (1971) Vědecko technická revoluce a socialismus ("Ғылыми-техникалық революция және социализм"); (Р. Рихта – Й. Филипек). (1974) Člověk věda technika. K marxisticko-leninské analýze VTR ("Адам – ғылым – техника. ҒТТ-ның марксистік-лениндік талдауына"); Б.М. Кедров, Р. Рихта, С.П. Одуев басшылығымен ұжымдық еңбек. (ҒТТ = Ғылыми-техникалық революция). (1967) Vědecko technická revoluce a marxismus ("Ғылыми-техникалық революция және марксизм"); "Бейбітшілік және социализм" журналының айлық нөмірлерінде жарияланды. 1. Ekonomika jako civilizační dimenze ("Экономика – өркениет өлшемі"); К. Кубаның Экономикалық ғылымдар институтының мәжілістеріне үлесі. ФУ Ғылым академиясының салааралық зерттеу тобы, Ресурс No. 42. (1968) Vědecko technická revoluce a alternativy moderní civilizace ("Ғылыми-техникалық революция және заманауи өркениеттің баламалары"); "Sociological" журналының 5/1968 санында жарияланды. (1975) Krize perspektiv buržoazní společnosti ("Буржуазиялық қоғамның болашағына қатысты дағдарыс") "Жаңа идея" журналының 1/1975 санында қысқартылған түрінде жарияланды.